Οι Βαρωσιώτες, μετά και τις εξαγγελίες Τατάρ, βρίσκονται και πάλιν ενώπιον αδυσώπητων διλημμάτων, με την πολιτεία να νίπτει τας χείρας και να καθοδηγεί με ατάκες και αποφθέγματα. Θα επιχειρήσω να δώσω και τις δικές μου απόψεις, τονίζοντας ωστόσο ότι κανένας μας δεν κατέχει το μονοπώλιο της σοφίας και ότι μόνο η συλλογική σοφία μπορεί να οδηγήσει στις ορθές αποφάσεις.
α) Είμαι υποχρεωμένος να προσφύγω στην Επιτροπή Ακίνητης Ιδιοκτησίας (ΕΑΙ) της Τουρκίας; Όχι, δεν είμαι. Το ΕΔΑΔ στην απόφαση του στην υπόθεση Δημόπουλος, απάντησε ότι οι ιδιοκτήτες δικαιούνται να μην επιλέξουν να αποταθούν στην Επιτροπή και να αναμένουν μια πολιτική διευθέτηση του κυπριακού προβλήματος.
β) Σε περίπτωση προσφυγής στην ΕΑΙ ποια θεραπεία θα πρέπει να ζητήσω; Η μόνη θεραπεία η οποία θα πρέπει να επιδιωχθεί μέχρι τέλους χωρίς αμφιταλαντεύσεις θα πρέπει να είναι η αποκατάσταση της περιουσίας και αποζημιώσεις για την απώλεια χρήσης της.
γ) Ισοδυναμεί η προσφυγή μου με αναγνώριση του ψευδοκράτους; Σε καμιά περίπτωση. Εξάλλου, η ΕΑΙ, όπως έχει αποφασιστεί με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο από το ΕΔΑΔ στην υπόθεση Δημόπουλος, είναι όργανο της Τουρκίας σαν κατοχικής δύναμης και όχι της «ΤΔΒΚ».
δ) Αναφορικά με τις περιουσίες οι οποίες βρίσκονται στην περιοχή η οποία έχει αποχαρακτηρισθεί από στρατιωτική ζώνη, οι προοπτικές επιτυχίας μιας προσφυγής επηρεάζονται λόγω του αποχαρακτηρισμού; Επηρεάζονται προς το θετικότερο. Με βάση τον «νόμο» με τον οποίο ιδρύθηκε η Επιτροπή, αποκατάσταση περιουσίας μπορεί να γίνει όταν αυτή: i) δεν έχει εκχωρηθεί σε κάποιον ιδιώτη, ii) δεν διακινδυνεύει η εθνική ασφάλεια ή η δημόσια τάξη, iii) δεν έχει εκχωρηθεί για σκοπούς δημόσιας ωφέλειας, και iv) βρίσκεται έξω από στρατιωτικές περιοχές.
δ) Είναι δυνατόν η αίτηση μου να απορριφθεί με το επιχείρημα ότι η περιουσία μου ανήκει στο Εβκάφ ή για άλλους λόγους; Για τις περιουσίες που διεκδικεί το Εβκάφ, είναι δυνατόν να υπάρξουν περιπλοκές. Οποιαδήποτε αρνητική απόφαση της Επιτροπής θα πρέπει να προσβληθεί στο ΕΔΑΔ, με σχεδόν απόλυτη βεβαιότητα επιτυχίας, νοουμένου ότι θα υπάρξει η κατάλληλη στήριξη από τη νομική υπηρεσία του Κράτους. Αν η αίτηση απορριφθεί για άλλους λόγους και πάλιν είναι σχεδόν βέβαιο ότι μια προσφυγή στο ΕΔΑΔ θα είναι επιτυχής, δεδομένου ότι δεν ισχύει κανένας από τους λόγους που ο ίδιος ο ψευδονόμος θέτει για μη αποκατάσταση της περιουσίας.
ε) Αν μου ζητηθεί να πωλήσω την περιουσία μου και να αποζημιωθώ; Θα ήταν καταστροφικό για τη διαπραγματευτική μας θέση αν έστω και ένας Bαρωσιώτης υποκύψει στον πειρασμό να αποξενώσει την περιουσία του, αφού κάτι τέτοιο θα προσφέρει πολιτικά επιχειρήματα στην άλλη πλευρά.
στ) Αν η αίτηση μου εγκριθεί υπό τον όρο να επιστρέψω υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση; Αποκατάσταση περιουσίας δεν συνεπάγεται και υποχρεωτική επιστροφή στην περιουσία. Ένας τέτοιος όρος θα ήταν παράνομος και παράλογος και θα μπορούσε να αμφισβητηθεί με επιτυχία με προσφυγή στο ΕΔΑΔ.
ζ) Αν μου αποδοθεί η περιουσία μου, να επιστρέψω ή όχι υπό Τ/Κ διοίκηση; Αυτό είναι ένα πολύ σοβαρό ερώτημα, το οποίο θα πρέπει να απαντηθεί αφού πρώτα ξεκαθαρίσουν τα θέματα ιδιοκτησίας.
η) Αν δεν προσφύγω ή δεν επιστρέψω μπορεί η περιουσία μου «κατασχεθεί» με το επιχείρημα ότι δεν έδειξα ενδιαφέρον; Το ΕΔΑΔ, όπως έχει ήδη λεχθεί, έχει ξεκάθαρα νομολογήσει ότι οι ιδιοκτήτες μπορούν να περιμένουν μέχρι να δοθεί μια πολιτική λύση στο κυπριακό πρόβλημα.
Και τώρα το κεντρικό «αμλετικό» ερώτημα: Να προσφύγω ή να μην προσφύγω;
Η ταπεινή μου άποψη, με βάση όλα τα πιο πάνω, είναι ότι σε καμιά περίπτωση δεν θα πρέπει να γίνουν μαζικές προσφυγές. Στην περίπτωση μαζικών προσφυγών είναι αναπόφευκτο να γίνουν λάθη χειρισμού και είναι φυσικό η ΕΑΙ να επιλέξει να εκδικάσει τις περισσότερο ευάλωτες αιτήσεις. Επί πλέον ελλοχεύει ο σοβαρότατος κίνδυνος να υπάρξουν αιτητές οι οποίοι θα αποδεχθούν να αποξενώσουν τις περιουσίες τους με καταστροφικά αποτελέσματα.
Αντίθετα θα πρέπει να γίνουν μόνο επιλεκτικές προσφυγές, με ένα μικρό αριθμό υποθέσεων που έχουν την μεγαλύτερη πιθανότητα επιτυχίας, όπως π.χ. από ζώντες ιδιοκτήτες που διέμεναν στις κατοικίες το 1974, ώστε να αποδυναμωθούν οποιαδήποτε επιχειρήματα της άλλης πλευράς για μη επιστροφή των περιουσιών. Σε περίπτωση απόρριψης των αιτήσεων θα πρέπει ασφαλώς να ακολουθήσουν προσφυγές στο ΕΔΑΔ με στόχο την ανατροπή των αποφάσεων της ΕΑΙ αλλά και την αποαναγνώριση της ως αποτελεσματικού εσωτερικού ένδικου μέσου.
*Επισκέπτης Λέκτορας, Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου
