Κοιτάξτε γύρω σας σε ένα καφενείο, σε μια στάση λεωφορείου, ακόμα και στο κυριακάτικο οικογενειακό τραπέζι. Η εικόνα είναι παντού η ίδια: κεφάλια σκυμμένα, πρόσωπα φωτισμένα από την μπλε αντανάκλαση μιας οθόνης και μια εκκωφαντική σιωπή.

 Ζούμε στην εποχή της απόλυτης διασύνδεσης, αλλά ποτέ άλλοτε δεν ήμασταν τόσο απελπιστικά μόνοι. Μέσα σε αυτή την ψηφιακή απομόνωση, η είδηση ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε πιλοτική εφαρμογή ελέγχου ηλικίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με την Κύπρο στην πρώτη γραμμή μοιάζει με μια κίνηση απελπισίας. Το κράτος, ανίκανο να αναχαιτίσει την τοξικότητα που καταπίνει τη νέα γενιά, καταφεύγει στη λύση του «ψηφιακού μπλόκου». Όμως, ας είμαστε ειλικρινείς: Τα κάγκελα, ακόμη και τα ψηφιακά, δεν θεράπευσαν ποτέ καμία αποξένωση.

Πώς οδηγηθήκαμε όμως σε αυτό το σημείο;

Η πορεία μας προς τον ψηφιακό εθισμό δεν ήταν ένα ξαφνικό ατύχημα, αλλά μια διαρκής φυγή από την προσπάθεια που απαιτεί η αληθινή ζωή. Επιλέξαμε την ευκολία της οθόνης γιατί ήταν η πιο φθηνή «νταντά» για τα παιδιά μας και ο πιο γρήγορος τρόπος να νιώσουμε ότι ανήκουμε κάπου, χωρίς να χρειάζεται να εκτεθούμε, να ρισκάρουμε ή να προσπαθήσουμε. Χτίσαμε μια κοινωνία όπου η εικόνα της ευτυχίας έγινε πιο σημαντική από την ίδια την εμπειρία. Σταδιακά, αντικαταστήσαμε το βλέμμα με το “scrolling” και το άγγιγμα με το “like”, μέχρι που η πραγματικότητα άρχισε να μας φαίνεται βαρετή, αργή και ανυπόφορη μπροστά στην καταιγιστική ταχύτητα του αλγορίθμου.

Η πραγματική τραγωδία που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε δεν είναι ότι οι έφηβοι βρίσκονται στα social media, αλλά ότι δεν θέλουν να βρίσκονται πουθενά αλλού. Η επιτυχία μιας κοινωνίας δεν θα έρθει όταν μια εφαρμογή τους απαγορεύσει την είσοδο, αλλά όταν οι ίδιοι θα έχουν τη δύναμη και την επιθυμία να αφήσουν το κινητό στο τραπέζι. Όταν η κουβέντα με έναν φίλο, το αυθόρμητο γέλιο ή μια κοινή δραστηριότητα θα είναι τόσο συναρπαστικά που η ψηφιακή επιβεβαίωση θα φαντάζει φτωχή. Το ζητούμενο είναι να ανακαλύψουν ξανά ότι το να ερωτεύεσαι, να διαφωνείς πρόσωπο με πρόσωπο και να δημιουργείς κάτι από το μηδέν, προσφέρει μια αδρεναλίνη και μια πληρότητα που καμία οθόνη δεν μπορεί να προσομοιώσει.

Ποια είναι λοιπόν η χρυσή τομή;

Δεν είναι η δαιμονοποίηση της τεχνολογίας, ούτε η άκριτη αποδοχή της. Χρυσή τομή είναι η συνειδητή χρήση. Είναι η ικανότητα να αξιοποιείς το εργαλείο για να διευκολύνεις τη ζωή σου, αλλά να το εξαφανίζεις όταν ο άνθρωπος κάθεται απέναντί σου. Είναι η παιδεία που ξεκινά από το σπίτι εκεί όπου το παράδειγμα του γονιού είναι πιο ισχυρό από κάθε κήρυγμα και συνεχίζεται στο σχολείο, διδάσκοντας ότι η αξία ενός ανθρώπου δεν μετριέται σε pixel, αλλά στην ικανότητά του να συμπάσχει, να αγαπά και να επικοινωνεί χωρίς φίλτρα.

Αντί για περισσότερους ελεγκτικούς μηχανισμούς, χρειαζόμαστε περισσότερους λόγους για να είμαστε παρόντες στη στιγμή. Το στοίχημα για την Κύπρο και την Ευρώπη δεν είναι να χτίσουν ψηλότερα ψηφιακά τείχη, αλλά να ξανακάνουν την πραγματική ζωή ελκυστική. Μόνο όταν ξαναμάθουμε να συντονιζόμαστε ως άνθρωποι, τα ψηφιακά κάγκελα θα γίνουν περιττά. Γιατί η ζωή, η αληθινή ζωή, συμβαίνει πάντα εκεί που τελειώνει η εμβέλεια του Wi-Fi.