Αναρωτιόμαστε συχνά αν το σπίτι μας είναι πραγματικά καθαρό, όμως ακόμη κι όταν όλα δείχνουν να λάμπουν, υπάρχουν αντικείμενα καθημερινής χρήσης που μπορεί να παραμένουν εστίες μικροβίων. Σφουγγάρια κουζίνας, οδοντόβουρτσες και βούρτσες μαλλιών συγκαταλέγονται στα είδη προσωπικής φροντίδας που, αν δεν καθαρίζονται ή δεν αντικαθίστανται τακτικά, ενδέχεται να συγκεντρώνουν μικροοργανισμούς επιβαρυντικούς για την υγεία.
Όπως επισημαίνει η μικροβιολόγος Δρ. Madeline Barron από την Αμερικανική Εταιρεία Μικροβιολογίας, πολλοί χώροι και εργαλεία που συνδέουμε με την έννοια της «καθαριότητας» απέχουν σημαντικά από αυτήν σε μικροβιολογικό επίπεδο.
Δισεκατομμύρια βακτήρια σε ένα σφουγγάρι κουζίνας
Σε ένα σφουγγάρι διαστάσεων 10×15 εκατοστών μπορούν να αναπτυχθούν περισσότερα από 50 δισεκατομμύρια βακτήρια. Ο λόγος είναι ότι ο συνθετικός αφρός παραμένει διαρκώς υγρός, δημιουργώντας ιδανικές συνθήκες για την επιβίωση ακόμη και επικίνδυνων μικροοργανισμών.
Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται γ-πρωτεοβακτήρια όπως το E. coli, αλλά και παθογόνα που μεταδίδονται μέσω τροφίμων, όπως η Klebsiella pneumoniae, η οποία μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις από το αναπνευστικό έως το ουροποιητικό σύστημα. Παρόντες μπορεί να είναι επίσης ιοί και άλλα μικρόβια.
Έρευνες δείχνουν ότι βακτήρια όπως το E. coli, η σαλμονέλα και ο σταφυλόκοκκος μπορούν να επιβιώσουν έως και 16 ημέρες σε ένα σφουγγάρι. Οι λοιμώξεις από σταφυλόκοκκο, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), συνδέθηκαν με 20.000 θανάτους μόνο το 2017.
Η έκθεση σε μικρόβια μπορεί να προκύψει ακόμη και μετά από δύο ή τρεις χρήσεις, γι’ αυτό η Ακαδημία Διατροφής και Διαιτολογίας συστήνει αντικατάσταση των σφουγγαριών κάθε μία έως δύο εβδομάδες.
Πώς να το απολυμάνετε σωστά
Ερευνητές του Πανεπιστημίου Michigan State προτείνουν:
- Τοποθέτηση βρεγμένου (ποτέ στεγνού) σφουγγαριού στον φούρνο μικροκυμάτων για 1–2 λεπτά.
- Πλύσιμο στο πλυντήριο πιάτων στον πιο ζεστό κύκλο.
- Μούλιασμα για 1 λεπτό σε διάλυμα ζεστού νερού με χλωρίνη.
Κίνδυνος στο μπάνιο: Η οδοντόβουρτσα
Μια χρησιμοποιημένη οδοντόβουρτσα μπορεί να φιλοξενεί περισσότερα από 10 εκατομμύρια βακτήρια και μύκητες, σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο British Dental Journal το 2016 αναφέρει ότι ο αριθμός βακτηρίων σε μια οδοντόβουρτσα μπορεί να ξεπερνά εκείνον που εντοπίζεται σε κάθισμα ή δάπεδο δημόσιας τουαλέτας.
Ανάμεσα στα μικρόβια που έχουν εντοπιστεί είναι το E. coli, η Klebsiella, η Candida – που προκαλεί μυκητιάσεις – καθώς και το S. mutans, το οποίο σχετίζεται με την τερηδόνα.
Η θέση αποθήκευσης παίζει σημαντικό ρόλο. Όταν η οδοντόβουρτσα βρίσκεται κοντά στην τουαλέτα, τα μικροσκοπικά σταγονίδια που εκτοξεύονται με το καζανάκι μπορούν να συμβάλουν στην επιμόλυνση. Έρευνα στην Ινδία έδειξε ότι περίπου το 70% των χρησιμοποιημένων οδοντόβουρτσων ήταν έντονα μολυσμένες με παθογόνους μικροοργανισμούς.
Οι ειδικοί της Αμερικανικής Οδοντιατρικής Ένωσης προτείνουν:
- Να μην τοποθετείται η οδοντόβουρτσα στον φούρνο μικροκυμάτων.
- Μούλιασμα της κεφαλής σε στοματικό διάλυμα ή σε υπεροξείδιο του υδρογόνου 3%.
- Αποθήκευση σε όρθια θέση και στέγνωμα στον αέρα.
- Κλείσιμο του καπακιού της τουαλέτας πριν το καζανάκι.
- Αντικατάσταση κάθε 3–4 μήνες.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να συνδέουν άμεσα τα βακτήρια της οδοντόβουρτσας με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, καθώς το ανοσοποιητικό σύστημα λειτουργεί προστατευτικά.
Η βούρτσα μαλλιών ως εστία μικροβίων
Οι βούρτσες μαλλιών μπορούν επίσης να συγκεντρώνουν βακτήρια, ιούς και μύκητες, καθώς και νεκρά κύτταρα δέρματος, σμήγμα και σπασμένες τρίχες. Το τριχωτό της κεφαλής, ως ζεστό και υγρό περιβάλλον, ευνοεί την ανάπτυξη μικροοργανισμών, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται προϊόντα styling ή υπάρχει έντονη εφίδρωση.
Οι ειδικοί συστήνουν καθαρισμό της βούρτσας κάθε δύο εβδομάδες, με αφαίρεση των τριχών μετά από κάθε χρήση και πλύσιμο με ζεστό νερό και σαπούνι ή ήπιο σαμπουάν. Απαραίτητο είναι να στεγνώνει πλήρως πριν χρησιμοποιηθεί ξανά.
Συμπέρασμα
Αντικείμενα που θεωρούμε εργαλεία καθαριότητας μπορεί, χωρίς σωστή φροντίδα, να μετατραπούν σε εστίες μικροβίων. Η τακτική αντικατάσταση και ο σωστός καθαρισμός τους αποτελούν απλά αλλά ουσιαστικά μέτρα προστασίας της υγείας. Με μικρές αλλαγές στην καθημερινότητά μας, μπορούμε να περιορίσουμε σημαντικά την έκθεση σε παθογόνους μικροοργανισμούς.
