Ανώνυμη, δωρεάν και για όλους τους πολίτες είναι η Γραμμή 1471, η οποία με πλήρη εχεμύθεια και εμπιστευτικοτητα παρέχει ψυχολογική στήριξη σε όσους δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν τον εγκλεισμό τους, αλλά και τις οικονομικό-κοινωνικές επιπτώσεις της πανδημίας του κορωνοϊού. Πρόκειται για μια ιδιωτική πρωτοβουλία που δημιουργήθηκε ως αντίδραση στις έντονες ψυχοπιεστικές συνθήκες κατά την πρώτη φάση της πανδημίας και επαναδραστηριοποιήθηκε στις 18 Ιανουαρίου.
Η Γραμμή 1471, που στελεχώνεται από επαγγελματίες ψυχολόγους, δέχεται περισσότερες από 20 κλήσεις ημερησίως, αριθμός σημαντικά αυξημένος σε σχέση με την πρώτη φάση της πανδημίας. Το μεγαλύτερο ποσοστό όσων καλούν είναι γυναίκες μεγάλων αστικών κέντρων με μέση ηλικία τα 50 χρόνια, αλλά με εύρος από 18 μέχρι 70 έτη. Οι περισσότερες κλήσεις αφορούν αιτήματα συναισθηματικής υποστήριξης σχετιζόμενα με συσσωρευμένο άγχος και δυσκολίες στη διαχείρισή του, ενώ ένας σημαντικός αριθμός ατόμων αναζητεί λύσεις σε συναισθηματικά αδιέξοδα, αλλά και συμβουλές για καλύτερη και πιο λειτουργική προσέγγιση των παιδιών. Από την Γραμμή 1471 δεν λείπουν και οι κλήσεις με πιο… ακραίες καταστάσεις, οι οποίες αφορούν περιστατικά ανθρώπων που εβρισκόμενοι σε απόγνωση, παρουσιάζουν αυτοκτονικές τάσεις, με αποτέλεσμα να χρήζουν κινητοποίησης και συντονισμού διάφορες υπηρεσίες για άμεση παροχή βοήθειας.
Η τηλεφωνική Γραμμή 1471 λειτουργεί επί καθημερινής βάσεως από τις 09:00 το πρωί μέχρι τις 21:00 το βράδυ και τα Σαββατοκύριακα από τις 10:00 το πρωί μέχρι τις 14:00 το μεσημέρι.
Ο επαγγελματίας σχολικός ψυχολόγος και επικεφαλής της Γραμμής, Γιώργος Πογιατζής μας δίνει όλες τις πληροφορίες για τη δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη που προσφέρεται στο 1471.
– Πότε λειτούργησε η γραμμή 1471, ποιοι την στελεχώνουν και ποιες ώρες εξυπηρετεί το κοινό;
Η Γραμμή 1471 δημιουργήθηκε ως αντίδραση στις έντονες ψυχοπιεστικές συνθήκες κατά την πρώτη φάση της πανδημίας και προσδιορίστηκε ως Γραμμή Άμεσης Ανταπόκρισης παροχής Ψυχολογικής Φροντίδας σε Έκτακτα Γεγονότα. Συστάθηκε και συντηρήθηκε αποκλειστικά μέσω υποστήριξης της Cyta και της Ελληνικής Τράπεζας, που ως στρατηγικοί συνεργάτες παρείχαν τα οικονομικά και τεχνικά μέσα που κατέστησαν δυνατή την υλοποίηση της συγκεκριμένης δράσης. Η Γραμμή 1471, λειτούργησε για δύο μήνες, τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2020 και επαναδραστηριοποιήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 2021. Οι ώρες λειτουργίας είναι Δευτέρα με Παρασκευή από τις 09:00 μέχρι τις 21:00 και τα Σαββατοκύριακα από τις 10:00 μέχρι τις 14:00. Η Γραμμή 1471 στελεχώνεται αποκλειστικά από επαγγελματίες ψυχολόγους με άδεια ασκήσεως επαγγέλματος στους εφαρμοσμένους τομείς της ψυχολογίας. Ο όγκος των τηλεφωνημάτων είναι σημαντικά αυξημένος αν λάβουμε υπόψη μας ότι μόνο κατά την πρώτη εβδομάδα λειτουργίας της 18/01/2021 – 24/01/2021 δέχθηκε περισσότερες κλήσεις από ότι ολόκληρο τον Μάιο του 2020.
– Πόσες κλήσεις δέχεστε καθημερινά και ποιο είναι το προφίλ όσων επικοινωνούν συνήθως μαζί σας;
Κατά μέσο όρο ανταποκρινόμαστε σε κάτι περισσότερο από είκοσι κλήσεις ημερησίως, με τις περισσότερες να προέρχονται από γυναίκες μεγάλων αστικών περιοχών. Η μέση ηλικία είναι τα πενήντα έτη, με εύρος από δεκαοχτώ με εβδομήντα ετών.
– Τι προβλήματα αναφέρουν συνήθως;
Οι περισσότερες κλήσεις αφορούν αιτήματα συναισθηματικής υποστήριξης σχετιζόμενα με συσσωρευμένη πίεση και δυσκολίες στη διαχείριση της. Ένας σημαντικός αριθμός ατόμων αναζητεί λύσεις σε συναισθηματικά αδιέξοδα και συμβουλές για καλύτερη / λειτουργικότερη προσέγγιση των παιδιών τους.
– Ποιο ήταν το πιο δύσκολο ή περίεργο περιστατικό που κληθήκατε να αντιμετωπίσετε;
Η κάθε κλήση έχει τη δική της ιδιαίτερη σημασία για τον εξυπηρετούμενο και η κάθε κλήση τυγχάνει της δέουσας σημασίας και προσοχής. Τα δυσκολότερα περιστατικά αφορούσαν κλήσεις, οι οποίες έχρηζαν κινητοποίησης και συντονισμού διαφόρων υπηρεσιών, κρατικών και μη για άμεση παροχή στήριξης κάτω από ακραίες περιστάσεις.
– Έχει τύχει να αντιμετωπίσετε περιστατικά ανθρώπων με αυτοκτονικές τάσεις λόγω της φόρτισης που έχει επιφέρει η πανδημία και ο εγκλεισμός;
Τη δεδομένη χρονική στιγμή υπήρξαν θέματα αυτού του τύπου και έτυχαν του ανάλογου χειρισμού.
– Μέχρι ποιο βαθμό μπορεί να βοηθηθεί ένας άνθρωπος από το τηλέφωνο; Δεν είναι απαραίτητη η προσωπική επαφή με τον ψυχολόγο;
Όλοι οι λειτουργοί της Γραμμής 1471 είναι επαγγελματίες ψυχολόγοι με αρκετή εμπειρία, αλλά κυρίως με επιστημονική εκπαίδευση, η οποία τους δίνει τη δυνατότητα να διαχειριστούν προβλήματα σε πραγματικό χρόνο, αξιολογώντας και προσαρμόζοντας τα δεδομένα τους έτσι ώστε να πετύχουν τη μέγιστη δυνατή υποστήριξη στον εξυπηρετούμενο. Ο επαγγελματίας ψυχολόγος, δεν εκφράζει προσωπική άποψη για το ζήτημα που ακροάζεται, ούτε παρέχει στα τυφλά γενικές συμβουλές, αλλά βοηθά το άτομο να γίνει πιο λειτουργικό στην αντιμετώπιση της δικής του πραγματικότητας. Η τακτική της παροχής ψυχολογικής υποστήριξης μέσω τηλεφωνικών γραμμών είναι μια εμπειρικά αποδεδειγμένη πρακτική που εφαρμόζεται στις περισσότερες χώρες, πάντα με εξειδικευμένο προσωπικό. Δίνεται η δυνατότητά, τόσο για βραχυπρόθεσμη όσο και για μακροπρόθεσμη λήψη υπηρεσιών από την Γραμμή για τον κάθε εξυπηρετούμενο. Ένα άτομο, μπορεί δηλαδή να καλέσει στην Γραμμή 1471 είτε μία και μόνο φορά, είτε περισσότερες φορές, χωρίς περιορισμό.
– Υπάρχουν στοιχεία ή μελέτες που να καταδεικνύουν ότι η πανδημία και ο εγκλεισμός έχουν αυξήσει τα περιστατικά ανθρώπων που χρήζουν ψυχολογικής στήριξης;
Παρόλο που είναι νωρίς για πληθώρα ερευνών στο χώρο της ψυχολογίας αναφορικά με τα τρέχοντα δεδομένα που σχετίζονται με την πανδημία του COVID-19, υπάρχουν αρκετές έρευνες από διάφορες χώρες, συμπεριλαμβανομένου και της Κύπρου, που δείχνουν ότι η ψυχολογική στήριξη πρέπει να ενισχυθεί και οριζόντια αλλά και κάθετα. Τα άτομα που λάμβαναν προ πανδημίας ψυχολογική στήριξη, αλλά και άτομα τα οποία πρώτη φορά θα αποταθούν για υποστήριξη χρειάζονται να ενισχυθούν στη διαχείριση μιας νέας πραγματικότητας. Οι επιδράσεις της πανδημίας σε ψυχολογικό επίπεδο αφορούν τόσο την κοινωνία στο σύνολο, όσο και το άτομο ως μονάδα. Η προσαρμοστική του ικανότητα σε συνάρτηση με την ψυχολογική υποστήριξη που θα τύχει, αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για τη λειτουργική του καθημερινότητα.
Μια Γραμμή βασισμένη στην ιδιωτική πρωτοβουλία
Η Γραμμή 1471 δημιουργήθηκε και συντηρείται καθ’ αποκλειστικότητα βασισμένη στην ιδιωτική πρωτοβουλία. Παρόλο που αρχικά αποταθήκαμε σε κυβερνητικούς φορείς και οργανισμούς, δεν βρήκαμε ανταπόκριση (χωρίς αιτιολόγηση). Ακόμα και μετά τη λειτουργία και προώθηση της Γραμμής, καμία κυβερνητική υπηρεσία δεν επικοινώνησε μαζί μας, έστω για ενημέρωση αναφορικά με τα στατιστικά δεδομένα της Γραμμής προς χρήση τους. Κατά το δεύτερο κύμα της πανδημίας, που έχρηζε επαναδραστηριοποίησης η Γραμμή, ως Άμεση Ανταπόκριση σε Έκτακτα Γεγονότα, πάλι οι ίδιο οργανισμοί (Cyta και Ελληνική Τράπεζα), ήταν δίπλα στη Γραμμή για να μας ενισχύσουν, έτσι ώστε να παρέχουμε την αναγκαία ψυχολογική υποστήριξη στην κοινωνία. Η βιωσιμότητα της Γραμμής 1471, εξαρτάται στον απόλυτο βαθμό από αυτές τις ιδιωτικές χορηγίες, που συνεπάγεται ρεαλιστικά ότι τη δεδομένη χρονική στιγμή, εάν δεν βρεθούν άλλοι χορηγοί, θα αναγκαστούμε να την καταργήσουμε σε λιγότερο από ένα μήνα. Δεδομένου, ότι οι ανάγκες ύπαρξης της Γραμμής επεκτείνονται πολύ περισσότερο του χρονικού διαστήματος αυτού, είναι κατανοητές οι ανησυχίες και οι προβληματισμοί μας, καθώς θα αναγκαστούμε, λόγω έλλειψης οικονομικής υποστήριξης να διακόψουμε τη λειτουργία μιας Γραμμής, η οποία μέχρι στιγμής (Δευτέρα 26/01/2021), δέχτηκε πέραν των 150 τηλεφωνημάτων. Συνεργάτες της Γραμμής 1471 είναι το Πνευματικό και Συμβουλευτικό Κέντρο του Κύκκου και το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο, ενώ στηρίζεται και από τον Παγκύπριο Σύλλογο Ψυχολόγων.
