Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται μεγάλη διεθνής επιχείρηση επιδημιολογικής διερεύνησης και ιχνηλάτησης επαφών μετά το ξέσπασμα χανταϊού που συνδέεται με το κρουαζιερόπλοιο MV Hondius, το οποίο έχει προκαλέσει αυξημένη κινητοποίηση υγειονομικών αρχών σε Ευρώπη, Ηνωμένες Πολιτείες, Ασία και Αφρική.

Ιδιαίτερη ανησυχία στον επιστημονικό κόσμο διεθνώς προκαλεί το γεγονός ότι το περιστατικό αφορά το Andes hantavirus, το μοναδικό γνωστό στέλεχος χανταϊού που μπορεί να μεταδοθεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω στενής επαφής.

Παράλληλα, πρόκειται για το πρώτο γνωστό μεγάλο πολυεθνικό cluster Andes hantavirus σε κρουαζιερόπλοιο, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον αλλά και αυξημένη επιφυλακή διεθνώς.

Οι Αρχές επικεντρώνουν τις προσπάθειές τους στον εντοπισμό και την παρακολούθηση επιβατών που αποβιβάστηκαν από το πλοίο πριν επιβεβαιωθεί επίσημα η επιδημική αλυσίδα στο κρουαζιερόπλοιο.

Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, τουλάχιστον 29 επιβάτες από 12 χώρες αποχώρησαν από το MV Hondius πριν ενεργοποιηθούν πλήρως τα μέτρα απομόνωσης και δημόσιας υγείας.

Οι επιβάτες αυτοί παρακολουθούνται πλέον από εθνικές υγειονομικές αρχές, ενώ η διεθνής επιχείρηση ιχνηλάτησης συνεχίζεται σε πολλές περιοχές του κόσμου.

Οι έρευνες επεκτείνονται επίσης σε επιβάτες αεροπορικών πτήσεων που ταξίδεψαν με άτομα τα οποία στη συνέχεια επιβεβαιώθηκαν ως κρούσματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις παρακολουθούνται και μέλη πληρωμάτων αεροσκαφών που είχαν στενή επαφή με ασθενείς κατά τη διάρκεια των μετακινήσεων.

Υγειονομικές υπηρεσίες σε Ευρώπη, ΗΠΑ, Σιγκαπούρη και αφρικανικές χώρες έχουν ήδη ενεργοποιήσει ειδικά πρωτόκολλα επιτήρησης, απομόνωσης και ιατρικής αξιολόγησης για στενές επαφές.

Τα μέχρι στιγμής επιβεβαιωμένα στοιχεία

Με βάση τις τελευταίες διαθέσιμες αναφορές από ΠΟΥ, Reuters και ευρωπαϊκές υγειονομικές αρχές:

  • Έχουν καταγραφεί 5 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα Andes hantavirus,
  • Συνολικά 8 ύποπτα ή επιβεβαιωμένα περιστατικά,
  • 3 θάνατοι,
  • Ένας ασθενής εξακολουθεί να νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση στη Νότια Αφρική.

Παράλληλα, υπό διερεύνηση περιστατικά έχουν αναφερθεί σε Ολλανδία, Ελβετία, Γερμανία, Ιρλανδία και Σιγκαπούρη, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει επιβεβαιωθεί ευρύτερη αλυσίδα μετάδοσης.

Οι αριθμοί παραμένουν σχετικά μικροί, η επιδημιολογική επιτήρηση εντείνεται εξαιτίας και της μεγάλης περιόδου επώασης του Andes virus, η οποία μπορεί να φτάσει έως και έξι ή και οκτώ εβδομάδες.

Τι είναι το Andes hantavirus

Οι χανταϊοί μεταδίδονται συνήθως από τρωκτικά στον άνθρωπο, κυρίως μέσω εισπνοής μολυσμένων σωματιδίων από ούρα, περιττώματα ή σάλιο τρωκτικών.

Το Andes hantavirus, που εντοπίζεται κυρίως στη Νότια Αμερική, θεωρείται ιδιαίτερη περίπτωση, καθώς είναι το μοναδικό γνωστό στέλεχος που έχει αποδεδειγμένα συνδεθεί με περιορισμένη μετάδοση μεταξύ ανθρώπων.

Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι η μετάδοση αυτή δεν θεωρείται εύκολη ή εκτεταμένη, αλλά φαίνεται να απαιτεί παρατεταμένη και πολύ στενή επαφή, συνήθως σε οικογενειακό ή νοσηλευτικό περιβάλλον.

Παρά ταύτα, το περιστατικό στο MV Hondius έχει προκαλέσει αυξημένη ανησυχία στη διεθνή επιστημονική κοινότητα, επειδή αρκετές πτυχές της συμπεριφοράς του ιού εξακολουθούν να παραμένουν ασαφείς.

Τι προβληματίζει τους επιστήμονες

Επιστήμονες που μίλησαν σε μεγάλα μέσα ενημέρωσης επισημαίνουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά ερωτήματα γύρω από:

  • Την πιθανότητα ασυμπτωματικής μετάδοσης,
  • Τη μεταδοτικότητα πριν την εμφάνιση συμπτωμάτων,
  • Τη διάρκεια της μεταδοτικής περιόδου (αν μεταδίδεται πριν την ανάπτυξη συμπτωμάτων).

Παράλληλα, ερευνητικά κέντρα στην Ευρώπη και στη Νότια Αμερική επιταχύνουν μελέτες για πιθανές πειραματικές θεραπείες και μελλοντικά εμβόλια κατά hantavirus.

Η πιθανή προέλευση του ξεσπάσματος

Οι μέχρι στιγμής επιδημιολογικές αναλύσεις συγκλίνουν στο ότι οι πρώτοι επιβάτες πιθανότατα εκτέθηκαν στον ιό πριν επιβιβαστούν στο πλοίο, κατά τη διάρκεια ταξιδιού παρατήρησης άγριας ζωής και πουλιών σε περιοχές της Αργεντινής, της Χιλής και της Παταγονίας.

Η Αργεντινή έχει ήδη ξεκινήσει πρόγραμμα ελέγχων και δειγματοληψιών σε τρωκτικά στις περιοχές Ushuaia και Tierra del Fuego, καθώς οι αρχές θεωρούν όλο και πιθανότερο ότι εκεί έγινε η αρχική έκθεση στον ιό.

Σύμφωνα με τα επικρατέστερα σενάρια, ακολούθησε περιορισμένη μετάδοση μεταξύ επιβατών κατά τη διάρκεια του ταξιδιού στο MV Hondius.

Τι λένε ΠΟΥ, CDC και ECDC

Παρά την έντονη κινητοποίηση, τόσο ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας όσο και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων επιμένουν ότι ο συνολικός κίνδυνος για το ευρύ κοινό παραμένει χαμηλός έως πολύ χαμηλός.

Το Αμερικανικό CDC συνεχίζει να παρακολουθεί ταξιδιώτες που επέστρεψαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, μεταξύ άλλων σε Τζόρτζια, Καλιφόρνια, Αριζόνα και Τέξας, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν παρουσιαστεί δευτερογενή κρούσματα ή συμπτώματα.

Το ECDC έχει ενεργοποιήσει ειδική ομάδα και απέστειλε εμπειρογνώμονα της EU Health Task Force για επιτόπια διερεύνηση του περιστατικού, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση «ταχέως εξελισσόμενη».

Την ίδια ώρα, οι ισπανικές αρχές ετοιμάζουν ειδικό σχέδιο αποβίβασης και υγειονομικής διαχείρισης του πλοίου στην Τενερίφη, ώστε να περιοριστεί κάθε πιθανότητα έκθεσης του τοπικού πληθυσμού.