Ως ένα σύστημα το οποίο δεν λαμβάνει υπόψη του τις κοινωνιολογικές αλλαγές, χαρακτηρίζει τον τρόπο αξιολόγησης των μαθητών στα σχολεία της Κύπρου ο Δρ Αντρέας Χατζηκυπριανού, Κλινικός και Σχολικός Ψυχολόγος. Σε συνέντευξή του στο philenews, εξέφρασε την άποψη πως πρέπει να γίνουν αλλαγές, κάνοντας λόγο για ένα σύστημα του χτες που δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες του αύριο.
Ο Δρ Χατζηκυπριανού μίλησε για τις επιπτώσεις που έχει το μόνιμο άγχος στην ψυχολογία των παιδιών, το οποίο προκαλείται από τις εξετάσεις, τονίζοντας πως είναι λυπηρό το γεγονός πως εμφανίζεται ολοένα και περισσότερο σε πιο μικρές ηλικίες και πως σχετίζεται πολλές φορές με το σχολείο και τις προσδοκίες για επιτυχία. Έθεσε μάλιστα ερωτήματα τα οποία προκαλούν προβληματισμό και τροφή για σκέψη.
Καταρχάς θα ήθελα να μου πείτε τη δική σας άποψη για τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η αξιολόγηση των μαθητών στην Κύπρο μέσα από το εξετασιοκεντρικό σύστημα. Πιστεύετε πως πρέπει να γίνουν αλλαγές;
Η αξιολόγηση είναι αναπόσπαστο κομμάτι της μαθησιακής διαδικασίας. Αξιολόγηση όμως δεν συνεπάγεται γραπτές εξετάσεις. Οι γραπτές εξετάσεις θα πρέπει να αποτελούν έναν από τους τρόπους αξιολόγησης και όχι τον μοναδικό και κύριο.Το ζήτημα της αξιολόγησης δεν νοσεί μόνο σήμερα, αλλά διαχρονικά στην Κύπρο. Ένα σύστημα του χτες που δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες του αύριο, που δεν λαμβάνει υπόψη τις κοινωνιολογικές αλλαγές του σήμερα. Σαφώς και πρέπει να γίνουν αλλαγές. Τα αποτελέσματα εξακολουθούν να είναι χαμηλά, οι μαθητές εξακολουθούν να μην βιώνουν ικανοποίηση, μεγάλη μερίδα εκπαιδευτικών δηλώνουν παράλληλα χαμηλή ικανοποίηση. Αυτά είναι από μόνα τους αρκετά για μια μεταρρύθμιση ουσιαστική και εξατομικευμένη στις ανάγκες της σύγχρονης πραγματικότητας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: ΟΕΛΜΕΚ: Βεβαρημένη ύλη σε σχέση με διδακτικό χρόνο
Το εξετασιοκεντρικό σύστημα δημιουργεί στους μαθητές άγχος και έλλειψη χρόνου με αποτέλεσμα να μην μπορούν να κάνουν τίποτα άλλο εκτός από το διάβασμα, σύμφωνα με τους ίδιους. Ποιες επιπτώσεις μπορεί να έχει αυτό στην ψυχική τους υγεία;
Ανέκαθεν οι εξετάσεις δημιουργούσαν άγχος. Σε ένα πρώτο επίπεδο ως σύστημα στρες δηλαδή, η ενεργοποίηση του οργανισμού για να αναλάβει δράση είναι κάτι θεμιτό και λειτουργεί ευεργετικά. Μας κινητοποιεί για μια δοκιμασία στην οποία αν πηγαίναμε πολύ χαλαροί, δεν θα είχαμε και πολλές πιθανότητες επιτυχίας. Τώρα, αν ο μαθητής βομβαρδίζεται από συνεχείς τέτοιες δοκιμασίες είναι σύνηθες να αποδυναμώνεται το ευεργετικό αυτό σύστημα και να γίνεται πλέον εχθρός. Να λαμβάνει τη θέση του πλέον η ανησυχία οι αρνητικές σκέψεις και η απελπισία. Μακροπρόθεσμα μπορούμε να δούμε αγχώδεις διαταραχές. Είναι εντυπωσιακό και παράλληλα λυπηρό πως το άγχος πλέον εμφανίζεται ολοένα σε πιο μικρές ηλικίες το οποίο σχετίζεται πολλές φορές με το σχολείο και τις προσδοκίες για επιτυχία. Στην παιδική και εφηβική ηλικία θα πρέπει να υπάρχει χρόνος για παιχνίδι για προσωπική ανάπτυξη, επίλυση καθημερινών προβλημάτων, ισχυρότερα συστατικά για διαμόρφωση επιτυχημένων και μελλοντικά ευτυχισμένων ενηλίκων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Τέλος η αγορά υπηρεσιών στην Εκπαίδευση
Μερικά παιδιά μπορεί να έχουν αδυναμίες σε ορισμένα μαθήματα με αποτέλεσμα να νιώθουν μειονεκτικά απέναντι στους συμμαθητές τους. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει το αίσθημα της κατωτερότητας με αποτέλεσμα να επηρεάσει τη ζωή τους ως ενήλικες και την αυτοπεποίθηση τους;
Ένα εκπαιδευτικό σύστημα περιλαμβάνει πάντα μαθητές διαφορετικών ταχυτήτων. Είναι σύνηθες παιδιά με αδυναμίες να αισθανθούν κατωτερότητα σε ένα σύστημα το οποίο δεν μπορούν να επιτύχουν. Αν πάρουμε για παράδειγμα τις εξετάσεις τετραμήνων, σπάνια μπορούν μαθητές με αδυναμίες να ανταποκριθούν με επιτυχία σε τέτοια γραπτά. Κάποιος θα πει ας διαβάσουν περισσότερο. Άρα τι είναι τα σχολεία μας; Φορείς αριστείας; που χώρο έχουν μόνο οι μαθητές με δυνατότητες στα σχολικά μαθήματα; Πρέπει να καταλάβουμε ότι το σχολείο δεν είναι Πανεπιστήμιο αλλά ο χώρος όπου τα παιδιά μας λαμβάνουν γνωσιολογική ανάπτυξη αλλά παράλληλα και δεξιότητες που τους προετοιμάζουν για τη ζωή τους αύριο. Προσωπικά δεν με απασχολεί μόνο εάν το παιδί ξέρει να μου πει την ανάλυση ενός ποιήματος ‘η ξέρει να λύσει το μαθηματικό πρόβλημα, αλλά αν ξέρει να επιβιώσει σε ένα πολύπλοκο κόσμο και να είναι συνειδητοποιημένος και ευτυχισμένος άνθρωπος. Μαθητές με αδυναμίες σε κάποια μαθήματα έχουν δυνατότητες σε άλλους τομείς. Είναι ρόλος του σχολείου να κινητοποιεί και να δίνει ίσες ευκαιρίες και όχι ίδιες ευκαιρίες στους μαθητές.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Φλερτ ΥΠΑΝ με περσινή πρόταση για τετράμηνες – Τι προνοεί
Γίνεται ένας πόλεμος στον τομέα της παιδείας για τις εξετάσεις τετραμήνων, με τους μαθητές, τους εκπαιδευτικούς και τους γονεις να ζητούν την κατάργηση τους. Οι μαθητές κάνουν λόγο για ένα μαρτύριο αναφέροντας πως δεν λαμβάνουν υπόψιν την ψυχολογία τους. Πώς το σχολιάζεται αυτό;
Αυτό που παρακολουθώ είναι ένας μονόδρομος διάλογος μεταξύ Υπουργείου Παιδείας και όλων των εμπλεκόμενων μερών. Φαίνεται ξεκάθαρα πως ο αδύναμος κρίκος εδώ είναι οι μαθητές. Το σύστημα των τετράμηνων φαίνεται να μην επιτελεί αυτά που ανέφερε το υπουργείο. Το άγχος σχετικά με το σχολείο και τις εξετάσεις είναι ο συνηθέστερος λόγος παραπομπών για τις υπηρεσίες μας μεταξύ 15-17 ετών. Αυτό θα πρέπει να κρούει τον κώδωνα κινδύνου.
Οι εξετάσεις τετραμήνων όπως εφαρμόζονται σήμερα είναι εξοντωτικές. Έχουν μετατρέψει το σχολείο σε εξεταστικό κέντρο. Αγχωμένοι καθηγητές τρέχουν να προλάβουν την ύλη, μαθητές αποδιοργανωμένοι περνούν τα απογεύματά τους σε φροντιστήρια για μια ευκαιρία εμπέδωσης της ύλης και γονείς κουρασμένους που δεν ξέρουν πως να διαχειριστούν την πίεση των παιδιών τους.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: ΟΕΛΜΕΚ: Βεβαρημένη ύλη σε σχέση με διδακτικό χρόνο
Η ρίζα του προβλήματος είναι κατά την άποψή μου ο όγκος της ύλης. Ένα διαχρονικό ζήτημα στον χώρο της εκπαίδευσης. Ένα σύστημα επιφανειακής μάθησης με γνώσεις που σύντομα εξασθενούν καθώς δεν ενεργοποιούνται γνωστικές δεξιότητες υψηλότερου επιπέδου. Δεν καλλιεργείται κριτική και συνθετική σκέψη. Αλίμονο αν καλλιεργείτο η κριτική σκέψη μέσα από την αποστήθιση που είναι ο κύριος μηχανισμός επιτυχίας στις εξετάσεις του εκπαιδευτικού μας συστήματος.
Νέοι επιστήμονες σήμερα γνωρίζουμε ότι οι μαθητές έχουν πρόσβαση στη γνώση με ικανότητα που δεν ξανά υπήρχε στην ιστορία της ανθρώπινης εκπαίδευσης. Σε προηγούμενες γενεές ο φορέας γνώσης ήταν ο δάσκαλός και το βιβλίο. Σήμερα ο φορέας γνώσης είναι παντού. Ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες, επιστημονικά άρθρα, διαδικτυακές αναλύσεις, που στο παρελθόν χρειαζόταν κάποιος ένα καλό βιβλίο ή μια εγκυκλοπαίδεια. Το σύστημα σήμερα θα έπρεπε να εκμεταλλεύεται αυτή την ικανότητα των παιδιών και να διδάσκει τον τρόπο που εντοπίζονται οι πηγές, πως φιλτράρονται και πως αξιολογούνται. Πως επιλέγω ότι η τάδε πηγή είναι πιο αξιόπιστη από μια άλλη. Αυτό είναι κριτική σκέψη. Η ικανότητα αποστασιοποίησης από την προσωπική μας άποψη και η ικανότητα εξερεύνησης και αξιολόγησης διαφορετικών πηγών και οπτικών με στόχο τον αναστοχασμό οδηγώντας έτσι σε ολοένα και πιο ώριμη και συνειδητοποιημένη σκέψη.
«Οι εξετάσεις με τις δυσανάλογα μεγάλες προσδοκίες τους δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα σύστημα ελέγχου των γνώσεων πάνω σε ένα πεδίο. Τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο. Τα παιδιά μας όμως είναι πολλά περισσότερα από αυτό», είναι το μήνυμα του Δρ. Αντρέας Χατζηκυπριανού.
