Το νέο κύμα ανατιμήσεων στις τιμές των καυσίμων απειλεί να τινάξει στον αέρα την αγοραστική δύναμη των πολιτών. Με τις τιμές στις αντλίες να καταγράφουν ιστορικά υψηλά επίπεδα, η κυβέρνηση υποχρεώνεται σε ακόμα μία, διορθωτική παρέμβαση στον φόρο κατανάλωσης, σε μια προσπάθεια να ανακόψει την πορεία προς το… άγνωστο που υπαγορεύουν οι διεθνείς αγορές.
Η αύξηση της τιμής των καυσίμων και οι επιπτώσεις στην οικονομία και στον Κύπριο πολίτη γενικότερα, θα απασχολήσουν τη σημερινή συνεδρία της κοινοβουλευτικής επιτροπής Εμπορίου, όπου κλήθηκαν φορείς της οικονομίας, των καταναλωτών και κυβερνητικές υπηρεσίες.
Η αναμενόμενη μεθαύριο Πέμπτη απόφαση της Ολομέλειας της Βουλής για μείωση του φόρου κατανάλωσης κατά 8,33 σεντ το λίτρο στην αμόλυβδη 95 και το πετρέλαιο κίνησης, δεν είναι η πρώτη. Αποτελεί την τρίτη πράξη ενός δράματος που ξεκίνησε το 2022 και ακολούθησε το 2023.
Συγκεκριμένα, η πρώτη κρατική παρέμβαση σημειώθηκε στις 8 Μαρτίου 2022, όταν η παγκόσμια αγορά κλονίστηκε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου 2022.
Η δεύτερη ήρθε στις 3 Νοεμβρίου 2023, ως απάντηση στη νέα ενεργειακή αστάθεια με την κυβέρνηση να παρεμβαίνει στοχεύοντας στην ανακούφιση των νοικοκυριών.
Ωστόσο, η τωρινή παρέμβαση (Απρίλιος 2026) γίνεται υπό τις χειρότερες δυνατές συνθήκες, καθώς οι μέσες τιμές εκκίνησης είναι σήμερα υψηλότερες από κάθε άλλη φορά που το κράτος αποφάσισε να μειώσει τους φόρους.
Αρκεί μια ματιά στα συγκριτικά στοιχεία:
7/3/2022: Πριν την πρώτη μείωση, η αμόλυβδη 95 κόστιζε €1,442 και το ντίζελ €1,500.
2/11/2023: Πριν τη δεύτερη μείωση, η αμόλυβδη 95 βρισκόταν στο €1,550 και το ντίζελ στο €1,709.
Μάρτιος 2026: Οι τιμές έχουν εκτοξευθεί στο €1,571 για τη βενζίνη και στο €1,819 για το πετρέλαιο κίνησης.
Δηλαδή, ο καταναλωτής καλείται σήμερα να πληρώσει 1,8 σεντ ακριβότερη βενζίνη και 10,9 σεντ ακριβότερο πετρέλαιο κίνησης σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο κρίσης του 2023.
Η ανησυχία των αναλυτών εστιάζεται στο γεγονός ότι, παρά την κρατική στήριξη, οι διεθνείς τάσεις παραμένουν ανοδικές με την τιμή του πετρελαίου μπρεντ να διατηρείται το τελευταίο διάστημα σταθερά πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι. Η ιστορία έχει δείξει ότι οι μειώσεις φόρων συχνά απορροφώνται από τις συνεχείς αυξήσεις των τιμών εισαγωγής.
Το 2022, παρά την παρέμβαση στις 7 Μαρτίου, οι τιμές συνέχισαν την ανιούσα, οδηγώντας τρεις μήνες αργότερα στον Ιούλιο του 2022 στις υψηλότερες τιμές που καταγράφηκαν ποτέ στην Κύπρο, με τη μέση τιμή της βενζίνης να αγγίζει τα €1,812 και το πετρέλαιο κίνησης τα €1,973. Με τα σημερινά δεδομένα, όπου το ντίζελ βρίσκεται ήδη στο €1,819, η απόσταση από το ιστορικό ρεκόρ φαντάζει επικίνδυνα μικρή.
Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στη διεθνή αγορά. Από τις 27 Φεβρουαρίου 2026, η τιμή του αργού πετρελαίου Brent σημείωσε μια εκρηκτική άνοδο της τάξεως του 58%. Επειδή, όμως, η Κύπρος εισάγει έτοιμα, διυλισμένα προϊόντα, το βλέμμα όλων είναι στραμμένο στον ημερήσιο δείκτη Platts Basis Italy. Η μεταβολή στον δείκτη Platts είναι σοκαριστική:
» Αμόλυβδη 95: Αύξηση 52%.
» Πετρέλαιο κίνησης: Αύξηση 89%.
» Πετρέλαιο Θέρμανσης: Αύξηση 88%.
Στην εγχώρια αγορά, μέσα σε μόλις έναν μήνα, η βενζίνη αυξήθηκε κατά 25,7 σεντ, το ντίζελ κατά 40,9 σεντ και το θέρμανσης κατά 35,1 σεντ. Οι αυξήσεις αυτές αντικατοπτρίζουν σχεδόν πλήρως τη μεταβολή του κόστους εισαγωγής, όπως επιβεβαιώνουν και οι αρμόδιες Υπηρεσίες.
Ενώ η κυβέρνηση προχώρησε στη μείωση για τα καύσιμα κίνησης, ένα μεγάλο ερωτηματικό παραμένει για το πετρέλαιο θέρμανσης. Η μέση τιμή του είναι σήμερα κατά 6 σεντ το λίτρο ακριβότερη από τις προηγούμενες αντίστοιχες περιόδους, φτάνοντας τα €1,30. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη ανακοίνωση για αντίστοιχη μείωση στον φόρο κατανάλωσης του πετρελαίου θέρμανσης, αφήνοντας χιλιάδες νοικοκυριά, ειδικά στις ορεινές περιοχές, εκτεθειμένα στο κρύο και την ακρίβεια.
Παρά το γεγονός ότι ο διευθυντής της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή, Κωνσταντίνος Καραγιώργης, επισημαίνει ότι η άνοδος στην Κύπρο συγκρατήθηκε συγκριτικά καλύτερα από την υπόλοιπη ΕΕ (όπου η βενζίνη αυξήθηκε 16,1 σεντ, έναντι 8,1 στην Κύπρο), η πραγματικότητα για τον Κύπριο πολίτη είναι διαφορετική. «Η έλλειψη αξιόπιστων δημόσιων συγκοινωνιών μετατρέπει το αυτοκίνητο από εργαλείο σε αναγκαιότητα επιβίωσης», αναφέρουν εκπρόσωποι καταναλωτών.
Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ο πολίτης μπορεί να καταφύγει στο μετρό ή τον σιδηρόδρομο για να αποφύγει το κόστος των καυσίμων. Στην Κύπρο, η κάθε αύξηση στην αντλία μεταφράζεται απευθείας σε μείωση του οικογενειακού προϋπολογισμού, καθώς δεν υπάρχει εναλλακτική οδός.
Σύνδεσμος Καταναλωτών: Ζητά μειωμένο φόρο και για πετρέλαιο θέρμανσης
Για άδικη και αδικαιολόγητη αντιμετώπιση των καταναλωτών του πετρελαίου θέρμανσης κάνει λόγο ο Κυπριακός Σύνδεσμος Καταναλωτών, σε σχέση με την εξαγγελία για τη μείωση στο συντελεστή φόρου κατανάλωσης των καυσίμων κίνησης κατά 8,3 σεντ/ λίτρο για τους καταναλωτές η οποία τίθεται σε ισχύ εκτός απροόπτου από 2η Απριλίου έως και το τέλος Ιουνίου 2026.
Σε ανακοίνωσή του, ο Σύνδεσμος ζητά από το υπουργείο Οικονομικών την άμεση περίληψη του πετρελαίου θέρμανσης στο μειωμένο συντελεστή φόρου κατανάλωσης. «Δεν δικαιολογείται σε καμιά περίπτωση η εξαίρεσή του από την επιδότηση», επισημαίνει στην ανακοίνωσή του, προσθέτοντας ότι, «το πετρέλαιο θέρμανσης, από την 1η Μαρτίου μέχρι σήμερα, 29 Μαρτίου 2026, αυξήθηκε κατά μέσο όρο 32 σεντ το λίτρο και εκτιμάται ότι μέχρι το τέλος της ερχόμενης βδομάδας θα υπάρξουν αισθητές επιπρόσθετες αυξήσεις».
Παράλληλα, τονίζει ότι η κατανάλωση πετρελαίου θέρμανσης παραμένει σημαντική κατά την περίοδο Απριλίου – Ιουνίου, ιδιαίτερα στις ορεινές περιοχές όπου η χρήση συνεχίζεται μέχρι και τα μέσα Μαΐου. Με βάση στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, η μέση μηνιαία κατανάλωση για το συγκεκριμένο τρίμηνο ανέρχεται στους 2.549 τόνους.
Η θέση της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή
Ο κ. Καραγιώργης, μιλώντας στον «Φ», επιχείρησε να καθησυχάσει το κοινό, τονίζοντας ότι οι τιμές στην Κύπρο ακολουθούν τη διεθνή διακύμανση χωρίς σημάδια αισχροκέρδειας. «Κατανοούμε πλήρως την ανησυχία των πολιτών. Οι εξελίξεις αυτές δεν αποτελούν μεμονωμένο φαινόμενο στην Κύπρο, αλλά εντάσσονται σε μια ευρύτερη διεθνή τάση. Οι τιμές διαμορφώνονται από εξωγενείς παράγοντες και τους δείκτες Platts. Η Υπηρεσία μας παρακολουθεί στενά την αγορά, διασφαλίζοντας ότι οι τιμές ευθυγραμμίζονται με τα διεθνή δεδομένα και ότι δεν παρατηρούνται στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό».
Η μείωση των 8,33 σεντ αναμένεται να δώσει μια προσωρινή ανάσα στο τέλος της εβδομάδας, ωστόσο, η ανησυχία παραμένει. Αν η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί, η κρατική παρέμβαση κινδυνεύει να αποδειχθεί «σταγόνα στον ωκεανό» μιας παγκόσμιας ενεργειακής καταιγίδας. Οι καταναλωτές καλούνται για άλλη μια φορά να σφίξουν το ζωνάρι, ελπίζοντας ότι τα ρεκόρ του Ιουλίου του 2022 δεν θα αποτελέσουν σύντομα το νέο κανονικό.
