Η Περιβαλλοντική Αρχή εξέδωσε θετική γνωμάτευση για την αποκατάσταση και μετέπειτα φροντίδα του Χώρου Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Απορριμμάτων (ΧΑΔΑ) στην κοινότητα Κοτσιάτη. Η διαδικασία αποκατάστασης του χώρου ξεκίνησε αμέσως μετά το οριστικό κλείσιμό του στις 28 Φεβρουαρίου 2019, ενώ το πράσινο φως στη Μελέτη Εκτίμησης Επιπτώσεων στο Περιβάλλον, που υπέβαλε το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, δόθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2019. Σημειώνεται ότι η συνέχιση της λειτουργίας του χώρου ανεξέλεγκτης διάθεσης αποβλήτων στον Κοτσιάτη μαζί με το Βατί στη Λεμεσό συνέβαλαν στην καταδικαστική απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 18 Ιουλίου 2013.
Για 40 και πλέον χρόνια, οι ανεξέλεγκτοι χώροι ταφής αποβλήτων Βατί και Κοτσιάτη δέχονταν ποσότητες στερεών υλικών αποβλήτων, κυρίως από τις επαρχίες Λεμεσού και Λευκωσίας.
Κατά τη διάρκεια της ολοκληρωμένης εξέτασης των περιβαλλοντικών παραμέτρων του έργου, η Περιβαλλοντική Αρχή έλαβε σοβαρά υπόψη την αναγκαιότητα υλοποίησης του έργου, αφού ο τερματισμός λειτουργίας του ΧΑΔΑ Κοτσιάτη και η περιβαλλοντική αποκατάσταση του χώρου αποτελούν ένα από τα έργα τα οποία η Κύπρος είναι υποχρεωμένη να πραγματοποιήσει σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της αλλά και τις οδηγίες της ΕΕ και ειδικά του Άρθρου 16 της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 1999/31/ΕΚ για τον περιορισμό της παραγωγής μεθανίου από τους χώρους υγειονομικής ταφής, συμπεριλαμβανομένων και των ανεξέλεγκτων χώρων απόρριψης.
Το περιβάλλον του ΧΑΔΑ Κοτσιάτη είναι ήδη υποβαθμισμένο σε αρκετά μεγάλο βαθμό, λόγω της μακρόχρονης (1970-2019) παρουσίας των διαφόρων ειδών στερεών και υγρών αποβλήτων, επικίνδυνων και μη.
Οι εργασίες αποκατάστασης που προγραμματίζονται να γίνουν θα βοηθήσουν στην εξυγίανση των χώρων και θα ενισχύσουν τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησής τους, δημιουργώντας ευκαιρίες για αξιοποίηση της επιφάνειας που θα δημιουργηθεί.
Εκτιμάται ότι οι συνθήκες ρύπανσης που δημιουργούνται από την παρουσία του υφιστάμενου ΧΑΔΑ αναμένεται να περιοριστούν και να ελαχιστοποιηθούν σε μεγάλο βαθμό μετά την υλοποίηση του προτεινόμενου έργου.
Η μετέπειτα φροντίδα του υπό μελέτη χώρου αποτελεί βασική παράμετρο για την πρόληψη της ρύπανσης και οποιωνδήποτε άλλων περιβαλλοντικών επιπτώσεων πιθανόν να προκύψουν και μετά την αποκατάσταση του χώρου. Τέτοιες επιπτώσεις μπορεί να είναι η πυρκαγιά/έκρηξη από την παραγωγή του βιοαερίου, λόγω δυσλειτουργίας ή βλάβης των πυρσών καύσης, η απορροή στραγγισμάτων από τα φρεάτια και τις δεξαμενές συλλογής τους, λόγω της κακής τους συντήρησης, καθώς και άλλα περιστατικά αναλόγως των συνθηκών που θα επικρατούν στον χώρο.
Τα οφέλη από την υλοποίηση του προτεινόμενου έργου εκτιμάται ότι θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην ποιότητα ζωής του πληθυσμού και των κατοίκων. Ορισμένα από τα οφέλη είναι η εξομάλυνση της μορφολογίας του εδάφους, λόγω του περιορισμού των πιθανών καθιζήσεων. Επίσης, όφελος θα προκύψει από την εξάλειψη οχληρών οσμών, απομάκρυνση εστιών μετάδοσης ιών και μικροβίων, δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης του χώρου, αξιοποίηση του βιοαερίου για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και αποφυγή προστίμων λόγω της συμμόρφωσης με την ισχύουσα νομοθεσία.
Η υφιστάμενη κατάσταση
Το προτεινόμενο έργο θα καλύπτει ολόκληρη την έκταση του ΧΑΔΑ Κοτσιάτη και θα υλοποιηθεί εντός των διοικητικών ορίων της κοινότητας Αγίας Βαρβάρας. Η έκταση του ΧΑΔΑ είναι περίπου 310.000 τ.μ. Το υψόμετρο της περιοχής κυμαίνεται από 280-310 μ. από τη μέση στάθμη της Θάλασσας. Ο ΧΑΔΑ Κοτσιάτης βρίσκεται σε απόσταση 2 χλμ περίπου βορειοανατολικά της κοινότητας Κοτσιάτη, σε απόσταση 2,5 χλμ βορειοδυτικά της κοινότητας Πέρα Χωριού, σε απόσταση 3 χλμ περίπου βόρεια της οικιστικής περιοχής της Αγίας Βαρβάρας και σε απόσταση 3,5 χλμ περίπου ανατολικά της οικιστικής περιοχής της κοινότητας Μαρκί.
Περιμετρικά του ΧΑΔΑ Κοτσιάτη και σε ακτίνα 1 χλμ εντοπίζονται κατοικίες, γεωργική γη, θερμοκήπια, εκκολαπτήριο και πτηνοτροφείο, ξυλουργείο, βιομηχανία παραγωγής οπωροκηπευτικών, μηχανουργείο και μοναστήρι. Σε απόσταση 1,5 χλμ βρίσκονται τα λατομεία αργίλου, μονάδα αερόβιας και αναερόβιας επεξεργασίας οργανικών αποβλήτων, χοιροστάσιο και πτηνοτροφείο, εκκολαπτήριο πουλερικών, κτηνοτροφικά υποστατικά και διάφορες άλλες κτηνοτροφικές δραστηριότητες.
Οι προτεινόμενες εργασίες
Οι εργασίες αποκατάστασης και μετέπειτα φροντίδας περιλαμβάνουν συνοπτικά τα εξής στάδια:
(1) συλλογή απορριμμάτων και μεταφορά τους σε ΧΥΤΑ, (2) τοποθέτηση διαδοχικών συνθετικών γεωμεβρανών για τη διαχείριση του βιοαερίου, πλευροδιηθούμενων στραγγισμάτων και όμβριων υδάτων, (3) επικάλυψη της μάζας των αποβλήτων με χώμα και φυτόχωμα, (4) δημιουργία διάφορων έργων υποδομής αισθητικής και προστασίας του περιβάλλοντος του χώρου, συμπεριλαμβανομένης και περίφραξης, (5) συλλογή βιοαερίου για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις κατά το στάδιο εκτέλεσης των εργασιών αποκατάστασης και μετέπειτα φροντίδας του ΧΑΔΑ Κοτσιάτη εκτιμώνται ως διαχειρίσιμες, λόγω της μικρής διάρκειας εκτέλεσής τους, σε έναν χώρο που είναι ήδη περιβαλλοντικά υποβαθμισμένος. Οι εν λόγω εργασίες θα βοηθήσουν στην αναζωογόνηση του φυσικού, βιολογικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος τόσο της ΑΠΜ, όσο και της ΕΠΜ.