Ο Νίκος Γ. Σύκας, σύμβουλος Στρατηγικής και Καινοτομίας, γράφει για το Κυπριακό.
Στη νέα διάσκεψη για το Κυπριακό στο Crans-Montana της Ελβετίας, η ε/κ πλευρά θα πρέπει να είναι προετοιμασμένη για όλα τα ενδεχόμενα – ακόμη και για τα πιο ακραία αρνητικά σενάρια ή/και απρόβλεπτες εξελίξεις. Απ’ τη μια οι παράλογες αξιώσεις της Τουρκίας εκμηδενίζουν τη βιωσιμότητα της λύσης. Απ’ την άλλη ένα ναυάγιο θα έδινε στην Τουρκία την αφορμή για να προωθήσει τους στρατηγικούς της στόχους. Στην τελική αυτή φάση των διαπραγματεύσεων, εισηγούμαι όπως ο ΠτΔ Ν. Αναστασιάδης και ο Έλληνας ΥΠΕΞ Ν. Κοτζιάς προτείνουν στον ΓΓ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες να ζητηθεί γνωμάτευση από τον καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης Νασίμ Νίκολας Ταλέμπ –τον κορυφαίο παγκοσμίως ειδικό στο Risk Management– για τη συνολική βιωσιμότητα της λύσης του Κυπριακού.
Κοινός πρέπει να είναι ο στόχος για μια πραγματικά βιώσιμη λύση η οποία θα ανταποκρίνεται στις προσδοκίες και θα καθησυχάζει τις ανησυχίες και των δύο πλευρών, ε/κ και τ/κ. Σε περίπτωση που η Τουρκία επιμείνει σε μια εύθραυστη συμφωνία –απορρίπτοντας μια μόνιμη λύση η βιωσιμότητα της οποίας θα είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη– θα αποκαλυφθούν τα πραγματικά της σχέδια και θα επωμιστεί το πολιτικό κόστος ενός νέου αδιεξόδου.
Η Τουρκία: 1.Επιδιώκει μια επισφαλή συμφωνία η οποία θα της παρέχει τη δυνατότητα να ερμηνεύει και να εφαρμόζει πρόνοιες κατά το δοκούν. Λόγω της ισχύος και του μεγέθους της η Τουρκία έχει το πλεονέκτημα: την ευχέρεια της επιλογής (optionality) και προβολής του δικού της αφηγήματος το οποίο εξυπηρετεί τους στρατηγικούς της στόχους. 2. Θέλει μια λύση την οποία θα χρησιμοποίει ως: α) άλλοθι για να αποκτήσει το στρατηγικό έλεγχο ολόκληρης της Κύπρου παράλληλα με τη συμμετοχή της στην εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της Ανατολικής Μεσογείου και β)μοχλό πίεσης, σαν όπλο προς την Ελλάδα αλλά και κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η αβεβαιότητα, οι αλληλεξαρτήσεις, ο παράγοντας χρόνος, η πιθανότητα λανθασμένων προβλέψεων, η πολυπλοκότητα της λύσης του Κυπριακού, η αστάθεια και η ρευστότητα στην περιοχή και οι αρνητικές ασυμμετρίες που χαρακτηρίζουν το Κυπριακό –το μέγεθος και η ισχύς της Τουρκίας, ο τουρκικός αναθεωρητισμός και επεκτατισμός κ.ά.– μπορούν να οδηγήσουν σε εκρηκτικά ρίσκα και καταστροφικές συνέπειες. Λόγω της περιπλοκότητας, της μεταβλητότητας και των ασυμμετριών που χαρακτηρίζουν το Κυπριακό, το μοντέλο Antifragility του Ν. Ταλέμπ αποτελεί το μοναδικό εργαλείο παγκοσμίως το οποίο παρέχει τη δυνατότητα αξιολόγησης –με μαθηματική ακρίβεια– της συνολικής βιωσιμότητας της λύσης. Η εν λόγω μέθοδος μπορεί να καταδείξει τις εύθραυστες πρόνοιες που πρέπει να αφαιρεθούν και τα στοιχεία που πρέπει να προστεθούν, ώστε να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα της λύσης αλλά και να διασφαλιστεί ότι η πιθανότητα της καταστροφής είναι μηδενική.
Η αξιολόγηση της συνολικής βιωσιμότητας της λύσης του Κυπριακού πρέπει να: 1. Καλύπτει όλα τα κεφάλαια, πτυχές και πρόνοιες της συμφωνίας. 2. Εστιάζει σε όλα τα ουσιώδη θέματα που μπορούν να επηρεάσουν την ανθεκτικότητα της λύσης: ο κίνδυνος παράλυσης του κράτους με βέτο, τα οικονομικά της λύσης, οι μεταβατικές περίοδοι, η εφαρμογή της συμφωνίας, οι ασάφειες που πλανώνται πάνω από κεφαλαιώδους σημασίας πτυχές του Κυπριακού, η αναξιοπιστία της Τουρκίας, η παραμονή αριθμού τουρκικών στρατευμάτων και μετά από μια ενδεχόμενη λύση, η συνέχιση των εγγυήσεων της Τουρκίας κ.ά. 3. Περιλαμβάνει και ένα προληπτικό σκέλος με κινήσεις που θα μπορούσαν να γίνουν για ενίσχυση τόσο της αμυντικής θωράκισης της Κύπρου όσο και της βιωσιμότητας της λύσης του Κυπριακού (π.χ. ενεργειακή πολιτική και στρατηγικές συμμαχίες).
