Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να έχουν περιορισμένες επιλογές πέρα από την επίτευξη συμφωνίας, καθώς η οικονομική πίεση, οι στρατιωτικές απώλειες και οι πολιτικές ανάγκες των δύο πλευρών ενισχύουν το ενδεχόμενο συμβιβασμού, ιδιαίτερα όσο πλησιάζει η λήξη της κατάπαυσης του πυρός, σύμφωνα με ανάλυση του CNN.
Ο πρώτος γύρος συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ, παρά τη μαραθώνια διάρκειά του, εκτιμάται ότι λειτούργησε ως μέσο ενίσχυσης της διαπραγματευτικής θέσης των ΗΠΑ. Ο ναυτικός αποκλεισμός ιρανικών λιμανιών που ακολούθησε σχεδόν άμεσα δείχνει ότι ο Λευκός Οίκος είχε ήδη εξετάσει την κλιμάκωση της πίεσης προς την Τεχεράνη.
Οι οικονομικές επιπτώσεις του αποκλεισμού ενδέχεται να χρειαστούν χρόνο για να γίνουν πλήρως αισθητές, ωστόσο ακόμη και μερική αποτελεσματικότητα εκτιμάται ότι θα επιβαρύνει περαιτέρω την οικονομία του Ιράν και των συμμάχων του, μεταξύ των οποίων και η Κίνα, η οποία εξαρτάται από τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου.
Παράλληλα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να επιδιώκει συμφωνία, καθώς η άνοδος του πληθωρισμού και των τιμών καυσίμων προκαλεί πολιτικές πιέσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Η δύσκολη θέση της Τεχεράνης μετά τους βομβαρδισμούς
Παρά την επικοινωνιακή εικόνα ανθεκτικότητας, το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με σημαντικές στρατιωτικές και πολιτικές απώλειες, έπειτα από δεκάδες ημέρες βομβαρδισμών που φέρονται να έπληξαν περισσότερους από 13.000 στόχους.
Η ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης έχει υποστεί σημαντικές απώλειες, ενώ ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, που θεωρείται πιθανός διάδοχος του ανώτατου ηγέτη, δεν έχει εμφανιστεί δημόσια, γεγονός που ενισχύει την αβεβαιότητα για την κατάσταση της ηγεσίας.
Παρά την έντονη ρητορική, η πραγματική ισχύς της Τεχεράνης φαίνεται να βασίζεται περισσότερο στην αντοχή παρά σε στρατιωτική επικράτηση.
Περιφερειακές πιέσεις και γεωπολιτική απομόνωση
Το Ιράν βρίσκεται σε δύσκολη θέση και σε περιφερειακό επίπεδο, καθώς έχει εμπλακεί στρατιωτικά με αρκετές χώρες της περιοχής του Κόλπου.
Το Ιράκ εμφανίζεται διχασμένο ως προς τη στάση του, ενώ το Πακιστάν, που λειτουργεί ως διαμεσολαβητής, διατηρεί αμυντική συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία, στοιχείο που υπογραμμίζει τα περιορισμένα περιθώρια ελιγμών της Τεχεράνης.
Η επιρροή του Ιράν βασίζεται κυρίως στην ικανότητά του να επιβιώνει και να διατηρεί περιφερειακή παρουσία, παρά στο στρατιωτικό του πλεονέκτημα.
Τα Στενά του Ορμούζ και το πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο
Ένα από τα βασικά σημεία σύγκλισης φαίνεται να αφορά την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, καθώς ο αμερικανικός αποκλεισμός λιμανιών έχει περιορίσει τη δυνατότητα πίεσης της Τεχεράνης στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Οι δύο πλευρές φαίνεται επίσης να συγκλίνουν στην ιδέα προσωρινής αναστολής του πυρηνικού εμπλουτισμού ουρανίου. Το Ιράν προτείνει περίοδο πέντε ετών, ενώ οι ΗΠΑ επιδιώκουν συμφωνία διάρκειας 20 ετών.
Το ζήτημα αφορά και τα περίπου 400 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου κατά 60% ουρανίου, τα οποία, σύμφωνα με εκτιμήσεις, δεν είναι άμεσα αξιοποιήσιμα για την κατασκευή πυρηνικού όπλου υπό τις σημερινές συνθήκες στρατιωτικής επιτήρησης από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Πιθανές λύσεις περιλαμβάνουν την απομάκρυνση του υλικού μέσω της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA), τη μεταφορά του στη Ρωσία, την πώλησή του ή τη μείωση του βαθμού εμπλουτισμού, στο πλαίσιο ενός μηχανισμού επαλήθευσης που επιδιώκει η Ουάσιγκτον.
Ο ρόλος του Ισραήλ και η παράμετρος της Χεζμπολάχ
Παράγοντα αβεβαιότητας αποτελεί η στάση του Ισραήλ, καθώς η Τεχεράνη επιδιώκει να διασφαλίσει ότι οι σύμμαχοί της, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, δεν θα δεχθούν περαιτέρω επιθέσεις.
Η Χεζμπολάχ έχει δείξει ότι διατηρεί επιχειρησιακές δυνατότητες, ενώ η κυβέρνηση του Λιβάνου βρίσκεται σε άμεσες συνομιλίες με το Ισραήλ για πρώτη φορά μετά από χρόνια.
Ωστόσο, η Βηρυτός δεν έχει καταφέρει να υλοποιήσει τη δέσμευση για αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, γεγονός που ενδέχεται να διατηρήσει εστίες έντασης στην περιοχή.
Οι πολιτικές ισορροπίες και το ενδεχόμενο συμφωνίας
Τα εμπόδια για μια συμφωνία φαίνεται να σχετίζονται περισσότερο με ζητήματα πολιτικής ισορροπίας και διατήρησης κύρους, παρά με ουσιαστικές διαφωνίες.
Καμία πλευρά δεν μπορεί να εμφανιστεί ότι υποχωρεί πλήρως, καθώς τόσο η Τεχεράνη όσο και η Ουάσιγκτον επιδιώκουν να παρουσιάσουν το αποτέλεσμα ως πολιτική νίκη.
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει συμφωνία που θα μπορεί να συγκριθεί ευνοϊκά με εκείνη που είχε επιτευχθεί το 2015 επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα και την οποία ο ίδιος είχε ακυρώσει κατά την πρώτη του θητεία.
Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα για το πώς θα διαμορφωθεί το Ιράν μετά τον πόλεμο, καθώς η σημαντική φθορά των υποδομών και η ενίσχυση των σκληροπυρηνικών ενδέχεται να επηρεάσουν τη μελλοντική στρατηγική της χώρας.
Παρότι μια συμφωνία ενδέχεται να περιορίσει τη δυνατότητα του Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, εκτιμάται ότι οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών ενισχύουν την πεποίθηση των σκληροπυρηνικών κύκλων ότι η χώρα χρειάζεται ισχυρότερη αποτρεπτική ισχύ.
