Η Ελλάδα αντιμετωπίζει το σοκ από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή έχοντας ενισχυμένη δημοσιονομική βιωσιμότητα και χρηματοπιστωτική σταθερότητα, αναφέρει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην έκθεσή του μετά την ολοκλήρωση της Διαβούλευσης του Άρθρου IV για τη χώρα.
Το ΔΝΤ σημειώνει ότι το κατάλληλο μείγμα μακροοικονομικής και χρηματοπιστωτικής πολιτικής θα είναι κρίσιμο για τη διατήρηση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την προώθηση μιας ισορροπημένης και βιώσιμης ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι οι φιλόδοξες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, σε συνδυασμό με την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς της ΕΕ, θα μπορούσαν να στηρίξουν την ανάπτυξη σε υψηλό και βιώσιμο επίπεδο, περιορίζοντας ταυτόχρονα το επίμονο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.
Σύμφωνα με την έκθεση, το σοκ στις τιμές της ενέργειας λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την ελληνική οικονομία. Ωστόσο, οι ισχυρές επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις που υλοποιούνται στο πλαίσιο του Next Generation EU εξακολουθούν να στηρίζουν την αναπτυξιακή δυναμική.
Το Ταμείο αναφέρει ότι οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις για τη μείωση της φοροδιαφυγής έχουν διευρύνει τη φορολογική βάση και έχουν περιορίσει την αδήλωτη οικονομία. Η εξέλιξη αυτή έχει δημιουργήσει κάποιο δημοσιονομικό περιθώριο για τη στήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, χωρίς να ανακόπτεται η ταχεία μείωση του δημόσιου χρέους.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο Πρόγραμμα Αξιολόγησης του Χρηματοπιστωτικού Τομέα για το 2026, το πρώτο από το 2006, το οποίο διαπιστώνει ότι οι συστημικοί κίνδυνοι στον χρηματοπιστωτικό τομέα ήταν χαμηλοί πριν από τον πόλεμο και παραμένουν διαχειρίσιμοι.
Το ΔΝΤ προβλέπει ότι η αύξηση του ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί στο 1,8% το 2026. Παρά τη στήριξη από τις υψηλότερες δημόσιες επενδύσεις και τα μέτρα υπέρ των νοικοκυριών, οι αυξημένες τιμές ενέργειας και η ασθενέστερη εξωτερική ζήτηση λόγω του πολέμου αναμένεται να επιβαρύνουν την ιδιωτική κατανάλωση και τον τουρισμό.
Μεσοπρόθεσμα, η ανάπτυξη εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει στο 1,5%, υπό το βάρος της μείωσης του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας, της χαμηλής συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό και της υποτονικής αύξησης της παραγωγικότητας.
Οι κίνδυνοι για την ελληνική οικονομία παραμένουν καθοδικοί, κυρίως λόγω του ενδεχομένου παράτασης του πολέμου, κλιμάκωσης των γεωπολιτικών εντάσεων και ενίσχυσης του εμπορικού κατακερματισμού. Στο εσωτερικό, οι κίνδυνοι συνδέονται με πιθανές καθυστερήσεις στην εκτέλεση έργων που χρηματοδοτούνται από το NGEU.
Το ΔΝΤ προειδοποιεί επίσης για ανοδικούς κινδύνους στον πληθωρισμό, οι οποίοι μπορεί να προκύψουν από νέες αυξήσεις στις τιμές βασικών προϊόντων, από μισθολογικές αυξήσεις που υπερβαίνουν την παραγωγικότητα της εργασίας και από υψηλότερα κόστη που σχετίζονται με κλιματικά σοκ.
Η αξιολόγηση του Εκτελεστικού Συμβουλίου
Οι εκτελεστικοί διευθυντές του ΔΝΤ χαιρέτισαν την ισχυρή μακροοικονομική ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, την αποκατάσταση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Αναγνώρισαν ότι το ενεργειακό σοκ από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή αποτελεί σημαντικό εμπόδιο, ιδίως σε περιβάλλον ακόμη υψηλού πληθωρισμού. Ωστόσο, σημείωσαν ότι οι ισχυρές επενδύσεις και οι συνεχιζόμενες μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο του NGEU στηρίζουν την ανάπτυξη.
Το Εκτελεστικό Συμβούλιο χαιρέτισε τη συνεχή βελτίωση των ισολογισμών του δημόσιου τομέα, επισημαίνοντας όμως ότι η ατελής αποκατάσταση των ισολογισμών του ιδιωτικού τομέα και τα εναπομείναντα διαρθρωτικά εμπόδια συνεχίζουν να επιβαρύνουν τη μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη και τα εξωτερικά ισοζύγια.
Οι διευθυντές ζήτησαν τη διατήρηση του σωστού μείγματος μακροοικονομικής και χρηματοπιστωτικής πολιτικής, καθώς και την ολοκλήρωση της ατζέντας των μεταρρυθμίσεων, ώστε να εδραιωθεί η σταθερότητα που έχει επιτευχθεί και να διασφαλιστεί ισορροπημένη και βιώσιμη ανάπτυξη.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συνέχιση της ισχυρής δημοσιονομικής επίδοσης, η οποία στηρίζεται στις μεταρρυθμίσεις για τη μείωση της φοροδιαφυγής. Κατά το ΔΝΤ, η επίδοση αυτή υποστηρίζει τη βιώσιμη μείωση του δημόσιου χρέους και παρέχει περιθώριο για προσωρινά μέτρα μετριασμού των επιπτώσεων από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας.
Το Ταμείο υπογραμμίζει ότι η διατήρηση των πρωτογενών πλεονασμάτων και η πλήρης αξιοποίηση των διαθέσιμων κονδυλίων της ΕΕ για τη συνέχιση των δημόσιων επενδύσεων πέραν του NGEU θα βοηθήσουν στην περαιτέρω αποκλιμάκωση του χρέους και στη διατήρηση ισχυρής ανάπτυξης. Παράλληλα, συστήνει έμφαση σε αποτελεσματικές δημόσιες επενδύσεις και προστασία των κοινωνικών δαπανών.
Η αντίδραση στις αυξημένες τιμές ενέργειας, σύμφωνα με το ΔΝΤ, πρέπει να παραμείνει καλά στοχευμένη και προσωρινή. Η περαιτέρω προώθηση δημοσιονομικών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων εκτιμάται ότι θα ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής πολιτικής.
Στο χρηματοπιστωτικό πεδίο, το ΔΝΤ αναφέρει ότι οι κίνδυνοι σταθερότητας ήταν χαμηλοί πριν από τον πόλεμο και παραμένουν διαχειρίσιμοι. Το τραπεζικό σύστημα εμφανίζεται ανθεκτικό στις δοκιμασίες αντοχής, ωστόσο το Ταμείο συστήνει στενή παρακολούθηση των ανοιγμάτων σε μεγάλες επιχειρήσεις.
Παράλληλα, ζητείται βελτίωση της επίλυσης του παλαιού προβληματικού χρέους εκτός τραπεζικού συστήματος, ενίσχυση της εποπτείας των διαχειριστών πιστώσεων και μεγαλύτερη ετοιμότητα για την αντιμετώπιση κρίσεων. Το ΔΝΤ επισημαίνει ακόμη ότι η ποιότητα του τραπεζικού κεφαλαίου πρέπει να συνεχίσει να βελτιώνεται, ενώ μπορούν να εξεταστούν πρόσθετα μακροπροληπτικά αποθέματα ασφαλείας για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, χωρίς να ενισχυθεί η προκυκλικότητα.
Οι εκτελεστικοί διευθυντές υπογράμμισαν ότι οι φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις είναι απαραίτητες για υψηλότερη, χωρίς αποκλεισμούς και βασισμένη στην παραγωγικότητα ανάπτυξη, αλλά και για τη μείωση των επίμονων ελλειμμάτων στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Στο πλαίσιο αυτό, το ΔΝΤ συστήνει την προώθηση του ψηφιακού μετασχηματισμού και την περαιτέρω μείωση των κανονιστικών και διοικητικών βαρών, ώστε να ενισχυθούν ο ανταγωνισμός και η παραγωγικότητα.
Η αύξηση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό και η αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων θεωρούνται κρίσιμες για την αντιμετώπιση των δημογραφικών πιέσεων και τη στήριξη της ανάπτυξης. Παράλληλα, η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς της ΕΕ εκτιμάται ότι θα ενίσχυε περαιτέρω την παραγωγικότητα και την οικονομική ανθεκτικότητα.
Το ΔΝΤ αναφέρει, τέλος, ότι οι πολιτικές στέγασης που αποσκοπούν στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της υπάρχουσας προσφοράς, σε συνδυασμό με καλά σταθμισμένα μέτρα ζήτησης, θα συνέβαλλαν στη βελτίωση της προσιτότητας. Θετικά αξιολογούνται επίσης τα βήματα για την επίτευξη ενεργειακής ασφάλειας.
