Η ελληνική κυβέρνηση προτίθεται να προχωρήσει σε θεσμικά βήματα για τη συστηματική αξιολόγηση της πυρηνικής ενέργειας, χωρίς η χώρα να βρίσκεται σήμερα στο στάδιο λήψης αποφάσεων για την εγκατάσταση πυρηνικών μονάδων.
Την πρόθεση αυτή ανακοίνωσε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, κατά τη διάρκεια ημερίδας στην Αθήνα για το μέλλον της πυρηνικής τεχνολογίας στην Ελλάδα.
Ο υφυπουργός ανέφερε ότι το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σχεδιάζει να αξιοποιήσει τη δυναμική που έχει δημιουργηθεί γύρω από τη συζήτηση για τα πυρηνικά και να τη μετατρέψει σε μόνιμη θεσμική διαδικασία. Στόχος είναι η δημιουργία μηχανισμού που θα παρακολουθεί και θα αξιολογεί τις τεχνολογικές εξελίξεις και θα εισηγείται τα επόμενα βήματα.
«Θέλουμε να πάρουμε αυτή τη δυναμική και να τη θεσμοθετήσουμε ώστε την επόμενη μέρα να υπάρχει κάτι που θα μείνει. Να υπάρχει τεχνογνωσία, να υπάρχει συνέχεια ανεξάρτητα από τα πρόσωπα που βρίσκονται σήμερα σε θέσεις ευθύνης», ανέφερε.
Ο κ. Τσάφος διευκρίνισε ότι η Ελλάδα δεν εξετάζει άμεσα την εγκατάσταση πυρηνικών μονάδων. Ωστόσο, όπως είπε, είναι αναγκαίο να ξεκινήσει οργανωμένα η διερεύνηση του ζητήματος, ώστε η χώρα να μη βρεθεί απροετοίμαστη εάν οι τεχνολογικές και οικονομικές συνθήκες ωριμάσουν τα επόμενα χρόνια.
Στο πλαίσιο αυτό, το ΥΠΕΝ σχεδιάζει να προσαρμόσει στην ελληνική πραγματικότητα το θεσμικό μοντέλο που προτείνει η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας, δημιουργώντας δομή που θα εξετάσει όλα τα κρίσιμα ζητήματα.
Η αξιολόγηση θα καλύπτει το ρυθμιστικό πλαίσιο, την κοινωνική αποδοχή, τις τεχνοοικονομικές παραμέτρους και τις ανάγκες του ηλεκτρικού συστήματος.
Σύμφωνα με τον υφυπουργό, μέχρι τις επόμενες εθνικές εκλογές θα έχει διαμορφωθεί ένας πρώτος οδικός χάρτης, ο οποίος θα περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική κυβέρνηση θα υλοποιήσει την πρώτη φάση αξιολόγησης.
Το βασικό ερώτημα αυτής της φάσης, όπως είπε, είναι αν η χώρα θέλει ή όχι να προχωρήσει περαιτέρω στην επιλογή της πυρηνικής ενέργειας. «Το πραγματικό παραδοτέο αυτής της πρώτης φάσης είναι να απαντήσουμε εάν η χώρα θέλει να προχωρήσει παρακάτω», σημείωσε.
Γιατί ανοίγει τώρα η συζήτηση
Ο κ. Τσάφος εξήγησε ότι η συζήτηση δεν ανοίγει επειδή η Ελλάδα χρειάζεται άμεσα πυρηνικούς σταθμούς, αλλά επειδή το ενεργειακό σύστημα μεταβάλλεται με ταχύ ρυθμό.
Όπως ανέφερε, η Ελλάδα έχει ήδη πραγματοποιήσει μια ιστορική ενεργειακή μετάβαση. Από ένα ηλεκτρικό σύστημα που βασιζόταν κατά 73% στον λιγνίτη στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και σε ποσοστό άνω του 50% πριν από δύο δεκαετίες, η χώρα έχει φτάσει σήμερα σε μείωση της λιγνιτικής παραγωγής κατά 92%, με τις ΑΠΕ να καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της υποκατάστασης.
Η μετάβαση αυτή, σύμφωνα με τον υφυπουργό, έχει συμβάλει ώστε η Ελλάδα να διαθέτει φέτος την έβδομη χαμηλότερη χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, ενώ το 2019 συγκαταλεγόταν στις ακριβότερες αγορές.
Ωστόσο, ο ίδιος υπογράμμισε ότι η μεγάλη πρόκληση είναι η στοχαστικότητα των ΑΠΕ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, η αιολική παραγωγή μπορεί να κυμανθεί μέσα σε μία ημέρα από 2% έως 78% της εγκατεστημένης ισχύος, ενώ η ηλιακή από 2,6% έως 54%.
«Το ερώτημα είναι τι κάνεις την ημέρα που έχεις ελάχιστο άνεμο και ήλιο. Θα έχεις μπαταρίες, αντλησιοταμίευση, αλλά κάτι θα συνεχίσει να λείπει. Σήμερα βασιζόμαστε στο φυσικό αέριο, δηλαδή διατηρούμε ένα παράλληλο σύστημα για τις ώρες που το χρειαζόμαστε», ανέφερε.
Κατά τον κ. Τσάφο, η πυρηνική ενέργεια θα μπορούσε μελλοντικά να αποτελέσει μία από τις λύσεις που θα μειώσουν το συνολικό κόστος του συστήματος.
Η διεθνής στροφή στα πυρηνικά
Ο υφυπουργός σημείωσε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αγνοήσει τη διεθνή τάση επανεκκίνησης της πυρηνικής ενέργειας.
Όπως είπε, είναι θετικό ότι η πυρηνική ενέργεια έχει πάψει να διχάζει τόσο έντονα την ευρωπαϊκή πολιτική. Πρόσθεσε ότι η τεχνολογία βρίσκεται ακόμη σε φάση ωρίμανσης, ιδίως σε ό,τι αφορά τους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες, ωστόσο τα επόμενα χρόνια ενδέχεται να εξελιχθεί σε μια περισσότερο τυποποιημένη και προβλέψιμη επενδυτική επιλογή.
Παρεμβάσεις από ναυτιλία, επιστήμη και βιομηχανία
Στην ημερίδα καταγράφηκαν και παρεμβάσεις από τον χώρο της ναυτιλίας, της επιστήμης και της βιομηχανίας, με κοινό σημείο την ανάγκη οργανωμένου διαλόγου.
Ο υφυπουργός Ναυτιλίας Στέφανος Γκίκας υπογράμμισε ότι η ελληνική ναυτιλία δεν μπορεί να μείνει θεατής στη διεθνή συζήτηση για την πυρηνική πρόωση, καθώς η απανθρακοποίηση των θαλάσσιων μεταφορών δημιουργεί νέα δεδομένα.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι ζητήματα όπως η ασφάλεια, η διαχείριση αποβλήτων, οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι και το ανεπαρκές σήμερα ρυθμιστικό πλαίσιο αποτελούν κρίσιμες προκλήσεις.
Ο πρόεδρος του Ιδρύματος Ευγενίδου Λεωνίδας Ευγενίδης σημείωσε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να απουσιάζει από μια συζήτηση που την αφορά άμεσα, επικαλούμενος τη μεγάλη διαφορά στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας.
Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών και καθηγητής του Cambridge Αθανάσιος Φωκάς χαρακτήρισε την πυρηνική ενέργεια «τη μόνη λύση» για την αντιμετώπιση των μελλοντικών ενεργειακών προκλήσεων.
Ο επικεφαλής της Athlos Energy Στάθης Βλασσόπουλος δήλωσε ότι η εταιρεία επιδιώκει να συμβάλει στην ανάπτυξη του πρώτου πυρηνικού σταθμού στην Ελλάδα και προανήγγειλε την παρουσίαση σχετικών μελετών μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Την ανάγκη ανασυγκρότησης της εγχώριας τεχνογνωσίας ανέδειξε ο εκπρόσωπος του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» Βασίλης Καρκαλέτσης. Όπως τόνισε, η χώρα δεν ξεκινά από το μηδέν, αλλά χρειάζεται να εκπαιδεύσει μια νέα γενιά επιστημόνων και μηχανικών που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν μελλοντικά ένα πυρηνικό πρόγραμμα.
Η Ελλάδα απέχει ακόμη από οποιαδήποτε απόφαση για ανάπτυξη πυρηνικών μονάδων. Ωστόσο, η συζήτηση φαίνεται να περνά πλέον από το θεωρητικό επίπεδο στη φάση της θεσμικής προετοιμασίας, με το ΥΠΕΝ να σχεδιάζει τα πρώτα βήματα για οργανωμένη αξιολόγηση της τεχνολογίας, ώστε η χώρα να είναι έτοιμη εάν οι συνθήκες καταστήσουν την πυρηνική ενέργεια ρεαλιστική επιλογή.
