Στα παράδοξα της διαλογής των εδρών την Κυριακή των εκλογών, λίγο έλειψε να προκύψει μια μεγάλη ανατροπή την τελευταία στιγμή η οποία θα άλλαζε σημαντικά τις ισορροπίες στη νέα Βουλή. Την ώρα που το ποσοστό καταμέτρησης είχε ξεπεράσει το 90%, για μερικά λεπτά το ΑΚΕΛ βρισκόταν σε τροχιά εξασφάλισης μιας επιπλέον έδρας, την οποία θα έπαιρνε από το ΕΛΑΜ.
Με τα δεδομένα ως είχαν ως κάποια στιγμή λίγο πριν την ολοκλήρωση της καταμέτρησης, το ΑΚΕΛ για μερικά λεπτά φαινόταν να καταλαμβάνει και 16η έδρα. Την ίδια στιγμή, το κόμμα που θα έχανε αυτή την έδρα θα ήταν το ΕΛΑΜ. Εδώ είναι που προκύπτει και το ζήτημα. Το ΕΛΑΜ ενώ συγκέντρωσε ποσοστό ψήφων μεγαλύτερο από αυτό του ΔΗΚΟ, θα κατέληγε με λιγότερες έδρες από εκείνο. Αν και εξασφάλισε ποσοστό περίπου 1% περισσότερο, θα έπαιρνε 7 έδρες, έναντι 8 του ΔΗΚΟ.
Σε επικοινωνία μας με το Υπουργείο Εσωτερικών εκείνη τη στιγμή, ξεκαθαρίστηκε ότι δεν επρόκειτο για κάποιο λάθος στο γραφικό, αλλά για ένα εκλογικό θρίλερ το οποίο βρισκόταν σε εξέλιξη.
Τι ακριβώς συνέβη
Σύμφωνα με πληροφορίες που εξασφάλισε το philenews από πρόσωπα που παρακολουθούσαν στενά και εις βάθος τη διαδικασία κατανομής εδρών, το ΑΚΕΛ έχασε τη 16η έδρα για περίπου 100-200 ψήφους.
Πιο συγκεκριμένα, ΕΛΑΜ και ΑΚΕΛ βρίσκονταν σε απόσταση αναπνοής στο αχρησιμοποίητο υπόλοιπο ψήφων. Ενώ την επίμαχη έδρα εξασφάλιζε το ΕΛΑΜ, λίγο πριν ενσωματωθεί το αποτέλεσμα των τελευταίων περίπου 20 εκλογικών κέντρων το ΑΚΕΛ πήρε κεφάλι.
Το προβάδισμα κράτησε για μερικά λεπτά, ωστόσο, εν τέλει το ΕΛΑΜ κατόρθωσε να πάρει πίσω την έδρα. Αυτό συνέβη μετά την ενσωμάτωση του συνόλου των καταμετρημένων ψήφων σε συγκεκριμένα εκλογικά κέντρα στα οποία παραδοσιακά κυριαρχεί η Δεξιά.
Εκεί, το ΕΛΑΜ συγκέντρωσε μεγάλο αριθμό ψήφων σε αντίθεση με το ΑΚΕΛ. Ως αποτέλεσμα, το ΕΛΑΜ προσπέρασε εκ νέου το ΑΚΕΛ σε αχρησιμοποίητο υπόλοιπο και εν τέλει κατέληξε με 8 έδρες, όσες και το ΔΗΚΟ. Έτσι, το κόμμα της Αριστεράς περιορίστηκε στις 15 έδρες και δεν ενίσχυσε την κοινοβουλευτική του παρουσία σε σχέση με την περασμένη πενταετία.
Η διαλογή εδρών και τα παράδοξα
Το να καταλήξει ένα κόμμα που εξασφάλισε μεγαλύτερο ποσοστό με λιγότερες έδρες από ένα κόμμα με μικρότερο ποσοστό, είναι κάτι που έχει ξανασυμβεί και με βάση τον εκλογικό νόμο μπορεί να εξηγηθεί.
Αυτό γίνεται επειδή η δεύτερη και η τρίτη κατανομή εδρών γίνονται στη βάση του αχρησιμοποίητου υπόλοιπου των ψήφων παγκυπρίως. Το αχρησιμοποίητο υπόλοιπο προκύπτει από τις ψήφους που δεν αξιοποιούνται στην πρώτη κατανομή των εδρών, όπου έδρες εξασφαλίζονται μόνο για τα κόμματα που θα ξεπεράσουν το εκλογικό μέτρο της κάθε επαρχίας.
Όταν κόμματα εξασφαλίζουν πολλές έδρες από την πρώτη κατανομή, αυτό ενδεχομένως να λειτουργεί εναντίον τους στην δεύτερη και την τρίτη κατανομή. Ένα παράδειγμα που καταγράφεται στον οδηγό των βουλευτικών εκλογών, έχει ως δεδομένο το εκλογικό μέτρο μιας επαρχίας στους 6.315 ψήφους. Αν ένα συγκεκριμένο κόμμα πήρε 35.000 ψήφους σε εκείνη την επαρχία, τότε εξασφαλίζει σε αυτήν 5 έδρες από την πρώτη κατανομή. Το αποτέλεσμα προκύπτει από τη διαίρεση 35.000 : 6.315. Βάσει αυτού, από τις 35.000 ψήφους αξιοποιούνται για εξασφάλιση εδρών από την πρώτη κατανομή οι 31.575 και συνεπώς απομένουν ως αχρησιμοποίητο υπόλοιπο για το συγκεκριμένο κόμμα 3.425 ψήφοι. Άρα, παρότι το κόμμα πήρε πολλές ψήφους και εξασφάλισε πολλές έδρες από την αρχή, του έμειναν σχετικά λίγες περισσευούμενες ψήφοι για να διεκδικήσει επιπλέον έδρες αργότερα. Έτσι, κόμματα με λιγότερες ψήφους συνολικά θα έχουν προτεραιότητα στη δεύτερη και την τρίτη κατανομή επειδή δεν τους αρκούσαν για να ξεπεράσουν το εκλογικό μέτρο ανά επαρχία στην πρώτη κατανομή και τους έμειναν όλες ως περίσσευμα για τη συνέχεια.
Σημειώνεται ότι για την διαλογή των εδρών στη δεύτερη και την τρίτη κατανομή, προστίθενται τα αχρησιμοποίητα υπόλοιπα του κάθε κόμματος σε όλες τις εκλογικές περιφέρειες και προκύπτει ένας αριθμός αχρησιμοποίητου υπόλοιπου παγκύπρια. Ακολούθως, τηρουμένων των προτεραιοτήτων που εξηγήθηκαν πιο πάνω, κατανέμονται οι υπόλοιπες έδρες αναλόγως των διαθέσιμων εδρών σε κάθε επαρχία και με βάση την εκλογική περιφέρεια στην οποία το κόμμα που έχει σειρά διατηρεί το μεγαλύτερο αχρησιμοποίητο υπόλοιπο.
Συνεπώς, για ένα κόμμα που θα εξασφαλίσει πολλές έδρες από την πρώτη κατανομή εδρών, υπάρχει το ενδεχόμενο σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό να λειτουργήσει εις βάρος του στη συνέχεια. Κάπως έτσι εξηγείται και το γεγονός ότι καταλήγουν έδρες σε χέρια υποψηφίων που συγκέντρωσαν ελάχιστους ψήφους.
