Μιχαλάκης Τσαππαρίλας, Όνειρα γλυκά, Βαρωσιώτικα και άλλα διηγήματα, εκδόσεις Πήλιο, 2022
Διηγήματα υποτιτλοφορεί ο Μιχαλάκης Τσαππαρίλας τη νεοεκδοθείσα συλλογή των 29 αφηγημάτων του, που εκτείνονται σε 338 σελίδες. Στο βιβλίο εξιστορεί με λογοτεχνικές δεξιότητες ζωηρών περιγραφών και υποβλητική παραστατικότητα οιονεί σκηνικών δρώμενων τις αναμνήσεις των νεανικών του χρόνων στη γενέτειρά του Αμμόχωστο. Καταγράφει επίσης τις νοσταλγικές μνήμες και τις βιωματικές εμπειρίες κάποιων συμπολιτών του, φωτίζοντας ακόμη πτυχές από την περιπετειώδη βασανισμένη ζωή άλλων ανθρώπων του τόπου μας και παρέχοντας ενδιαφέρουσες πληροφορίες της εποχής τους πριν και μετά την προσφυγιά.
Πρώτος σταθμός της κατανυκτικής αυτής περιδιάβασης, μέσα από τους δρόμους και τις λεωφόρους, τις συνοικίες και τα περίχωρα έως τα πολυσύχναστα στέκια και τα παραθαλάσσια μέρη της πόλης, η ενορία μας της Αγίας Ζώνης, όπου στην οδό Δερύνειας βρισκόταν το σπίτι του φίλου του Τάκη. Εκεί, τα Σάββατα του καλοκαιριού του 1956 μαζεύονταν τα γειτονόπουλα, για να παρακολουθήσουν σινεμά από μια μηχανή, που του είχε χαρίσει ο πατέρας του και που πρόβαλλε ταινίες μικρού μήκους, μιας και τότε δεν υπήρχε τηλεόραση.
Ο συγγραφέας στη συνέχεια αφηγείται τη συγκινητική ιστορία και το τραγικό τέλος δύο ερωτευμένων νέων, που τελειώνοντας μετά από εναγώνιες δυσκολίες τις ιατρικές τους σπουδές στη Ρωσία, δεν θα προλάβουν να πραγματοποιήσουν το όνειρό τους, να παντρευτούν και να ζήσουν στο Πέντε Μίλι της Κερύνειας. Μαζί με την οικογένειά της η Ντίνα, έγκυος ενός μηνός, θα είναι από τα πρώτα θύματα της τουρκικής εισβολής. Ο Βασίλης, αφότου άνοιξαν τα οδοφράγματα, πηγαίνει κάθε Ιούλη στον τάφο της δολοφονημένης του αγάπης, που τον άφησε με μια χαρισμένη κόκκινη κουκλίτσα, σύμβολο αιώνιας πίστης. Από τη φοιτητική ζωή και έναν άλλο ατελέσφορο έρωτα είναι εμπνευσμένο το επόμενο διήγημα. Η Λάρα, μη θέλοντας να σταθεί εμπόδιο στη ζωή του Μάρκου, δεν του φανερώνει τον καρπό της αγάπης τους, μέχρι που μεγαλώνοντάς τον μόνη τού τον στέλνει στην Κύπρο για να του βρει δουλειά και ν’ ανακαλύψει εντέλει ότι ο Μαρκ ήταν γιος του. Από την προσωρινή σχέση επίσης μιας Πολωνέζας και ενός Κυπρίου γεννήθηκε η «Νάταλη» του ομώνυμου διηγήματος και όπως η μητέρα της Τζίτζι και η κόρη της Νανά ακολουθούν τη μοίρα του αστέριωτου έρωτα. Τους όρκους αγάπης και τη μεταμέλεια της απώλειάς της τη στερνή ώρα του θανάτου, αλλά και την αμοιβαία ανταπόκριση της ευόδωσής της αποτυπώνουν άλλα διηγήματα.
Σε αυτοαναφορικές αφηγήσεις ο γιατρός-συγγραφέας θυμάται όχι μόνο την ίδρυση της δικής του πρώτης ιδιωτικής κλινικής, αλλά και την αλματώδη ανάπτυξη των ιατρικών και παραϊατρικών υπηρεσιών στην ελεύθερη περιοχή Αμμοχώστου, τη γνωριμία του, κατά τη στρατιωτική του θητεία στους Ακράδες Καρπασίας με τον Βάκη, τον ευπαίδευτο φιλόλογο και αγαπητό δάσκαλο, καθώς και τις χαρές του παππού με τη γέννηση των τριών εγγονιών του.
Το διήγημα «Δυο φίλοι, μια ιστορία ζωής» διατρέχει σε μικρογραφία τα κομβικά σημεία του Κυπριακού, από τους δύσκαμπτους καιρούς της στέρησης και της φτώχειας επί Αγγλοκρατίας και τον αγώνα της ΕΟΚΑ μέχρι την Ανεξαρτησία και από το πραξικόπημα και την εισβολή έως τον εκτοπισμό, την επανασυνάντηση στη σκλαβωμένη τους πόλη και την αναπόληση των παλιών καλών ημερών. Στη μνήμη της μικρής Ιωάννας Ζαχαριάδου, που τρέχοντας πανικόβλητη για να γλιτώσει τις συλλήψεις των Άγγλων, ύστερα από τη δολοφονία και τον τραυματισμό δύο Αγγλίδων, ξεψύχησε στα σκαλοπάτια γειτονικού της σπιτιού, είναι αφιερωμένο το αντίστοιχο διήγημα.
Συγκλονιστικές οι αφηγήσεις που μιλούν για τον ξενιτεμό των προσφύγων, που επιστρέφοντας δεν αντέχουν να βλέπουν τις τρομακτικές αλλαγές στα σπίτια και στον τουρκοκατεχόμενο τόπο τους. Και ακόμη συγκλονιστικότερες οι ιστορίες των αιχμαλώτων από το Γκαράζ Παυλίδη μέχρι τα κολαστήρια των τουρκικών φυλακών, όπως με έντονα χρώματα περιγράφονται στο «Κρυμμένο Δακτυλίδι» του πρώην αιχμάλωτου Φίλιππου και δημιουργού της εμβληματικής Μικρής Σαλαμίνας, που ζει με την ελπίδα να ξαναβρεί το θαμμένο χρυσό του δακτυλίδι στα αιματοβαμμένα χωράφια της Πέρτζιενας, στην Κάτω Δερύνεια. Αλλά και η επώδυνη «Κυπριακή Τραγωδία» για τους ηρωικώς πεσόντες και τους αδικοχαμένους της εισβολής συνοψίζεται στο ομότιτλο διήγημα.
Από τον μόχθο των ανθρώπων της γης και της θάλασσας και τον τίμιο ιδρώτα της εργατιάς, τους αντίξοους αγώνες, τα έργα και τις ημέρες όλων εκείνων που αναζήτησαν μια καλύτερη τύχη για τις οικογένειες και τον τόπο τους αντλούν την έμπνευσή τους άλλα αξιόλογα διηγήματα.
