Τον χειμώνα του 2012, ένας νεαρός διδακτορικός φοιτητής από το Κολέγιο Royal Holloway του Πανεπιστημίου του Λονδίνου επισκέφθηκε τη Συλλογή Χειρογράφων και Παλαιτύπων του Πολιτιστικού Ιδρύματος της Τράπεζας Κύπρου. Το μυαλό του βασανιζόταν από το ερώτημα που θέσαμε πιο πάνω, αφού βρισκόταν ακόμη στα πρώτα στάδια της διδακτορικής του διατριβής και τα ερευνητικά αδιέξοδα φαίνονταν πολύ περισσότερα απ’ ό,τι οι απαντήσεις. Είχε διαβάσει ότι στο Πολιτιστικό Ίδρυμα φυλασσόταν ένα σπάνιο βενετικό χειρόγραφο, ελάχιστα μελετημένο, το οποίο περιείχε σημαντικές πληροφορίες για τον τρόπο που οι Άλλοι, το ανώνυμο δηλαδή πλήθος των μη λατινικής καταγωγής Κυπρίων (Ελλήνων, Αρμενίων, Κοπτών, Μαρωνιτών και Ιακωβιτών) έβλεπαν τον εαυτό τους και την ετερόδοξη άρχουσα τάξη. Η περιέργεια είναι ισχυρή κινητήριος δύναμη. Ζήτησε να δει το χειρόγραφο και το Πολιτιστικό Ίδρυμα του παραχώρησε ευγενώς την άδεια. Ο φοιτητής μας έντυσε τα χέρια του με γάντια, άνοιξε με προσοχή το χειρόγραφο, ακούμπησε με το βλέμμα τις πρώτες γραμμές, ξεκίνησε να διαβάζει. Μερικές ώρες αργότερα, όταν έφθασε στην τελευταία σελίδα, ήξερε τι έπρεπε να κάνει: το βασικό ερώτημα που τον βασάνιζε έμοιαζε να έχει απαντηθεί, απέμενε πλέον να δουλέψει τις ιδέες του, την αρχιτεκτονική των επιχειρημάτων, να ανασυνθέσει λεπτομερώς το γενικότερο πλαίσιο.
Ο φοιτητής αυτός ήμουν εγώ. Το ταξίδι της αναζήτησης της ταυτότητας, ή καλύτερα των ταυτοτήτων, των Ορθοδόξων Κυπρίων επί Λατινοκρατίας, οδήγησε πρόσφατα στη δημοσίευση μιας μελέτης τριακοσίων περίπου σελίδων στα αγγλικά, από τον εκδοτικό οίκο Lexington Books (Νέα Υόρκη και Λονδίνο, 2018) με τίτλο: «Orthodox Cyprus under the Latins, 1191–1571: Society, Spirituality, and Identities» (rowman.com). Στο βιβλίο αυτό παρουσιάζω τη δική μου ερμηνεία για την εποχή της Λατινοκρατίας και την επιβίωση της κυπριακής Ορθοδοξίας υπό ξένη κατοχή. Όσο για το βενετικό χειρόγραφο, τον περίφημο κώδικα Β-030 για τον οποίο ετοιμάζω ειδική μελέτη, αυτό εξακολουθεί να φυλάσσεται στις Συλλογές του Πολιτιστικού, ένας μικρός θησαυρός ανάμεσα σε πολλούς μικρούς και μεγάλους θησαυρούς της ιστορίας και του πολιτισμού του νησιού μας.
