Η τέχνη του animation ανθίζει τα τελευταία χρόνια στην Κύπρο, με νέους καλλιτέχνες να κερδίζουν την προσοχή σε διεθνές επίπεδο και τις ταινίες να γίνονται όλο και πιο ενδιαφέρουσες. Στην ανάδειξη και διάδοση της τέχνης του animation στον τόπο μας έχει συμβάλει σημαντικά η διοργάνωση του Διεθνούς Φεστιβάλ Animation Κύπρου, Όψεις του Κόσμου, το οποίο συμπληρώνει φέτος 20 χρόνια. Με αυτή την αφορμή ρίχνουμε προβολέα στην ιστορία του κυπριακού animation.
Κείμενο: Μαγδαλένα Ζήρα, καλλιτεχνική συνεργάτης – Γιώργος Τσαγγάρης καλλιτεχνικός διευθυντής
Επιμέλεια: Τώνια Σταυρινού
Φωτογραφίες: αρχείο του Διεθνούς Φεστιβάλ Animation Κύπρου
Οι Κύπριοι animators ανοίγουν δρόμους και εξερευνούν νέους ορίζοντες με τις ταινίες τους. Αυτή η μικρή αλλά δυναμική και εξελισσόμενη ομάδα καλλιτεχνών, χρόνο με τον χρόνο, μεγαλώνει και εξελίσσεται. Η άνθιση της τέχνης του animation στον τόπο μας, αποτελεί το μέτρο επιτυχίας του Διεθνούς Φεστιβάλ Animation Κύπρου «Όψεις του Κόσμου» το οποίο γεννήθηκε πριν από 20 χρόνια σε μια μικρή αυλή στο χωριό Πλατανίστια, επιχειρώντας να «συστήσει» στο κοινό αυτή τη μαγική τέχνη. Από το πρώτο εκείνο φεστιβάλ μέχρι και τη φετινή, 20ή διοργάνωση, η εξέλιξη υπήρξε θεαματική. Αρκετά νέα στούντιο και ομάδες καλλιτεχνών εργάζονται στους τομείς του εμπορικού, παιδικού και καλλιτεχνικού animation, με διεθνείς συνεργασίες, συμπαραγωγές και συμμετοχές σε διεθνή pitching forums. Ο αριθμός των κυπριακών ταινιών που επιλέγονται για συμμετοχή σε διεθνή φεστιβάλ έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια και το 2020 ιδρύθηκε η Κυπριακή Ένωση Animation (Cyprus Animation Association) η οποία εκπροσωπεί καλλιτέχνες και επαγγελματίες.
Κινούμενες εικόνες από το ’60
Ο κινηματογράφος animation στην Κύπρο πρωτοεμφανίζεται στο τέλος της δεκαετίας του 60. Ο ζωγράφος και γραφίστας Άντης Ιωαννίδης (γενν. 1939), θεωρείται ένας από τους πρωτοπόρους, έχοντας δημιουργήσει, μεταξύ άλλων, το πρώτο τηλεοπτικό σήμα του δελτίου ειδήσεων του ΡΙΚ το 1968 και πολλά μουσικά βίντεο. Ο συγγραφέας, ζωγράφος, τηλεοπτικός και θεατρικός παραγωγός και σκηνοθέτης Κύρος Ρωσσίδης (γενν. 1944) δημιούργησε την ταινία animation της αποφοίτησής του από το Royal College of Art το 1972-73 με τίτλο Τα Παιδιά του Πειραιά, εμπνευσμένο από το ομώνυμο τραγούδι του Μάνου Χατζηδάκι. Ο ζωγράφος και animator Σπύρος Δημητριάδης (γενν. 1950) δημιούργησε την ταινία animation για την αποφοίτησή του από την Ακαδημία Εφαρμοσμένων Τεχνών στην Πράγα με τίτλο Κυπριακές Μεταμορφώσεις (1976). Η ταινία έλαβε μέρος στο σημαντικό διεθνές φεστιβάλ animation του Annecy το 1979.
Στο πιο πρόσφατο παρελθόν, το 1997 ο video artist Γιάννος Οικονόμου (γενν. 1959) δημιούργησε την ταινία animation 2000 miles and thirteen years (2000 μίλια και δεκατρία χρόνια) με την τεχνική stop motion. Αυτή ήταν η πρώτη ταινία animation που επιχορηγήθηκε από τη Συμβουλευτική Επιτροπή Κινηματογράφου (Σ.Ε.Κιν.). Το 1999 ο animator – Σκηνοθέτης Νίκος Σύννος (γενν. 1971) ίδρυσε την εταιρεία παραγωγής toonachunks animation films. Δημιούργησε μία σειρά από ταινίες animation μικρού μήκους, αλλά και πειραματικές ταινίες, animated ντοκιμαντέρ, animation art videos μεταξύ των οποίων και το Animal Behaviour (2005), που υπήρξε η δεύτερη ταινία που επιχορηγήθηκε από τη Σ.Ε.ΚΙΝ και η πρώτη κυπριακή ταινία που βραβεύτηκε σε διεθνή φεστιβάλ.
Η παρακαταθήκη του Animafest Cyprus
Αναμφίβολα, το Animafest Cyprus συνέβαλε καθοριστικά στη δημιουργία μιας κουλτούρας γύρω από το animation στην Κύπρο. Το φεστιβάλ – το πρώτο στο είδος του στην Κύπρο – παρουσιάζει ανεξάρτητες ταινίες καλλιτεχνικού και πειραματικού σινεμά animation και περιλαμβάνει διεθνές και Κυπριακό διαγωνιστικό πρόγραμμα. Ανάμεσα στους ιδρυτικούς στόχους του είναι η προώθηση και υποστήριξη της νέας γενιάς Κύπριων δημιουργών, προβάλλοντας τη δουλειά τους στο φεστιβάλ, αλλά και στο εξωτερικό σε ειδικά προγράμματα, και δημιουργώντας ευκαιρίες για την ανάπτυξη συνεργασιών.
Με την πάροδο των ετών, το Animafest -που στηρίζεται και χρηματοδοτείται από τις Πολιτιστικές Υπηρεσίες- έχει διοργανώσει ποικίλες διεθνείς εκπαιδευτικές δράσεις γύρω από το animation, συμπεριλαμβανομένων ακαδημαϊκών φόρουμ και εξειδικευμένων εργαστηρίων με αναγνωρισμένους διεθνείς καλεσμένους, όπως οι Olga Parn (Εσθονία), Spela Cadez (Σλοβενία), Tomas Patrovic (Ουγγαρία), Soetkin Verstegen (Βέλγιο), Thomas Renoldner (Αυστρία), Jean-Luc Slock (Βέλγιο), εργαστήριο Viborg Animation και πολλά άλλα. Οι νικητές του εθνικού διαγωνιστικού έχουν συμμετάσχει σε πρακτικές και εργαστήρια στο εξωτερικό.
Τα τελευταία χρόνια δημιουργείται ένας σημαντικός αριθμός Κυπριακών φοιτητικών ταινιών animation από Κυπριακά Πανεπιστήμια, τις οποίες το φεστιβάλ προωθεί με την ένταξή τους στο εθνικό διαγωνιστικό πρόγραμμα. Οι κριτικές επιτροπές του Animafest έχουν συμπεριλάβει παγκοσμίου φήμης καλλιτέχνες όπως οι Theodor Ushev (Καναδάς – Βουλγαρία), Georges Schwizgebel (Ελβετία), Koji Yamamura (Ιαπωνία), Max Anderson (Σουηδία) και Piotr Dumala (Πολωνία) καθώς και καθιερωμένους προγραμματιστές όπως οι Chris Robinson (Καναδάς), Gerben Schermer (Ολλανδία), Igor Prassel (Σλοβενία), Vjiera Matkovits (Κροατία), Elise Labbe (Καναδάς) και πολλοί άλλοι. Αποτέλεσμα της επιτυχημένης ανάπτυξης και της διεθνούς φήμης του φεστιβάλ ήταν η δημιουργία του Εθνικού Κέντρου ASIFA στη Κύπρο το 2013, με τον ιδρυτή και καλλιτεχνικό διευθυντή του Animafest Κύπρου Γιώργο Τσαγγάρη ως τον πρώτο Πρόεδρο.
Αφιέρωμα στο Κυπριακό animation
Φέτος, η ομάδα του φεστιβάλ έχει επιμεληθεί ένα ξεχωριστό αφιέρωμα στο κυπριακό animation με ταινίες από τους Κύρο Ρωσσίδη, Σπύρο Δημητριάδη, Γιάννο Οικονόμου και Νίκο Σύννο, ταινίες που έχουν επιλεγεί πρόσφατα για προβολή σε διεθνή φεστιβάλ, ταινίες Κυπρίων δημιουργών που αυτή τη στιγμή διαπρέπουν στο εξωτερικό, καθώς και τέσσερεις νέες ταινίες που υποβλήθηκαν φέτος και κάνουν πρεμιέρα σε αυτό το ειδικό πρόγραμμα.
Προβολές: Πέμπτη 12 Αυγούστου. Πρόγραμμα ταινιών: www.animafest.com.cy
Το Σάββατο 14 Αυγούστου, τo φεστιβάλ θα περιλαμβάνει επίσης μια παρουσίαση για την Κυπριακή Ένωση Animation από τον πρόεδρο της Ανδρέα Ρωσσίδη καθώς και μια παρουσίαση από τη δημιουργική ομάδα του στούντιο Pixel Giants, το οποίο εδρεύει στην Κύπρο. Η παρουσίαση θα εστιάσει στη νέα τους δουλειά, “The Olive Bunch”, μια σειρά κινουμένων σχεδίων, δημιουργία της Κατερίνας Παντέλα και της Μαρίας Παύλου.
Φιλελεύθερα, 1.8.2021.
