Οι έντονες αντιδράσεις για τη σύνθεση της Συμβουλευτικής Επιτροπής για τα θέματα Πολιτισμού δεν εξαντλούνται μόνο στο οφθαλμοφανές, στο γεγονός δηλαδή ότι αγνοήθηκαν σχεδόν πλήρως οι γυναίκες. Το ζήτημα είναι πολύ βαθύτερο και φτάνει μέχρι τις προθέσεις και τη νοοτροπία του Υπουργείου Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας ενόψει της δεδηλωμένης διευθέτησης κρίσιμων ζητημάτων του τομέα.
Λάβρα εμφανίστηκε, μιλώντας στην εκπομπή του Active ΑΤΖΕΝΤΑ η ηθοποιός και σκηνοθέτρια Λέα Μαλένη, η οποία εξέφρασε την πεποίθηση ότι ο Πρόδρομος Προδρόμου πρέπει να παραιτηθεί. Κι αυτό εξαιτίας των γενικότερων χειρισμών του και του γεγονότος, όπως τόνισε, ότι «εκμεταλλεύεται με πολιτικάντικο τρόπο όλα τα θέματα που είναι ζωτικής σημασίας για την επιβίωση του πολιτισμού και των ανθρώπων του, όπως ανασύρθηκαν με βίαιο και επιτακτικό τρόπο το τελευταίο διάστημα». Η ίδια έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου ότι αν τυχόν βιαστεί να παγιώσει πράγματα στον τομέα που θα είναι άδικα και προβληματικά αυτό θα αποδειχτεί καταστροφικό. «Ενώ επιδείξαμε μεγάλη ανοχή και κατανόηση όλο αυτό το διάστημα αισθάνομαι ότι μας εμπαίζει με κάποιον τρόπο» είπε στην Άντρη Δανιήλ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: ΥΠΠΑΝ: Τυχαία ως προς το φύλο η σύνθεση της Συμβουλευτικής Επιτροπής
Η ίδια πρόσθεσε ότι πλέον δεν περιμένει το Υφυπουργείο μόνο με αγωνία αλλά και με τρόμο. «Ήμασταν αισιόδοξοι ότι θα υπάρχει σκέψη, οργάνωση, μελέτη επί της ουσίας με στόχο ένα αποτέλεσμα λειτουργικό. Αλλά τώρα φοβάμαι ότι θα κλείσει το θέμα της κατοχύρωσης των δημιουργών με δυσμενή τρόπο και θα αφήσουν τους ανθρώπους του πολιτισμού τελείως εκτεθειμένους σ’ ένα άδικο και αδηφάγο κοινωνικό σύστημα, καταδικάζοντας έτσι την τέχνη σε θάνατο».
Σύμφωνα με τη σκηνοθέτρια, αυτό βολεύει. «Η τέχνη είναι συνυφασμένη με την ελευθερία βούλησης και έκφρασης. Έχει τον υπεύθυνο ρόλο σε μια κοινωνία να φωτίζει ακόμη κι αυτά που δεν θέλουμε να δούμε, αυτά που δεν θέλουμε να παραδεχτούμε ότι συμβαίνουν. Μια κοινωνία χωρίς τέχνη, ή -ακόμη χειρότερα- με ευνουχισμένη τέχνη είναι μια κοινωνία ανελεύθερη, παθητική, χειραγωγημένη, εκμεταλλεύσιμη και στείρα. Κι είμαστε άξιοι της τύχης μας για ό,τι άλλο αφήσουμε να μας συμβεί αν δεν κάνουμε κάτι» ανέφερε προσθέτοντας ότι είναι ανάγκη να γίνει κάτι δραστικό.
«Γιατί ζήτησαν εισηγήσεις εφόσον δεν τις έλαβαν υπόψη από κανένα φορέα ή οργανισμό; Διάλογο επιδιώκουν ή μονόλογο και τετελεσμένες αποφάσεις ερήμην των άμεσα επηρεαζόμενων, απλά έτσι για το θεαθήναι, για να πουν ότι έλυσαν ένα ζωτικής σημασίας θέμα που έπρεπε να λυθεί εδώ και δεκαετίες;» διερωτήθηκε εξάλλου. «Μας ενδιαφέρει αν όντως λύσουν το θέμα με τις συγκεκριμένες διευθετήσεις που προτείνουν; Αν θα είναι λειτουργικό αυτό το νομοσχέδιο κι αν θα προτείνει όντως λύσεις που να λαμβάνουν υπόψη αυτή την ιδιαίτερη φύση των επαγγελματιών στον τομέα του πολιτισμού; Μας ενδιαφέρει αν θα ληφθούν υπόψη οι πρόνοιες της ΕΕ και της ΟΥΝΕΣΚΟ πάνω στα θέματα αυτά; Το τι συμβαίνει σε περιπτώσεις άλλων ήδη εφαρμοσμένων επιτυχημένων μοντέλων σε άλλες χώρες; Αν μας ενδιαφέρει γιατί απευθυνόμαστε κυρίως σε ακαδημαϊκούς να προτείνουν λύσεις; Πού είναι οι πρακτικοί των τεχνών; Επιπρόσθετα, γιατί ο μέσος όρος ηλικίας είναι τόσο ψηλός; Δεν υπάρχουν ενεργοί και άμεσα επηρεαζόμενοι, οι οποίοι ζουν αυτή τη στιγμή σε όλο της το μεγαλείο, στο μεδούλι τους, την ανυπαρξία ενός ειδικού καθεστώτος κοινωνικής πρόνοιας που να λαμβάνει υπόψη την ιδιαίτερη φύση της εργασίας τους;»
Αναφορικά με το θέμα της απουσίας γυναικών, διερωτήθηκε αν μέτρησαν ποτέ πόσες γυναίκες ενεργές και σκεπτόμενες υπάρχουν, νέες αλλά και μεγαλύτερες σε ηλικία, οι οποίες εργάστηκαν και εργάζονται χρόνια τώρα χωρίς συμφέρον και όφελος για την κατοχύρωση των επαγγελματιών της τέχνης και βρέθηκαν να πετούν αυγά πάνω σε τοίχους και απευθύνονται σε ώτα μη ακουόντων.
«Αυτή είναι η εκτίμηση προς τους επαγγελματίες των τεχνών και του πολιτισμού; Αυτή είναι η εκτίμηση προς τους νεότερους καλλιτέχνες κάτω των 50 για να λαμβάνεται υπόψη και η δική τους γνώμη; Λυπάμαι γιατί αυτή είναι μια απροκάλυπτη κοροϊδία που μας υποβάλλει καιρό τώρα το Υπουργείο» σημείωσε επίσης.
Η Λέα Μαλένη εκτιμά ότι το υφιστάμενο νομοσχέδιο είναι εξαιρετικά λειψό κι ότι απαιτείται δουλειά μηνών από ανθρώπους που γνωρίζουν την ιδιαίτερη φύση εργασίας αυτού του τομέα. Και εκφράζει την άποψη ότι χρειάζεται να επιστρατευτούν και εξειδικευμένοι νομικοί με γνώση και εμπειρία πάνω στα θέματα πολιτισμού.
Στο μεταξύ, η ίδια ζήτησε από τους αρμόδιους να δημοσιοποιήσουν την αρχική λίστα με τις εισηγήσεις για να φανεί ποιες από αυτές λήφθηκαν υπόψη. «Μήπως ήταν τελικά απλώς κομματικές υποδείξεις ή προσωπικές επιλογές;» διερωτάται εκφράζοντας φόβους ότι «μαγειρεύεται» ένα άδικο νομοσχέδιο που θα κάνει χειρότερα τα πράγματα και θα νομιμοποιήσει την ήδη προβληματική και άνιση υφιστάμενη κατάσταση. Κατά την άποψή της, η κοροϊδία δεν εξαντλείται στη σύσταση αυτής της επιτροπής. «Λένε ότι η διαβούλευση συνεχίζεται. Με ποιον άραγε; Με κάποιον που δεν τον ξέρουμε; Ή μήπως διαβουλεύονται με τον εαυτό τους;»
Πάντως, η σκηνοθέτρια ξεκαθαρίζει ότι ουδείς επιδιώκει να στοχοποιήσει τα συγκεκριμένα άτομα που επιλέχθηκαν. «Είναι η επιλογή και ο συνδυασμός ειδικά στη συγκεκριμένη επιτροπή που είναι άστοχα. Και γι’ αυτό αυτή η επιλογή ξενίζει, εκπλήσσει κι εξοργίζει. Ελάχιστοι από αυτούς τους ανθρώπους ασχολήθηκαν με το νομοσχέδιο και το περιεχόμενό του. Ελάχιστοι γνωρίζουν τις επιπτώσεις πάνω στους επαγγελματίες των τεχνών. Πόσοι ακαδημαϊκοί; Γιατί επιλέγηκαν άτομα που δεν είναι ενεργά; Τι σχέση έχουν με το αντικείμενο όπως παράγεται; Τι γνωρίζουν για το πρακτικό μέρος και τις εγκληματικές από πλευράς της πολιτείας παραλείψεις χρόνων;
Τέλος, η ίδια εξέφρασε την απορία της ακόμη και για τον χρόνο που επελέγη να γνωστοποιηθεί η ύπαρξη αυτής της επιτροπής, εν μέσω πολλών ανοιχτών μετώπων στην επικαιρότητα και μεγάλου αποπροσανατολισμού: «Μήπως ήταν σκοπός τους να πέσει στα ψιλά;»
Ελένη Νικήτα: Στην Κύπρο υπάρχουν δύο φύλα
Την πεποίθησή της ότι στην Κύπρο το θηλυκό εξακολουθεί να είναι το δεύτερο φύλο εξέφρασε στην ίδια εκπομπή και η ιστορικός τέχνης και τέως διευθύντρια των Πολιτιστικών Υπηρεσιών του ΥΠΠΑΝ Ελένη Νικήτα. «Αυτή η σύνθεση μας δείχνει ότι παρά τους αγώνες μέχρι σήμερα, καλά κρατούν ακόμη στον τόπο μας οι παραδοσιακές αντιλήψεις και προκαταλήψεις για τη γυναίκα. Όσο κι αν το αρνούνται, παρά τις σπασμωδικές κινήσεις, εξακολουθεί να βρίσκεται ριζωμένη στο υποσυνείδητο της ανδροκρατούμενης κοινωνίας και της εξουσίας η άποψη ότι η γυναίκα προορίζεται για την οικογενειακή και ιδιωτική ζωή κι ο άνδρας για τη δημόσια» πρόσθεσε.
Η Ελένη Νικήτα υπέδειξε πως σχεδόν κάθε φορά που εμπιστεύτηκαν μια γυναίκα σε κάποιο αξίωμα και ρόλο στη δημόσια ζωή, ανταποκρίθηκε περίφημα. Και είπε ότι όσον αφορά τον πολιτισμό είναι ακόμα πιο παράδοξο αυτό που συμβαίνει διότι η Κύπρια γυναίκα έχει αποδείξει την αξία της τόσο ως δημιουργός όσο κι από διοικητικές θέσεις. «Γιατί τόση απαξίωση, λοιπόν;» διερωτήθηκε.
Η ίδια μοιράστηκε και μια προσωπική της εμπειρία. Μετά από 35 χρόνια στη διοίκηση του πολιτισμού, αποφάσισε να γράψει ένα βιβλίο και να κάνει μια πρόταση για την αναβάθμιση του συστήματος διακυβέρνησης του τομέα στην Κύπρο. Το βιβλίο εκδόθηκε το 2010, σε μια εποχή που συζητείτο έντονα στη Βουλή η προώθηση της Ενιαίας Αρχής Πολιτισμού. «Θεώρησα ότι θα ήταν χρήσιμο να στείλω το βιβλίο σε όλους τους βουλευτές μας γιατί διαπίστωσα ότι πελαγοδρομούσαν πάνω στα θέματα πολιτιστικής διακυβέρνησης κι ίσως να έπαιρναν κάποιες ιδέες. Δεν μου απάντησε ποτέ κανείς αν το έλαβε, αν το διάβασε, αν βρήκε κάτι ενδιαφέρον, ή αν διαφωνεί. Μόνο ένας μ’ ευχαρίστησε και μου είπε ότι θα το διάβαζε και θα επανερχόταν. Δεν επανήλθε ποτέ. Νομίζω ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η πρόταση προερχόταν από μια γυναίκα. Έτσι αισθάνομαι» σημείωσε.
