Οικολόγοι από το νηπιαγωγείο

 

Στα χρόνια της Μαρίας Μοντεσόρι (1870-1952) η εκπαίδευση ήταν εντελώς άκαμπτη και η διδασκαλία γινόταν πολλές φορές ακόμα και με βίαιο τρόπο. Η εμπνευσμένη Ιταλίδα παιδαγωγός μίλησε για την ανάγκη σεβασμού της προσωπικότητας του παιδιού και διάπλασής του μέσα σε συνθήκες φιλικές προς αυτό δίνοντάς του επιλογές ώστε να εκδηλώνει πρωτοβουλίες και να αναπτύσσεται πνευματικά. Η Μοντεσόρι πίστευε ότι καλλιεργώντας τον αυτοσεβασμό στο παιδί και δίνοντας του χώρο να αναπτυχθεί βοηθιέται ώστε να γίνει ανεξάρτητο.

Σύμφωνα με τη Μοντεσόρι, υπάρχουν έμφυτα βιο-ανθρωπο-εξελικτικά χαρακτηριστικά, τα οποία ο γιος και συνεργάτης της Μάριο χαρακτήριζε, το 1957, ως «ανθρώπινες τάσεις». Στη μέθοδο Μοντεσόρι, αυτές οι ανθρώπινες τάσεις αντιμετωπίζονται ως κατευθυντήρια συμπεριφορά σε κάθε στάδιο ανάπτυξης και η εκπαίδευση θα πρέπει να διευκολύνει την έκφρασή τους. 

 

Οι ιδέες αυτές δεν ξεπεράστηκαν. Εξακολουθούν να αποτελούν τη βάση της παιδαγωγικής προσέγγισης, στην προσχολική κυρίως ηλικία. Υπεισέρχονται όμως κι άλλες απόψεις, κι άλλες ανάγκες στις οποίες το παιδί πρέπει να εξοικειωθεί. Μία από αυτές είναι κι η συνύπαρξη του ανθρώπου με τη φύση. Ενδεχομένως αυτό να μην είναι καινούργιο. Οι παλαιότερες γενιές, ακόμα και στον τόπο μας, θυμούνται σχολεία με αυλές και κήπους. Θυμούνται ακόμα και μάθημα κηπουρικής στα πλαίσια του σχολικού προγράμματος. Στο Δημοτικό έμαθαν τότε να σκαλίζουν, να φυτεύουν και να παρακολουθούν τον κύκλο της ζωής μέσα από τα φυτά και τις εποχές. Έμαθαν εμπειρικά τη σχέση της χλωρίδας και της πανίδας και διδάχτηκαν τη βιοποικιλότητα πριν ακόμα οι ορολογίες αυτές καταγραφούν στα λεξιλόγια. 

 

Σήμερα, χωρίς ο στόχος να είναι να γίνουμε αγρότες (γιατί όχι;), κάποια μοντεσοριάνα σχολεία εισάγουν στη μέθοδο που εφαρμόζουν και το μάθημα κηπουρικής. Όπως το νηπιαγωγείο αυτό στο Βιετνάμ (My Montessori Garden -MMG), σχεδιασμένο από τους HGAA. Βρίσκεται σε μια κατοικημένη περιοχή στη Ha Long City, μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες πόλεις της χώρας. Το τεμάχιο στο οποίο βρίσκεται εκμισθώθηκε στους ιδιοκτήτες του νηπιαγωγείου για περίοδο 5-10 χρόνων. Οπόταν, η κατασκευή που θα γινόταν σε αυτό καλό ήταν να είναι ανατρέψιμη ώστε, όταν θα παρέλθουν τα χρόνια της εκμίσθωσης, να μπορεί να αποσυναρμολογηθεί χωρίς να αφήνει αποτύπωμα και παράλληλα να μπορεί εύκολα να στηθεί αλλού. Για αυτό και επελέγη η μεταλλική κατασκευή. Αν και η έκταση δεν είναι μεγάλη, 600 μόνο τετραγωνικά, οι ιδιοκτήτες ήθελαν όπως η μισή επιφάνεια είναι υπαίθριος χώρος και λειτουργεί ως βιωματικός χώρος μάθησης όπου τα παιδιά να μπορούν να μάθουν, να συνδεθούν και να αλληλεπιδράσουν με στοιχεία της φύσης. Έτσι, δημιουργήθηκαν δύο ανάλαφρα υποστατικά που περιβάλλονται από κήπους. Τα δύο μπλοκ περιβάλλονται επίσης από ένα σύστημα πέργκολας από ατσάλινο πλαίσιο και συρμάτινο πλέγμα παρέχοντας την ευχέρεια για έναν υπερυψωμένο αναρριχώμενο κήπο, πέραν των δέντρων και των φυτών που είναι στο έδαφος. Τις πέργκολες διαπερνά ένα σύστημα από μεταλλικές σκάλες και εναέριους διαδρόμους, παρέχοντας την ευχέρεια στα παιδιά να έχουν πρόσβαση προς τα πάνω.

 

 

 

Μπορούν να τρέχουν γύρω και να βλέπουν τα φυτά, να τα αγγίζουν και να τα βλέπουν να μεγαλώνουν, να ανθίζουν και να καρποφορούν. Μπορούν να μάθουν πώς να φυτεύουν και να φροντίζουν τα φυτά, από αμπέλια μέχρι εποχικά λαχανικά και λουλούδια. Όσον αφορά στο μικροκλίμα, ο κήπος που περιβάλλει τις τάξεις δημιουργεί μια δροσερή και ήσυχη ατμόσφαιρα, παρέχοντας παράλληλα θέα από παντού και προς όλες τις κατευθύνσεις χάρη στα μεγάλα γυάλινα υαλοπετάσματα. Όπως λένε οι ίδιοι οι αρχιτέκτονες, «ελπίζουμε να συμβάλουμε στη βελτίωση της ποιότητας των εκπαιδευτικών χώρων και να εμπνεύσουμε για αλλαγές στους σχολικούς χώρους».

chrystalla@phileleftheros.com