Ο Αντώνης Ζαΐρης στο νέο του βιβλίο «Παράδρομος: Ο Ηρακλής μου έγινε άντρας», ταξιδεύει στο χρόνο, τις γειτονιές, τους ανθρώπους και τις εμπειρίες ζωής, μέσα από ένα τρυφερό, αστείο και συχνά απολαυστικά ωμό αφήγημα.
–Ο τίτλος είναι ταυτόχρονα τρυφερός και πικρός. Ποιος είναι τελικά ο Ηρακλής του βιβλίου σας; Ο Ηρακλής του «Παράδρομου» είναι αυτός που επιστρέφει στις γειτονιές, μιλά με ανθρώπους και καταγράφει εμπειρίες ζωής που συντελούν εν τέλει και στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του. Και όλα αυτά διαδραματίζονται από τις φτωχικές προσφυγικές πολυκατοικίες μέχρι τα καλοκαίρια της αθωότητας και τις πρώτες αδέξιες απόπειρες ερωτικής συνεύρεσης. Είναι αυτός που δοκιμάζει τις αντοχές του σε ένα οδοιπορικό μνήμης που έχει όμως ιστορικά χαρακτηριστικά. Η γειτονιά που συνευρίσκεται ο Ηρακλής είναι ώσμωση, συναλλαγή, φασαρίες, καυγάδες, ήθη, έθιμα, πολιτισμός. Η δε ενηλικίωσή του προφανώς πέρα από ερωτική, προσωπική είναι και κοινωνική αφού πάει χέρι- χέρι με τα γεγονότα της εποχής.
-Υπάρχει έντονη νοσταλγία στις σελίδες σας. Είναι επιστροφή σ’ αυτό τον κόσμο ή προσπάθεια συμφιλίωσης μαζί του; Ναι υπάρχει η νοσταλγία της επιστροφής σε έναν κόσμο γειτονιάς που είχε ως μοναδικό “όπλο” το δικαίωμα στο όνειρο, εκεί που μεσουρανούσε η ελπίδα και «κραύγαζε» στον καθένα η ανάγκη να ξεχωρίσει και να διαφοροποιηθεί. Φαντασθείτε τόσα πολλά όνειρα μαζί που κανένας δεν θα μπορούσε να τα βρει παρά σε μια γειτονιά μικρή. Δυσκολεύομαι σήμερα με το μάτι του συγγραφέα να συμβιβαστώ από τη μια, αν αυτό λειτουργεί ως τρόπος να ξεφύγεις από την καθημερινότητα εκείνης της γειτονιάς με το κόστος βέβαια απώλειας της απλότητας, αθωότητας και γνησιότητας και από την άλλη, ως μια γλυκιά νοσταλγία αναπόλησης που πάντα επιστρέφεις στις δύσκολες ώρες και επιθυμείς να συμφιλιωθείς με το πνεύμα αυτής της εποχής. Σε κάθε περίπτωση για μένα είναι μια διαδικασία αναζωογονητική.
–Τι κρατάτε πιο έντονα από εκείνη την εποχή; Αυτό που έντονα κρατώ στη μνήμη μου ως αντιπροσωπευτικό δείγμα εποχής είναι η κοινωνική συνοχή και κοινωνική συνεύρεση στον μικρόκοσμο της γειτονιάς, που από μόνα τους αντιπροσωπεύουν μια νέα αξιακή προσέγγιση που δεν υπάρχει σήμερα: οι συνθήκες ζωής έχουν αλλάξει, ο χωματόδρομος έγινε τσιμεντένιος δρόμος, οι κοινωνικές αποστάσεις έχουν μεγαλώσει και οι ταξικές αντιθέσεις έχουν “ξεφύγει” παντού δε, κυριαρχεί η απάθεια, η αδιάφορη στάση και η έλλειψη ενσυναίσθησης.
-Τι είναι αυτό που σας οδηγεί στη λογοτεχνία και ειδικά σε ένα προσωπικό βιβλίο μετά από θέσεις ευθύνης σε διεθνείς οργανισμούς, πανεπιστήμια και μεγάλες επιχειρήσεις; Οι στροφές στη λογοτεχνία και στην ποίηση στη διάρκεια του βίου μου είναι πολλές σε δύσκολες αλλά και σε ευχάριστες στιγμές. Είναι και μια μορφή θα έλεγα ψυχοθεραπευτικής προσέγγισης και λύτρωσης από τη σημερινή σκληρή πραγματικότητα. Οι θέσεις ευθύνης, μου πρόσφεραν εμπειρίες ανεπανάληπτες και εικόνες μαγικές που τροφοδότησαν την υποδόρια λογοτεχνική μου φύση. Η φιλοσοφική περιπλάνηση του Παράδρομου με ήρωα τον Ηρακλή σταματά στα γεγονότα εκείνα που μένουν ανεξίτηλα στο χρόνο. Και σε αυτά τα συμβάντα η ανθρώπινη ύπαρξη είναι που αναζητά ένα νέο περιεχόμενο, ένα νέο αφήγημα προκειμένου να ανανοηματοδοτήσει το βίο της. Όπως χαρακτηριστικά λέει και ο Ούγγρος Νομπελίστας Κρασναχορκάι, «Δεν έχουμε άλλο καταφύγιο εξού από την τέχνη, την ποίηση, την ευγένεια, την ευαισθησία, δεν έχουμε άλλη διαφυγή πέρα από τη δημιουργικότητα, δεν έχουμε σωσμό αν χάσουμε την αίσθηση του χρόνου, αν χαθούμε σ’ ένα λοβοτομημένο αχανές παρόν».
Ελεύθερα, 07.06.2026
