Υπάρχουν αποφάσεις δικαστηρίων που προκαλούν σοκ. Υπάρχουν και αποφάσεις που, πέρα από το σοκ, προκαλούν και οργή. Η ακύρωση από το Εφετείο της καταδίκης του Γεώργιου Χριστοδούλου «Ζαβράντωνα» σε 22 χρόνια φυλάκιση για υπόθεση που αφορούσε πέραν των 15 κιλών κοκαΐνης, ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία.
Όχι διότι το Εφετείο έπραξε λανθασμένα. Τουναντίον. Το Εφετείο έκανε αυτό που όφειλε να κάνει. Διαπίστωσε κακοδικία και παραβίαση της αρχής του φυσικού δικαστή. Δηλαδή, ένα θεμελιώδες ζήτημα δικαιοδοσίας που δεν επιτρέπει εκπτώσεις.
Το σοκ βρίσκεται αλλού. Στο πώς μια τόσο σοβαρή υπόθεση -διακίνησης μεγάλης ποσότητας κοκαΐνης- έφτασε να καταρρεύσει δικονομικά επειδή, όπως αποκαλύφθηκε, η ίδια η Κατηγορούσα Αρχή δεν γνώριζε την ύπαρξη κρίσιμης ενδιάμεσης απόφασης που επηρέαζε την πορεία της διαδικασίας.
Ναι, σωστά διαβάσατε. Μια ενδιάμεση απόφαση Κακουργιοδικείου, η οποία είχε εκδοθεί το 2020 και αφορούσε κρίσιμο αίτημα της υπεράσπισης σχετικά με τις συνθήκες σύλληψης και παράδοσης του κατηγορούμενου, έκανε φτερά και εξαφανίστηκε από το φάκελο της υπόθεσης. Άλλαξε η σύνθεση του Κακουργιοδικείου, η διαδικασία συνεχίστηκε κανονικά, εκδόθηκε καταδικαστική απόφαση, επιβλήθηκαν 22 χρόνια φυλάκισης αλλά κανείς δεν αντιλήφθηκε ότι υπήρχε σοβαρό δικονομικό πρόβλημα.
Ούτε η υπεράσπιση το γνώριζε. Ούτε και η Κατηγορούσα Αρχή. Ο δικηγόρος της Δημοκρατίας που πέτυχε την καταδίκη και δεν χειριζόταν την υπόθεση στο προδικαστικό στάδιο, μπορούσε να ενημερωνόταν για την απόφαση από το φάκελο της υπόθεσης. Εκεί, όμως, δεν υπήρχε η απόφαση…
Εδώ αρχίζουν να εμφανίζονται τα δύσκολα ερωτήματα. Διότι η υπεράσπιση έχει καθήκον να υπερασπιστεί τον πελάτη της. Η Νομική Υπηρεσία, όμως, έχει υποχρέωση να προστατεύει την ακεραιότητα της ποινικής διαδικασίας.
Σύμφωνα με όσα δημόσια εξήγησε ο νομικός Σίμος Αγγελίδης, η Νομική Υπηρεσία είχε σαφή δυνατότητα να αποτρέψει το σημερινό φιάσκο. Από τη στιγμή που άλλαξε η σύνθεση του Κακουργιοδικείου μετά από ενδιάμεση απόφαση η οποία επηρέαζε την ουσία της διαδικασίας, μπορούσε -και όφειλε- να ζητήσει διακοπή και επανακαταχώριση της υπόθεσης ενώπιον της νέας σύνθεσης του Κακουργιοδικείου. Έτσι θα αφαιρούσε από την υπεράσπιση τη δυνατότητα να επικαλεστεί παραβίαση της αρχής του φυσικού δικαστή.
Δεν το έπραξε όμως. Τώρα η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκεται ενώπιον ενός πιθανού θεσμικού εξευτελισμού. Μια υπόθεση που παρουσιάστηκε ως σημαντικό πλήγμα κατά των ναρκωτικών γυρίζει πίσω στο μηδέν. Το πιο ανησυχητικό όμως δεν είναι το λάθος. Είναι η αιτία του λάθους.
Πώς είναι δυνατόν μια τόσο κρίσιμη ενδιάμεση απόφαση να μην υπάρχει στο φάκελο της Νομικής Υπηρεσίας; Πώς γίνεται μια τόσο σοβαρή υπόθεση να αλλάζει χέρια χωρίς πλήρη ενημέρωση; Ποιος ελέγχει τις παραδόσεις υποθέσεων; Ποιος αξιολογεί τα πρωτόκολλα; Ποιος λογοδοτεί;
Διότι εδώ δεν μιλάμε για τροχαία παράβαση ή μια ασήμαντη διαδικαστική υπόθεση. Μιλάμε για 15 κιλά κοκαΐνης. Μιλάμε για μια υπόθεση που το ίδιο το κράτος θεώρησε τόσο σοβαρή ώστε να ζητήσει βαριά ποινή, εξ ου και εξασφάλισε ποινή 22 ετών.
Και τώρα; Αρχίζει νέα δίκη στις 21 Μαΐου. Μόνο που υπάρχει ήδη νέο σύννεφο στον ορίζοντα. Σύμφωνα με όσα επισημάνθηκαν δημόσια, βασικός μάρτυρας κατηγορίας -πρόσωπο που αρχικά ήταν κατηγορούμενος και στη συνέχεια απαλλάχθηκε- ενδέχεται να μην έχει πλέον το ίδιο κίνητρο συνεργασίας. Αν η Νομική Υπηρεσία δεν καταφέρει να εξασφαλίσει την παρουσία και νέα κατάθεσή του, τότε η υπόθεση πιθανότατα θα υποστεί ανεπανόρθωτο πλήγμα. Θα καταρρεύσει!
Με απλά λόγια, μια υπόθεση-μαμούθ κινδυνεύει να χαθεί όχι επειδή δεν υπήρχαν στοιχεία, αλλά επειδή το σύστημα λειτούργησε με τρόπο εξαιρετικά πρόχειρο. Τελικά, στην Κύπρο δεν χάνονται μόνο σοβαρές υποθέσεις. Χάνονται και… ενδιάμεσες αποφάσεις μέσα από τους φακέλους. Και μετά απορούμε γιατί οι πολίτες σηκώνουν τα χέρια ψηλά.
Ως εκ τούτου, η συζήτηση δεν μπορεί να περιορισθεί στους «χειρισμούς». Αγγίζει την ευθύνη της ηγεσίας της Νομικής Υπηρεσίας. Ιδιαίτερα του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, υπό την εποπτεία του οποίου βρίσκονται οι ποινικές υποθέσεις.
Μετά το ηχηρό στραπάτσο που ο κ. Σάββας Αγγελίδης δέχθηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για τους χειρισμούς του στην υπόθεση καταγγελίας βιασμού γυναίκας, έρχεται τώρα ακόμη ένα θεσμικό πλήγμα. Αναπόφευκτα, γεννιούνται σοβαρά ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα, την εποπτεία και τη λογοδοσία.
Διότι στα σοβαρά κράτη, όταν τόσο σοβαρές υποθέσεις τινάζονται στον αέρα από αμέλεια, κάποιος δεν αρκεί να δηλώνει προβληματισμένος. Κάποιος αναλαμβάνει την ευθύνη. Μήπως πρέπει ο κ. Αγγελίδης να θυμηθεί εκείνη την παραίτηση, που προ μηνών σκέφτηκε να δώσει αλλά τελικά μετάνιωσε;
