Η σημερινή μέρα δεν προσφέρεται για κριτική, ωστόσο, όταν για κάποια πράγματα έγιναν εξόφθαλμα λάθη, δεν μπορεί να μένουν ασχολίαστα. Μιλάμει για το πολυσυζητημένο θέμα της κατάχρησης της ευρωπαϊκής Οδηγίας για τον μειωμένο ΦΠΑ κατά την αγορά ή την ανέγερση κύριας κατοικίας.
Δεν είμαστε οι αρμόδιοι για να αποδώσουμε ευθύνες για το πώς έφτασε η χώρα σε αυτό το σημείο, ωστόσο, όπως φαίνεται εκ των υστέρων, με τις αλλαγές που έγιναν στη νομοθεσία, κάποιοι γνώριζαν πως η χώρα μας παραβίαζε την ευρωπαϊκή Οδηγία. Δεν νομίζω να είναι ορθό, μια οκέλα των 300 – 350 τετραγωνικών μέτρων (τ.μ) να επιβαρύνεται για τα πρώτα 200 τ.μ. μόνο με 5% ΦΠΑ. Δεν είναι αυτός ο στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία υιοθέτησε το μέτρο για κοινωνικούς σκοπούς.
Τα λάθη και οι στρεβλώσεις που συνεχίζουν να υπάρχουν στη νομοθεσία φαίνονται και από την εκστρατεία ελέγχου και συμμόρφωσης που διενεργεί το Τμήμα Φορολογίας. Από τον Οκτώβριο μέχρι τον Δεκέμβριο του 2022, το Τμήμα προχώρησε σε 2.171 επιτόπιους ελέγχους σε φορολογούμενους που επωφελήθηκαν με τον μειωμένο ΦΠΑ. Εντοπίστηκαν 1.039 φορολογούμενοι μέσα στις οικίες, εκ των οποίων οι 391 είχαν παραβιάσει το νόμο. Σκεφτείτε να τους έβρισκαν σπίτι όλους!
Οι συγκεκριμένοι φορολογούμενοι κλήθηκαν να καταβάλουν επιπλέον 14% ΦΠΑ, που αντιστοιχεί σε ποσό €26.3 εκατ. Να σημειωθεί πως από την επιπρόσθετη φορολογία που επιβλήθηκε, για ποσό €2.8 εκατ. οι φορολογούμενοι οικειοθελώς πήγαν στο Τμήμα και πλήρωσαν το πρόσθετο ΦΠΑ, παραδεχόμενοι πως η οικοδομή δεν χρησιμοποιείτο ως κύρια κατοικία, αλλά για άλλες χρήσεις.
Πλέον η Δημοκρατία βρίσκεται στα δύο στενά, καθώς αμέσως μετά τις προεδρικές εκλογές θα πρέπει να προχωρήσει σε αλλαγή του νόμου. Πριν ένα δεκαήμερο, η Κομισιόν έστειλε τελεσίγραφο στην Κύπρο, καλώντας την μέχρι τις 15 Φεβρουαρίου του 2023 να προχωρήσει σε τροποποίηση του νομικού πλαισίου, το οποίο εδώ και χρόνια μπάζει νερά. Από το στρεβλό πλαίσιο επωφελήθηκαν όλοι και η οικονομία γενικότερα. Υπήρξαν όμως απώλειες για τα κρατικά ταμεία.
Τον Ιούλιο του 2021 έγινε η πρώτη κρούση για συμμόρφωση και η Κομισιόν να κίνησε διαδικασία επί παραβάσει κατά της Κύπρου. Η Κυβέρνηση απάντησε μέσω της κατάθεσης στη Βουλή νομοσχεδίου που προέβλεπε την καταβολή 5% ΦΠΑ για τα πρώτα 140 τ.μ. για την αγορά κατοικίας ή διαμερίσματος, με μέγιστο εμβαδό 200 τ.μ. Λόγω των αντιδράσεων που υπήρχαν κατά τις συζητήσεις, η Κυβέρνηση προχώρησε σε νέα αναθεώρηση του νομοσχεδίου, με το οποίο μάλιστα συμφώνησαν οι Βρυξέλλες, καθώς συνάδει με τον κοινωνικό σκοπό της ευρωπαϊκής οδηγίας. Το νομοσχέδιο που εκκρεμεί στη Βουλή προβλέπει την επιβολή 5% ΦΠΑ στα πρώτα 170 τ.μ. κατοικιών, με συνολικό εμβαδόν μέχρι 220 τ.μ. και με αξία συναλλαγής μέχρι €350 χιλ. Επίσης, μειωμένο ΦΠΑ 5% θα επιβάλλεται και για τα πρώτα 90 τ.μ. διαμερισμάτων, με συνολικό εμβαδόν μέχρι 110 τ.μ. και με συνολική αξία μέχρι €200 χιλ.
Και για αυτό το νομοσχέδιο υπάρχουν διαφωνίες από εμπλεκόμενους επαγγελματίες και κάποια κόμματα και όπως φαίνεται δεν θα περάσει εύκολα τον σκόπελο του Κοινοβουλίου. Η Κυβέρνηση λόγω των εκλογών θα επιχειρήσει να κερδίσει λίγο χρόνο από την ΕΕ. Το ερώτημα το οποίο εγείρεται είναι τι θα πράξουν τα κόμματα, δεδομένης της συνέχισης των αντιδράσεων από τους επαγγελματικούς φορείς στον τομέα των ακινήτων. Είναι δεδομένο πως η αλλαγή του νόμου δεν πρόκειται να γίνει εν μέσω της προεκλογικής περιόδου. Κανένα κόμμα δεν επιθυμεί να αναλάβει το πολιτικό κόστος, καθώς από τις αλλαγές που θα υιοθετηθούν κάποιοι θα επηρεαστούν.
Όμως, η αλλαγή του νόμου είναι μονόδρομος. Θα ήταν καλό τα κόμματα να προχωρήσουν στην έγκριση μιας νομοθεσίας η οποία να συνάδει με τον κοινωνικό σκοπό της Οδηγίας. Εάν και πάλι η νομοθεσία που θα ψηφιστεί θα περιέχει σκιές και γκρίζα σημεία, είναι σίγουρο πως η χώρα δεν θα γλιτώσει το πρόστιμο εκατομμυρίων, το οποίο θα κληθούν οι φορολογούμενοι να πληρώσουν. Και βέβαια, όσο θα εφαρμόζεται το προβληματικό νομικό πλαίσιο, δυστυχώς το πάρτι θα συνεχίζεται.
