Μια δεκαετία μετά την εισβολή θυμάμαι τον Τάκη Χατζηδημητρίου, βουλευτή της ΕΔΕΚ τότε, να αρνείται, σε κάποια εκδήλωση, να καθίσει δίπλα στον Ανδρέα Παρισινό, ο οποίος διετέλεσε υφυπουργός παρά τω προέδρω στην οκταήμερη κυβέρνηση του Σαμψών, αλλά λίγα χρόνια μετά είχε εκλεγεί βουλευτής του Δημοκρατικού Συναγερμού. Κι ήταν ένας καλός βουλευτής, ευγενικός και μειλίχιος άνθρωπος. Ωστόσο, αυτή ήταν η ηθική τάξη των πραγμάτων. Είχε συμμετάσχει στην πραξικοπηματική κυβέρνηση κι αυτό δεν μπορούσε να αγνοηθεί. Για αυτό και έσκυβε το κεφάλι μπροστά σε τέτοιες αντιδράσεις.
Τα χρόνια πέρασαν όμως και έχουμε συγχύσει τον ρόλο του καθενός και τη σημασία που είχε στα γεγονότα, των οποίων τα αποτελέσματα ακόμα βιώνουμε. Ο κλάδος ελαίας που έδωσε ο Μακάριος, απαλλάσσοντας τον καθένα από όποια ευθύνη και εξομοιώνοντας τους πάντες και τα πάντα, εν ονόματι τάχα της ενότητας, έχει φουντώσει, έχει μεταλλαχθεί σε παραφυάδα και απειλεί να μας πνίξει. Παράδειγμα το προχθεσινό συμβάν στα Χολέτρια της Πάφου. Ο ιερέας του χωριού αρνήθηκε να μνημονεύσει τον Κυριακό Παπαλαζάρου, όχι γιατί δεν ήξερε ποιος ήταν και πώς δολοφονήθηκε, αλλά ακριβώς γιατί ήξερε. Και έκρινε πως δεν μπορεί να μνημονευτεί με τα άλλα θύματα του πραξικοπήματος και της εισβολής. Ο Κυριάκος Παπαλαζάρου, είχε δολοφονηθεί στα προεόρτια του πραξικοπήματος, όταν ο εμφύλιος διχασμός είχε κορυφωθεί προμηνύοντας την έκρηξη. Ένα άλλο θύμα του μίσους αυτού ήταν κι ο Ανδρέας Μένοικος, 22 χρονών, από το Δίκωμο ο οποίος δολοφονήθηκε στις 13 Μαΐου του 1974 ενώ καθόταν στο καφενείο.
Ο Κυριάκος Παπαλαζάρου, 17 χρονών, δολοφονήθηκε –μπροστά σε μάρτυρες– στην αυλή της μητρόπολης Πάφου, της οποίας ήταν τρόφιμος. Η δολοφονία του ήταν ξεκάθαρο πως έγινε λόγω της στάσης του πατέρα του, να εναντιωθεί στα σχέδια μητροπολιτών για ανατροπή του Μακαρίου. Κανένας δεν το αμφισβήτησε αυτό, έστω κι αν ποτέ δεν έγινε δίκη. Ο Κυριάκος δολοφονήθηκε την 1η του Ιούλη το 1973 και μέχρι σήμερα, όσο ζούσε κι ο ιερέας πατέρας του, μνημονευόταν μαζί με τον αδελφό του Σωτήρη ο οποίος σκοτώθηκε κατά την τουρκική εισβολή. Προχθές ο ιερέας, χωρίς να προηγηθεί κάποια εξήγηση, αρνήθηκε να μνημονεύσει τον Κυριάκο, γεγονός που εκ των υστέρων αποδόθηκε σε παρεξήγηση. Ο ιερέας αποφάσισε να διαχωρίσει τα θύματα του πραξικοπήματος από τα θύματα της εισβολής ώστε, με τη δική μας αντίληψη, τα δύο να πάψουν να θεωρούνται αλληλένδετα.
Ο κλάδος ελαίας δεν ήταν αρκετός. Η Εκκλησία πρωτοστατεί και τούτη τη φορά για να ξεπλυθεί το πραξικόπημα από τις ευθύνες για την τουρκική εισβολή. Η περιρρέουσα ατμόσφαιρα το ευνοεί.
