Μιλούσα πρόσφατα μ’ ένα φίλο. Με ρώτησε γιατί κάνουμε απεργία για ένα και μόνο διορισμό στη θέση Πρέσβη. Προσπάθησα να εξηγήσω ότι αυτή ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Του είπα για τα διαχρονικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος υπαλλήλων του Υπουργείου Εξωτερικών. Δυσκολεύτηκε να πειστεί. Μου έριξε και μια ατάκα περί διπλωματών, χλιδάτων πόστων στο εξωτερικό, «υπερωριακών» δεξιώσεων και σαμπανιών… Δεν το συνέχισα. Αλλά με απασχολούσε πάντα αυτή η αντίληψη που έχει μια μερίδα του κόσμου για τους διπλωμάτες.
Παραθέτω κάποια στοιχεία για να γνωρίζει ο κόσμος. Γιατί άλλο οι εντυπώσεις και άλλο η πραγματικότητα, όπως τη ζει κάποιος από μέσα, εδώ και 22 χρόνια:
– Ο προϋπολογισμός του ΥΠΕΞ είναι ισχνός. Αντιστοιχεί στο 0,69% του κρατικού προϋπολογισμού. Διαχρονικά λοιπόν το ΥΠΕΞ είναι ο φτωχός συγγενής της κρατικής μηχανής.
– Το Υπουργείο μας είναι σημαντικά υποστελεχωμένο. Περίπου 160 διπλωμάτες στο Κέντρο και στο εξωτερικό, οι οποίοι/ες πρέπει να στελεχώσουν 50 και πλέον διπλωματικές αποστολές. Αυτό σημαίνει ότι πλείστες των διπλωματικών μας αποστολών λειτουργούν με μόνο ένα διπλωμάτη.
– Για πάνω από μια δεκαετία έχουμε κολλήσει στην ανέλιξη. Αναφέρω ενδεικτικά ότι συνάδελφοι που μπήκαν πριν από 12 περίπου χρόνια στο Υπουργείο είναι ακόμη Ακόλουθοι. Κολλημένοι στην ίδια θέση, στην αρχική βαθμίδα της ιεραρχίας. Ασκούν καθήκοντα πολύ πιο πάνω από τη θέση τους, χωρίς καμία επιπρόσθετη ανταμοιβή.
-Όλοι μας δουλεύουμε υπερωρίες. Καθημερινά. Και στο Κέντρο και στο εξωτερικό. Κανείς μας δεν ζήτησε ανταμοιβή για υπερωριακή απασχόληση. Ποτέ. Ούτε θα το κάνουμε. Γιατί θεωρούμε ότι αυτό που κάνουμε είναι λειτούργημα. Ζούμε με ένα υπαρξιακό ζήτημα, είμαστε στη θέση να προασπιζόμαστε την πατρίδα μας στο εξωτερικό, το πράττουμε με τιμή και αξιοπρέπεια, και δεν ζητάμε κάτι περισσότερο.
Οι «υπερωρίες» μας, λοιπόν, δεν είναι για δεξιώσεις και σαμπάνιες. Αυτό είναι ένα μικρό κομμάτι της κοινωνικής διάστασης της δουλειάς μας.
Εμείς δεν το θεωρούμε υπερωρία όταν καθόμαστε σε μια ομάδα εργασίας στις Βρυξέλλες μέχρι τα μεσάνυχτα και προσέχουμε να μην μας φύγει λέξη από τις διαπραγματευτικές εντολές προς το Συμβούλιο, οι οποίες αφορούν άμεσα τον τόπο μας.
Ούτε είναι για μας υπερωρία όταν κτυπά το τηλέφωνο μες τη νύχτα και τρέχουμε για το τραγικό συμβάν του θανάτου συμπολίτη μας στο εξωτερικό.
Επίσης, δεν αντιμετωπίζουμε ως υπερωρία το να πηγαίνουμε σε «άγριες» ώρες στις φυλακές του εξωτερικού για να δώσουμε προξενική αρωγή σε συμπατριώτες μας. Ό,τι και να έκαναν. Είναι υποχρέωσή μας να ανταποκριθούμε άμεσα.
Και δεν το βλέπουμε ως υπερωρία όταν τρέχουμε όλη τη μέρα για να εκκενώσουμε Κύπριους που ξέμειναν στο εξωτερικό, χωρίς πτήσεις για την πατρίδα λόγω της πανδημίας.
Αυτό που μας λυπεί είναι η απαξίωση. Που φαίνεται να καλλιεργείται σκοπίμως από κάποιους κύκλους. Κανείς βέβαια δεν είναι τέλειος. Όλοι κάνουμε λάθη. Διαχρονικά υπήρξαν αρνητικά φαινόμενα και στο Υπουργείο μας. Αλλά διαβεβαιώ ότι η συντριπτική πλειοψηφία των συναδέλφων αποτελούν πρότυπα δημοσίων λειτουργών. Που δουλεύουν μέρα-νύχτα για το δημόσιο συμφέρον.
Ας μιλήσουμε επίσης πρακτικά και για τους αριθμούς. Όταν π.χ. σε στέλνουν σε διεθνή συνάντηση στη Χιλή, όπου αντιλαμβάνεσαι ότι είσαι μόνος αντιμέτωπος με 20μελή τουρκική αντιπροσωπεία. Και εσύ να τρέχεις για το λεκτικό στο κείμενο. Να κάνεις συναντήσεις επί συναντήσεων μέχρι αργά το βράδυ, αλλά να ξέρεις ότι δεν μπορείς να φτάσεις αριθμητικά τους απέναντι… Στο τέλος, όμως, το κείμενο συμπερασμάτων πρέπει να αντικατοπτρίζει τα συμφέροντα της χώρας σου. Το πετυχαίνεις, νιώθεις την απαραίτητη ικανοποίηση. Αλλά ώς εκεί. Δεν είναι κάτι που βγαίνει προς τα έξω. Η ικανοποίηση ότι προασπίστηκες το συμφέρον της χώρας σου είναι πέραν από αρκετή.
Όσον αφορά τα «χλιδάτα» πόστα στο εξωτερικό… Σίγουρα υπάρχουν αυτά τα λεγόμενα καλά πόστα. Ρωτάτε όμως και τον Περικλή πώς πέρασε κατά τον βομβαρδισμό της Λιβύης. Ή τον Σεβάκ στη Δαμασκό. Ή το τι τράβηξε η Ελένη κατά την έκρηξη στη Βηρυτό… Οι οποίοι υπηρέτησαν και υπηρετούν σε εξαιρετικά ενδιαφέροντα μέρη με σπουδαία ιστορία, κουλτούρα και πολιτισμό, που τυγχάνει να περνούν, όμως, εσωτερικές δοκιμασίες και εντάσεις. Η διπλωματία λοιπόν δεν είναι μόνο κόκκινα χάλια. Είναι παράλληλα και γκρεμισμένα διπλανά κτήρια, αλλά και σπασμένα τζάμια από εκρήξεις…
Διεκδικούμε ενωμένοι τα αυτονόητα, διευκρινίζοντας ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε είναι διαχρονικά. Ζητάμε κάτι το πολύ απλό: αναγνώριση του έργου μας από την Πολιτεία, μέσω της ορθής ανέλιξης και του σεβασμού των εργασιακών μας δικαιωμάτων.
Θα τελειώσω με τους αφανείς ήρωες. Τους/τις συζύγους και συμβίους/ίες των διπλωματών, καθώς και τα παιδιά τους. Που μας «τρέχουν από πίσω» κάθε 3-4 χρόνια. Που χάνουν τη δουλειά τους, χωρίς οποιαδήποτε αποζημίωση. Που αλλάζουν σχολεία κάθε λίγο και λιγάκι.
Για όλα αυτά λοιπόν απεργούμε.
* Μέλος Κλάδου Υπαλλήλων Υπουργείου Εξωτερικών
