Αναμφίβολα, η εικόνα που παρουσίασε ο Υπουργός Άμυνας Χαράλαμπος Πετρίδης για το Υπουργείο Άμυνας στη δημοσιογραφική διάσκεψη της 30ής Νοεμβρίου είναι εντυπωσιακή για ένα μικρό κράτος όπως η Κυπριακή Δημοκρατία, του οποίου, όμως, σημαντικό τμήμα εξακολουθεί να παραμένει υπό στρατιωτική κατοχή.
Πέραν της πολύ σημαντικής εξωστρέφειας που εμφανίζει το Υπουργείο Άμυνας και η Εθνική Φρουρά, η οποία ενισχύει τον ρόλο και την υπόσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας, ως πυλώνα σταθερότητας και συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, πολύ σημαντική πρέπει να θεωρείται η προσπάθεια ισχυροποίησης της αποτρεπτικής ικανότητας-αμυντικής επάρκειας-μαχητικής ικανότητας της Εθνικής Φρουράς. Η σταθερή πλέον αύξηση των εξοπλιστικών δαπανών της Αμυντικής Θωράκισης από το 2014, πρέπει να θεωρηθεί, σε πολιτικό επίπεδο, ως αναγνώριση εκ μέρους της Κυβέρνησης των δυσανάλογων απειλών ασφαλείας που αντιμετωπίζει η Δημοκρατία από τη συνεχή αναβάθμιση των χερσαίων και εναέριων δυνατοτήτων των Τουρκικών Δυνάμεων Κατοχής (ΤΔΚ).
Από τη λεπτομερή ενημέρωση του Υπουργείου Άμυνας απουσιάζει, όμως, το πολύ σημαντικό θέμα του ανθρώπινου δυναμικού, του μάχιμου προσωπικού, δηλαδή, της Εθνικής Φρουράς, το οποίο φαίνεται ότι δεν αποτελεί πολιτική προτεραιότητα του Υπουργικού Συμβουλίου. Εν τούτοις, το ζήτημα είναι κρίσιμο λαμβάνοντας υπόψη τη μη αναστρέψιμη απόφαση για μείωση της θητείας σε 14 μήνες, την πρόσληψη μειωμένου αριθμού Συμβασιούχων Οπλιτών (ΣΥΟΠ), την απουσία θεσμοθετημένης και δεσμευτικής δομής δυνάμεων για την Εθνική Φρουρά και τη σταδιακή αποστρατεία σημαντικού αριθμού Συμβασιούχων Υπαξιωματικών (ΕΠΥ) και εθελοντριών τα επόμενα χρόνια.
Το θέμα του προσωπικού, όπως και των εξοπλιστικών προγραμμάτων της Δύναμης, θεωρούνται άκρως σημαντικά για την αποτρεπτική ικανότητα της ΕΦ και την ασφάλεια της Δημοκρατίας, και δεν πρέπει να αγνοούνται ή να υποτιμούνται. Στη δεύτερη περίπτωση, πραγματοποιούνται τα τελευταία χρόνια ποιοτικά άλματα προς εξοπλιστικές τεχνολογίες αιχμής, αλλά στην πρώτη περίπτωση το ζήτημα παρουσιάζει πολύ μεγάλη στασιμότητα. Μπορεί η δημόσια εικόνα που παρουσιάζει σήμερα η Εθνική Φρουρά στις παρελάσεις, τις ασκήσεις και τους εορτασμούς να είναι εντυπωσιακή και η συμμετοχή της σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες με ξένες δυνάμεις, στην Κύπρο και το εξωτερικό, να είναι πολύ σημαντική, επιβάλλεται, όμως, η άμεση, αριθμητική και ποιοτική ενίσχυση του στρατιωτικού προσωπικού με σημαντικό αριθμό ΣΥΟΠ, που αποτελούν σήμερα τη ραχοκοκαλιά της ΕΦ.
Ο θεσμός έχει αναγνωριστεί, τόσο από το ΓΕΕΦ όσο και από τους διοικητές των πολεμικών μονάδων, ως αναγκαίος και αποτελεσματικός, ο οποίος απαιτεί ανάλογης νομοθετικής ρύθμισης όσον αφορά την εξέλιξή του. Το ΥΠΑΜ προσανατολίζεται, ορθά, προς συγκεκριμένες νομοθετικές ρυθμίσεις, οι οποίες θα διασφαλίζουν, αφενός, την επαγγελματική αποκατάσταση του συμβασιούχου προσωπικού και, αφετέρου, τα συμφέροντα του κράτους, για την αποφυγή των αδυναμιών και των λαθών του προηγούμενου θεσμού των ΕΠΥ (βοηθητική υπηρεσία, εκμετάλλευση νομοθετικών κενών, κ.ο.κ.).
Ακολουθώντας το παράδειγμα της Ελλάδας, η οποία –μετά την υβριδική κρίση του Έβρου (Μαρτίου 2020) και την πολεμική κρίση της Ανατολικής Μεσογείου (Ιουλίου-Οκτωβρίου 2020)– προχώρησε ταχύτατα σε σημαντικά εξοπλιστικά προγράμματα και σε μεθοδευμένες προσλήψεις προσωπικού διαφόρων κατηγοριών, συγκεκριμένων ειδικοτήτων (π.χ. ειδικών δυνάμεων, διαβιβαστών, χειριστών αρμάτων, οπλουργών κ.ο.κ.) η κυπριακή Κυβέρνηση πρέπει να προβεί σε ανάλογες ενέργειες, σε επίπεδο εξοπλισμών και, ειδικά, σε επίπεδο προσωπικού, το οποίο ταλανίζει την ομαλή λειτουργία των μονάδων.
Λαμβάνοντας υπόψη τις ετήσιες δαπάνες δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ για τη συντήρηση του συστήματος πολιτικού ασύλου (που κινδυνεύει με κατάρρευση λόγω υπεράριθμων αιτήσεων και την εκμετάλλευση από επιτήδειους) στην ημικατεχόμενη νήσο, το θέμα της πρόσληψης σημαντικού αριθμού ΣΥΟΠ αποτελεί εθνική ανάγκη ασφαλείας. Αφού οι ελλείψεις σε στρατιωτικό προσωπικό καθιστούν αδύνατη τη φύλαξη του φράκτη που έχει τοποθετηθεί, από το Υπουργείο Εσωτερικών, στην περιοχή Αστρομερίτη-Ακάκι και οποιαδήποτε προσπάθεια αποτελεσματικής επιτήρησης της Γραμμής Κατάπαυσης του Πυρός, που αποτελεί την κύρια πύλη παράνομης εισόδου χιλιάδων αλλοδαπών στη Δημοκρατία. Σήμερα, τα ελεύθερα εδάφη δεν απειλούνται μόνο στρατιωτικά από τις ΤΔΚ αλλά και υβριδικά από τη μεθοδευμένη εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού από την Τουρκία. Η ασταμάτητη προώθηση χιλιάδων παράνομων αλλοδαπών, κυρίως νεαρών αρρένων, που εισρέουν στα ελεύθερα εδάφη διαμέσου των κατεχομένων εδαφών, απειλεί με δημογραφική και πολιτισμική αλλοίωση την κυπριακή πολιτεία αλλά και την εσωτερική ασφάλεια της Κυπριακής Δημοκρατίας.
* Αναλυτής γεωπολιτικών θεμάτων άμυνας και ασφάλειας και επίτιμος επιστημονικός ερευνητής στο Κέντρο Μελετών Ασφάλειας και Πληροφοριών του Πανεπιστημίου Buckingham
