Οι σχέσεις Ρωσσίας – Ατλαντικού κόσμου, δεν βρίσκονται στο καλύτερο επίπεδο.
Η υπόθεση της Ουκρανίας χαίνει. Ο Πρόεδρος Biden, φίλος του Κιέβου, αντιμετωπίζει δυσκολίες να αναπροσαρμόσει την πολιτική του έναντι του Κρεμλίνου, παρά την επιδίωξή του να κάνει πράξη την στροφή έμφασης της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ προς την Κίνα, στρατηγικό ανταγωνιστή.
Η αναδιάταξη του αμερικανικού δυναμικού προς την άπω Ασία δεν φανερώνει μέχρι στιγμής εγκατάλειψη της πολιτικής της «διπλής ανασχέσεως» ( double containment ) Κίνας και Ρωσσίας. ‘Ομως έτσι, η Δύση διακινδυνεύει να οδηγήσει σε μία εξ ανάγκης ακόμη μεγαλύτερη σύσφιξη τις σχέσεις των δύο μεγάλων δυνάμεων. Η ένωση της Ευρασίας, θα αποτελέσει με τον τρόπο αυτό τον πραγματικό εφιάλτη που η αμερικανική υπερδύναμη από την εποχή του Nicholas Spykman (1942) προσπαθούσε να αποσοβήσει.
Η Ευρώπη, άμεσα γειτνιάζουσα, στο ζήτημα Ρωσσίας και Ουκρανίας έχει πολιτευθεί με σωφροσύνη και ωριμότητα. Χωρίς να αναγνωρίζει αστοχίες της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσεως, η Ε.Ε., ως Ομάδα Νορμανδίας (Ουκρανία, Ρωσσία, Γαλλία, Γερμανία), παραμένει προσηλωμένη στην εφαρμογή των συμφωνιών του Μίνσκ ( Φεβρ. 2015 ) και τουλάχιστον στον εγκιβωτισμό της ουκρανικής κρίσης διά του ΟΑΣΕ και της επιτόπου «Ειδικής Αποστολής Επιτήρησης». Στα δύο κράτη, Γαλλία και Γερμανία, οφείλεται σε ικανό βαθμό η αποσόβηση μιας καταστροφικής κρίσεως τον Μάρτιο/Απρίλιο 2021 εξ αφορμής της ουκρανικής εκκρεμότητας. Υπενθυμίζεται επίσης ότι Παρίσι και Βερολίνο, είχαν επιχειρήσει ενόψει του Ευρωπαικού Συμβουλίου του Ιουνίου 2021, να αποσπάσουν τη σύμφωνη γνώμη των εταίρων προς την κατεύθυνση μιάς κάποιας εξομάλυνσης των σχέσεων με την Ρωσσική Ομοσπονδία. Προσέκρουσαν στον σκόπελο της Πολωνίας και των βαλτικών χωρών.
Η τρίχρωμη κυβέρνηση «φανοστάτης» στο Βερολίνο, δεν πρέπει να αναμένεται ότι
θα αποστεί από την πολιτική λειτουργίας του αγωγού φ.α. Nord Stream II – παρά την πρόσφατη τροχοπέδη της γερμανικής ρυθμιστικής αρχής ενέργειας – κυρίως διότι αυτό υπαγορεύεται από την οικονομική ανάγκη της Γερμανίας και μάλιστα την. διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των γερμανικών βιομηχανικών προιόντων.
Η βασική ευρωπαική πολιτική γραμμή δεν υπηρετείται με την περαιτέρω όξυνση των σχέσεων με την Ρωσσία. Υποστηρίζει την επίλυση της κρίσεως της Ουκρανίας εντός του πλαισίου των συμφωνιών και του διαλόγου Μίνσκ. Η ένταση της παρουσίας ΝΑΤΟικών μονάδων στον Εύξεινο, εμφαίνεται παράτερη και ανασχετική της κυρίως ευρωπαικής γραμμής. Δυσκολεύει την οικονομική κατά βάσιν συνεργασία με τη Μόσχα, με την αναζωπύρωση και έξαρση στις χαίνουσες εστίες κρίσεως.
Υπό τις συνθήκες αυτές, η απεγνωσμένη κίνηση της Τουρκίας, να εφοδιάσει με επιθετικά UAVs την Ουκρανία, αποσκοπούσα στο οικονομικό όφελος και την καλή θέληση της Ουάσιγκτων, είναι σπασμωδική. Αλλά οδήγησε στην διέγερση των αμυντικών ανακλαστικών της Μόσχας.
Αυτό είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο ο Ελληνας Πρωθυπουργός πρόκειται να προσγειωθεί στο μαυροθαλασσίτικο Σότσι. Η αποστολή είναι λεπτή. Ενέχει στοιχεία ανίχνευσης και ψηλάφησης. Αμοιβαίως. Η χώρα μας, της οποίας η γεωγραφική θέση και οι ιστορικές εμπειρίες είναι διαφορετικές από εκείνες της Πολωνίας και Λιθουανίας, ενδιαφέρεται τα μάλα για την σταθερότητα στην Μεσόγειο, το ζήτημα της Λιβύης, την Ουκρανία στην εμπόλεμη ζώνη της οποίας διαβιοί μεγάλη ελληνική κοινότητα. Ο ΠΘ θα ακούσει για την συνεχιζόμενη συνεπή στάση της Ρωσσίας στο Κυπριακό, τις θέσεις του Προέδρου Πούτιν για τον Εύξεινο, την Τουρκία, την Συρία, τον Καύκασο. Θα τονίσει την προσήλωσή μας στο Διεθνές Δίκαιο και την ανάγκη τηρήσεως και εφαρμογής του Δικαίου της Θαλάσσης. Θα συζητηθούν επίσης ζητήματα τουριστικής, ενεργειακής και οικονομικής εν γένει συνεργασίας, στην συνέχεια τής ως φαίνεται καρποφόρου επισκέψεως του ΥΦΥΠΕΞ Βαρβιτσιώτη και των κειμένων που αυτός υπέγραψε στην Μόσχα (30.11), στο πλαίσιο της 13ης συνόδου της Μικτής Διυπουργικής Εοιτροπής.
Το πεδίο επικοινωνίας και συνεργασίας των δύο κρατών έχει σμικρυνθεί από το 2014. Η διοικούσα Ελλάς, έχει παραμείνει απολύτως συνεπής στις εντός της δυτικής συμμαχίας υποχρεώσεις της. Με φρονιμάδα. Επεδίωκε όμως σταθερά να διατηρεί καλές σχέσεις συνεργασίας οικονομικής και πολιτισμικής, εργαζόμενη πάντως υπέρ της μειώσεως των εντάσεων στην Ευρώπη. Συνέδεε το συμφέρον της με την ύφεση.
Η Αθήνα, παρά τις προειδοποιήσεις εκ των έσω, βολεύτηκε να θεωρεί την από το 2015 ( με την διακοπή του επταμήνου 24 Νοε 2015- 15 Ιουλίου 2016 ) τουρκο-ρωσική σχέση , όχι απλά βραχύβια αλλά εφήμερη. Η χώρα μας στην διαδικασία προσεγγίσεως της ‘Αγκυρας με την Μόσχα, αντέδρασε περιμένοντας ένα γρήγορο τέλος στην «λυκοφιλία». Διαψεύστηκε. Την ίδια περίοδο που Ρωσσία – Τουρκία ως χερσαίες δυνάμεις προσέγγιζαν η μία την άλλη, η Αθήνα προχωρούσε σε μία θυμοειδή διαχείριση της εντάσεως του Ιουλίου 2018 που εζημίωσε τα ελληνικά συμφέροντα, παρά τις διορθωτικές κινήσεις του τότε ΠΘ Τσίπρα.
Υπάρχει ένας σιδηρούς κανόνας στην προσέγγισή μας έναντι της μεγάλης αυτής, ιστορικής για εμάς, Δυνάμεως, χαραγμένος στους πίνακες της διπλωματίας μας: ούτε με τη Ρωσσία όπως συνέβη κατά τον Κριμαικό πόλεμο (1853-55), ούτε κατά της Ρωσσίας όπως έγινε, με την σοβιετική τότε ενσάρκωσή της, κατά την εκστρατεία στην Ουκρανία, στις αρχές του 1919. Παραβίαση του κανόνα μπορεί να οδηγήσει σε νέες συμφορές.
Η Ελλάς είναι θαλάσσια δύναμη, η οποία ελέγχει κρίσιμες προσβάσεις και εκτάσεις της Ανατολικής Μεσογείου, μάλιστα τις προσβάσεις προς και από τα Δαρδανέλλια. Καμία σκοπιμότητα όμως δεν επιβάλλει να στρεφόμεθα κατά της χερσαίας δυνάμεως Ρωσσίας. Επισκοπούμε και κινούμεθα. Λαμβάνοντας υπόψιν τις διαθέσεις της Ουάσιγκτων, αλλά επίσης Ευρωπαίων εταίρων και συμμάχων, όπως Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία. Είναι και δική μας υπόθεση η συμβολή στον έλεγχο και περιορισμό των εντάσεων και στην επανάληψη λελογισμένης, ισότιμης και αμοιβαίως επωφελούς συνεργασίας της Ε.Ε. με την Ρωσσία, ενώ θα παρακολουθούμε με ενδιαφέρον την ευόδωση των συνομιλιών για την στρατηγική σταθερότητα στον πλανήτη.
* Πρέσβης ε.τ.
