Ο Πρόεδρος της Κίνας Xi Jinping δεν είπε σχεδόν τίποτα, για 45 ημέρες ενώ ο πόλεμος στο Ιράν βρισκόταν σε εξέλιξη. Την Τρίτη, 14 Απριλίου 2026, μίλησε. Και όταν η Κίνα τελικά μιλά σε μια σύγκρουση όπου κρατά όλα τα οικονομικά χαρτιά, ο κόσμος πρέπει να προσέξει.
Τί είπε
Ο Xi Jinping είχε διαδοχικές συναντήσεις στο Πεκίνο με τον Πρίγκιπα Διάδοχο του Abu Dhabi Σεΐχη Mohamed bin Zayed Al Nahyan και τον Πρωθυπουργό της Ισπανίας Pedro Sánchez. Για πρώτη φορά από τότε που ξεκίνησε αυτός ο πόλεμος στις 28 Φεβρουαρίου, μίλησε άμεσα γι’ αυτόν. Είπε ότι η Κίνα θα «διαδραματίσει εποικοδομητικό ρόλο» στην προώθηση ειρηνευτικών συνομιλιών στη Μέση Ανατολή. Παρουσίασε μια πρόταση τεσσάρων σημείων για περιφερειακή σταθερότητα και στηλίτευσε ότι ο κόσμος δεν πρέπει να αφεθεί να «επιστρέψει στον νόμο της ζούγκλας». Η φράση αυτή στόχευσε άμεσα την Αμερική χωρίς να την κατονομάσει: «Η διεθνής τάξη καταρρέει σε αταξία.» Αυτό δεν είναι διπλωματική κοινοτοπία. Είναι ο Xi Jinping, επίσημα, να τοποθετεί την Κίνα ως τον υπεύθυνο ενήλικα, αν μπορεί να διατυπωθεί με αυτό τον τρόπο, σε ένα δωμάτιο που η Αμερική έβαλε φωτιά.
Η Κίνα αγοράζει περίπου το 90% του πετρελαίου που εξάγει το Ιράν. Σχεδόν, κάθε βαρέλι. Αυτό δεν είναι απλώς μια εμπορική σχέση είναι η σανίδα σωτηρίας, του καθεστώτος των Μουλάδων. Ο κρατικός προϋπολογισμός του Ιράν, ο στρατός του, η ικανότητά του να συνεχίζει να πολεμά, όλα περνούν μέσα από τις κινεζικές αγορές.
Πριν την 28ή Φεβρουαρίου, η Κίνα λάμβανε 5,35 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα μέσω των Στενών του Ορμούζ. Αυτό έπεσε στα 1,22 εκατομμύρια όταν ξεκίνησε ο αποκλεισμός. Η κινεζική οικονομία, ήδη εύθραυστη μετά από μια αργή ανάκαμψη μετά την πανδημία, δέχτηκε άμεσο πλήγμα την ημέρα που ξεκίνησε ο πόλεμος.
Το 2021, η Κίνα υπέγραψε μια 25ετή συμφωνία με το Ιράν για 400 δισεκατομμύρια δολάρια. Αυτά τα δισεκατομμύρια θα επενδύονταν σε βάθος δύο δεκαετιών με αντάλλαγμα φθηνότερο ιρανικό πετρέλαιο, πρόσβαση σε ιρανικά λιμάνια, σιδηροδρόμους, δίκτυα 5G και πλήρη ενσωμάτωση στην πρωτοβουλία «Belt and Road». Όλοι οι σιδηροδρομικοί και οδικοί διάδρομοι από το Ιράν προς την Τουρκία και την Κεντρική Ασία, που χτίστηκαν με κινεζικά κεφάλαια επί χρόνια, έχουν διαταραχθεί ή διακοπεί από αυτόν τον πόλεμο. Η Κίνα έχει περισσότερα επενδυμένα σε αυτή τη σύγκρουση από οποιαδήποτε άλλη εξωτερική δύναμη και παρέμενε σιωπηλή μέχρι και την προηγούμενη Τρίτη.
ΤΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΘΕΛΕΙ Η ΚΙΝΑ ΑΠΟ ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ
Η Κίνα δεν θέλει το Ιράν να καταστραφεί. Ένα κατεστραμμένο Ιράν δεν μπορεί να τηρήσει μια 25ετή συμφωνία. Δεν μπορεί να προμηθεύει φθηνό πετρέλαιο και δεν μπορεί να στηρίξει τον δυτικό εμπορικό διάδρομο της Κίνας. Η Κίνα δεν θέλει ο πόλεμος να συνεχιστεί επ’ αόριστον. Κάθε μέρα που τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά, η Κίνα πληρώνει περισσότερα για ενέργεια. Κάθε μέρα που ο αμερικανικός στρατός ενισχύεται στη Μέση Ανατολή, η παρουσία των ΗΠΑ στη στρατηγική «πίσω αυλή» της Κίνας βαθαίνει. Αλλά η Κίνα, επίσης, δεν θέλει το Ιράν να παραδοθεί πλήρως με όρους των ΗΠΑ. Ένα Ιράν που συνθηκολογεί πλήρως δεν έχει διαπραγματευτική ισχύ και κανέναν λόγο να συνεχίσει να πουλά πετρέλαιο στο Πεκίνο με έκπτωση έναντι άλλων. Η Κίνα θέλει ένα λειτουργικό Ιράν αρκετά σταθερό για να τηρεί συμφωνίες και ισχυρότατο για να κρατά τα Στενά του Ορμούζ ως διαπραγματευτικό χαρτί.
Ενώ όλα τα βλέμματα ήταν στραμμένα στο Islamabad το περασμένο Σαββατοκύριακο με 21 ώρες διαπραγματεύσεων και χωρίς καμία συμφωνία, η Κίνα ήταν η χώρα που το Ιράν εξακολουθούσε να ακούει. Ο Αμερικανός Πρόεδρος Donald Trump επιβεβαίωσε ο ίδιος ότι η κινεζική πίεση ήταν αυτή που έφερε το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων εξαρχής. Ένα κινεζο-πακιστανικό σχέδιο πέντε σημείων βοήθησε να προχωρήσει η κατάπαυση του πυρός. Με τον αμερικανικό αποκλεισμό σε ισχύ, ένα κινεζικής ιδιοκτησίας δεξαμενόπλοιο πέρασε από τα Στενά του Ορμούζ σύμφωνα με δεδομένα της Marine Traffic. Το Ιράν το άφησε να περάσει, ενώ καμία άλλη εθνικότητα δεν λαμβάνει τέτοια μεταχείριση.
Η Κίνα δεν έχει θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και καμία αντιπροσωπεία στο Islamabad. Καμία απαίτηση προς αυτήν. Καμία υποχρέωση για παραχωρήσεις. Τα πλοία της, όμως, κινούνται ελεύθερα στο πιο αμφισβητούμενο θαλάσσιο πέρασμα στον κόσμο.
*School of Education, Saint Louis University, USA
