Κενά στην εκπαίδευση και εξειδίκευση γιατρών, νοσηλευτών, επαγγελματιών υγείας και φροντιστών ηλικιωμένων ανθρώπων, αλλά και έλλειψη γιατρών με ειδικότητα τη γηριατρική, εντοπίζονται στην Κύπρο. Την ίδια ώρα, δεν φαίνεται να υπάρχει επαρκής έλεγχος των υπηρεσιών που παρέχονται, ενώ χρειάζεται προγραμματισμός για την πρόληψη αλλά και την αντιμετώπιση παθήσεων που ταλαιπωρούν τους ηλικιωμένους.
Το προσδόκιμο ζωής στην Κύπρο, είναι για τις γυναίκες τα 84,8 έτη και για τους άνδρες τα 80,0 έτη. Στην ΕΕ το προσδόκιμο ζωής είναι κατά μέσο όρο τα 80,9 έτη με το προσδόκιμο υγιούς ζωής (το οποίο φαίνεται να απαντάται και στην Κύπρο) τα 63,7 έτη.
Το προσχέδιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Υγεία των ηλικιωμένων έχει ετοιμαστεί από την τεχνική επιτροπή για την τρίτη ηλικία του υπουργείου Υγείας σε συνεργασία με τους συμμετέχοντες στο εργαστήριο για την υγεία των ηλικιωμένων και βρίσκεται αυτή τη στιγμή τα χέρια όλων των εμπλεκόμενων φορέων για μελέτη και υποβολή εισηγήσεων.
Γενικά, και όπως προκύπτει από τα όσα αναφέρονται στο προσχέδιο της Στρατηγικής, στην Κύπρο παρά τις δράσεις που έχουν ήδη γίνει εξακολουθεί να εντοπίζεται κενό σε εξειδικευμένο προσωπικό για ηλικιωμένους. Εντοπίζονται δυσκολίες στον συγχρονισμό των κρατικών υπηρεσιών που εμπλέκονται σε θέματα που αφορούν την υγεία των ηλικιωμένων, ανάγκη διάθεσης επιπλέον χρόνου στους ηλικιωμένους ασθενείς, ειδικότερα στα κέντρα υγείας και σε αγροτικές περιοχές και μη επαρκής κοινωνική κατ’ οίκον νοσηλεία. Επισημαίνεται, επίσης, η ανάγκη για υποστήριξη των ηλικιωμένων σε θέματα τεχνολογίας η οποία πέραν από τη συμβολή της στην κοινωνικοποίηση του ατόμου θα βοηθήσει και στην κάλυψη του κενού που φαίνεται να δημιουργήθηκε μετά την εφαρμογή του ΓεΣΥ και τη λειτουργία ηλεκτρονικού συστήματος, καταγραφής δεδομένων αλλά και ενημέρωσης των ασθενών.
«Η υποστήριξη της υγιούς γήρανσης μέσω της κατ’ οίκον φροντίδας επιτυγχάνεται μέσω εκπαίδευσης κατ’ οίκον φροντιστών, με βάση επιστημονικά προγράμματα κατάρτισης αλλά και μέσω εκπαίδευσης των οικιακών βοηθών, με στόχο την ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών και ασφάλειας των φροντιζόμενων», αναφέρεται στο προσχέδιο της Στρατηγικής και προστίθεται: «Ταυτόχρονα χρειάζεται μηχανισμός γενικής εποπτείας των φροντιστών για την εφαρμογή σωστών πρακτικών. Τονίζεται ότι μέσα από αυτές τις διαδικασίες, η αυτονομία των ηλικιωμένων πρέπει να διατηρηθεί. Επιπρόσθετα, πρέπει να υπάρχει αποφόρτιση των άτυπων φροντιστών και αναγνώριση της φροντίδας που παρέχεται από συγγενικά/ φιλικά πρόσωπα».
Παράλληλα, χρειάζεται «περιεκτική έρευνα, συνεχής εκπαίδευση και σωστή ενημέρωση της ιατρικής κοινότητας, των νοσηλευτών αλλά και των φροντιστών» και όπως αναφέρεται: «Υπάρχει μεγάλη ανάγκη για τη σωστή εκπαίδευση όλων των επαγγελματιών υγείας που σχετίζονται με την υγεία των ηλικιωμένων».
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ: Φαίδωνος: Υπό κατάρρευση το Νοσ. Πάφου – Πυρά σε ΟΑΥ-ΟΚΥπΥ
Τονίζεται ότι «το καλό θα ήταν να γίνει, προώθηση και πιστοποίηση του επαγγέλματος των φροντιστών, ενώ παράλληλα να προσφέρεται ψυχοεκπαίδευση για την άνοια στους επαγγελματίες υγείας». Αυτό μπορεί να επιτευχθεί, «μέσω συνεργασίας με πανεπιστήμια για την παροχή εκπαιδευτικών προγραμμάτων και μεταπτυχιακών σε νοσηλευτές, φροντιστές και άλλους επαγγελματίες υγείας».
Ένα μεγάλο κενό, αναφέρεται, «είναι επίσης η εκμάθηση της γλώσσας, (π.χ. μπορεί να μη μιλούν ελληνικά) και η έλλειψη σωστής εκπαίδευσης των αλλοδαπών φροντιστών που πολλές φορές δεν κατέχουν τη σωστή ειδικότητα για να αναλάβουν τη φροντίδα των ηλικιωμένων ή δεν μπορούν να αναγνωρίσουν σημεία και συμπτώματα. Μερικές φορές, μάλιστα, αυτή η ομάδα φροντιστών δεν γνωρίζει πού μπορούν να αποταθούν τα μέλη της για να πάρουν τέτοια εξειδικευμένη εκπαίδευση. Επίσης υπάρχει πρόβλημα γηριατρικής υποστήριξης».
Τέσσερις οι βασικοί στρατηγικοί άξονες
Η Στρατηγική, «θέτει ως βάση τη διαφύλαξη και τη βελτίωση της υγείας των ηλικιωμένων μέσω τεσσάρων στρατηγικών αξόνων: Πρόληψη, προώθηση υγιούς γήρανσης, φιλικό περιβάλλον, έρευνα και εκπαίδευση. Σε ό,τι αφορά την πρόληψη, η Στρατηγική εντοπίζει κενά και υποβάλλει εισηγήσεις. Για παράδειγμα, όπως αναφέρεται, «οι ηλικιωμένοι πρέπει να κάνουν δύο τύπους σωματικών δραστηριοτήτων κάθε εβδομάδα». Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσω εκστρατειών ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των ηλικιωμένων όσον αφορά το όφελος από τη φυσική δραστηριότητα, ενώ θα μπορούσαν να εφαρμοστούν και δράσεις στους τομείς της καρδιοπάθειας, της διατροφής και της οστεοπόρωσης με την ταυτόχρονη αύξηση του αριθμού των γηριάτρων που υπάρχουν και προσφέρουν υπηρεσίες στην Κύπρο.
Πρόληψη και χρόνιες παθήσεις
Η ελλιπής πρόληψη, περιγράφεται με συγκεκριμένο παράδειγμα που αφορά τη στοματική υγεία η οποία, όπως επισημαίνεται, «είναι σημαντική για τη συνολική υγεία και ευεξία». Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, βάσει επίσημων δεδομένων, «το 40% των ηλικιωμένων δεν έχουν επισκεφθεί οδοντίατρο τον τελευταίο χρόνο. Περίπου 19% έχουν τερηδόνα χωρίς θεραπεία, ενώ το 70% έχουν περιοδοντική νόσο. Η κακή στοματική υγεία μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη διατροφή και τη σωστή διαχείριση των χρόνιων παθήσεων». Για την αντιμετώπιση χρόνιων παθήσεων, χρειάζεται «ειδικά εκπαιδευμένο νοσηλευτικό προσωπικό το οποίο να συνεργάζεται με γιατρό πρωτοβάθμιας περίθαλψης ή γηρίατρο». Μια καλή πρακτική είναι η λειτουργία «κλινικών χρόνιας φροντίδας» όπου οι ασθενείς με την ίδια νόσο, εκπαιδεύονται σε ομάδες. «Αυτή η προσέγγιση, μπορεί για παράδειγμα, να βοηθήσει ασθενείς με διαβήτη να επιτύχουν καλύτερο έλεγχο της γλυκόζης».
