Τις δύσκολες ώρες από την πρώτη γραμμή της πανδημίας περιγράφει στον «Φ» η καρδιολόγος-εντατικολόγος δρ Άννα Βαβλίτου, υποδιευθύντρια της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, του ΟΚΥπΥ. Τονίζει ότι τα πράγματα είναι όντως οριακά και ανησυχεί ότι σε περίπτωση που συνεχιστούν με αυξητική τάση οι εισαγωγές, υπάρχει ο κίνδυνος να χαθεί ο έλεγχος. Ελπίζει όμως στη συλλογική προσπάθεια και τονίζει ότι ο εμβολιασμός σηματοδοτεί την αρχή του τέλους.
-Πώς βιώνετε όλη αυτή την πρωτόγνωρη κατάσταση;
-Mπορώ να πω ότι μέχρι πρόσφατα η πανδημία Covid 19 ήταν λιγότερο επώδυνη για την Κύπρο, σε σύγκριση με τα τραγικά επακόλουθά της σε όλο τον κόσμο. Αυτό το αποδίδω στα έγκαιρα και άμεσα μέτρα που έλαβε η πολιτεία, καθώς και στη συνέπεια που επέδειξαν οι πολίτες για την τήρηση των μέτρων, κατά το πρώτο κύμα την περασμένη Άνοιξη. Ίσως κάποια μέτρα να θεωρήθηκαν υπερβολικά εκ του αποτελέσματος, αλλά ας μην ξεχνάμε τις μακάβριες εικόνες που βλέπαμε από γειτονικές χώρες με συστήματα υγείας ανάλογα με τα δικά μας ή και καλύτερα να καταρρέουν, και ανθρώπους να ασθενούν και να πεθαίνουν αβοήθητοι
-Οι εικόνες από νοσοκομεία άλλων χωρών ήταν πολύ σκληρές, για την εποχή μας, για τον πολιτισμό μας. Είναι ντροπή για τον σύγχρονο κόσμο.
-Αυτό ήταν το μεγάλο άγχος και ο φόβος που βιώσαμε και βιώνουμε όλο αυτό το διάστημα. Δόθηκε χρόνος, έγιναν πολλά, από πολλούς ανθρώπους, σχεδιασμοί που αναθεωρήθηκαν, αποφάσεις που υλοποιήθηκαν παρά τα μεγάλα εμπόδια που προκύπτουν. Υπήρξαν σίγουρα παραλείψεις, έγιναν ακόμη και λάθη στην προσπάθεια επίτευξης της λιγότερο επώδυνα κοινωνικά λύσης, και μη θέλοντας να πιστέψουμε ότι θα χτυπήσει ανελέητα κι εμάς ο ιός αυτός.
-Τα πράγματα είναι πιο πιεστικά τώρα παρά στο πρώτο κύμα. Έχετε όμως επιπλέον εφόδιο τη γνώση που αποκτήθηκε στην πορεία; Αισθάνεστε πιο έτοιμοι τώρα οι ιατροί; Ή όχι;
-Σύσσωμη η επιστημονική κοινότητα κατέθετε εμπειρίες και η διάχυση της γνώσης και της εμπειρίας μέσα από διαδικτυακές πύλες ήταν άνευ προηγουμένου. Επιστημονικές εταιρείες και έγκυρα επιστημονικά περιοδικά επιδόθηκαν σε ένα αγώνα δρόμου ώστε να μεταδώσουν τη γνώση από όπου κι αν προερχόταν. Στο πρώτο κύμα είχαμε την ευκαιρία να υπάρχει ελεγχόμενη προσέλευση ασθενών και κερδίσαμε εμπειρία στη διαχείριση των περιστατικών αυτών. Νιώθουμε πιο προετοιμασμένοι τόσο σε γνώσεις όσο και σε εξοπλισμό με ελάχιστη όμως βελτίωση στη στελέχωση παρά τις προσπάθειες για πρόσληψη επιπλέον εντατικολόγων. Η γραφειοκρατία του δημοσίου είχε παρακαμφθεί (αν και κατηγορηθήκαμε γι᾽ αυτό) και έτσι δωρεές αξιοποιήθηκαν για γρήγορη αγορά εξοπλισμού, και καινούριοι χώροι δημιουργήθηκαν από το μηδέν. Όλη αυτή η υποδομή και ο εξοπλισμός μας επιτρέπουν να δώσουμε σε όλους τους πολίτες το δικαίωμα για περίθαλψη. Αυτό ήταν το στοίχημα. Αυτός είναι ο μεγάλος αγώνας μέχρι σήμερα γνωρίζοντας ότι οι πόροι δεν είναι ανεξάντλητοι, και βεβαίως το ανθρώπινο δυναμικό, τόσο σε αριθμό όσο και σε αντοχές, έχει όρια.
-Το είδαμε να συμβαίνει σε άλλες χώρες.
-Και το δεύτερο κύμα ως αναμενόταν έχει χτυπήσει όλη την Ευρώπη. Για παράδειγμα βλέπουμε την Ελλάδα, με την οποία στο πρώτο κύμα ακολουθούσαμε παράλληλες πορείες, να καταρρέει, να πεθαίνουν 100 άνθρωποι την μέρα από τη νόσο Covid, λες και κάθε δεύτερη μέρα είχαμε θανατηφόρο αεροπορικό δυστύχημα. Τα νοσοκομεία στη Θεσσαλονίκη έχουν παραλύσει νοσηλεύοντας σχεδόν αποκλειστικά ασθενείς με covid σε όλες τις κλινικές.
-Ανησυχείτε ότι μπορεί να βιώσουμε τέτοιες εικόνες και στην Κύπρο;
-Ήταν και είναι αδιανόητο να θεωρούμε ακόμη, ότι αυτές οι τραγικές καταστάσεις θα μας αφήσουν αλώβητους και σε αυτό το κύμα. Το τελευταίο εικοσαήμερο η αυξητική τάση στις εισαγωγές διασωληνωμένων ασθενών στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Αυτές τις μέρες και ειδικά αυτή τη εβδομάδα περνάμε την χειρότερη περίοδο. Καθημερινά εισάγονται από όλες τις πόλεις και από όλα τα νοσοκομεία στις ΜΕΘ του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσιας 4 έως 8 διασωληνωμένοι ασθενείς, που πάσχουν από βαριά πνευμονία λόγω Covid και χρήζουν μηχανικού αερισμού (αναπνευστήρα). Με ηλικίες των ασθενών να κυμαίνονται από 36 έως 85ετη.
-Όταν λέμε ότι το σύστημα υγείας δέχεται ασφυκτική πίεση, πρακτικά πώς θα περιγράφατε αυτή την εικόνα στη ΜΕΘ στην οποία υπηρετείτε;
-H ταυτόχρονη νοσηλεία 39 ασθενών με covid στις ΜΕΘ Λευκωσίας είναι πολύ μεγάλος αριθμός, είναι μια πρωτόγνωρη κατάσταση. Για να αντιληφθείτε περιορίζομαι να σας πω ότι το ιατρικό προσωπικό είναι διορισμένο για την κάλυψη 17 κλινών ΜΕΘ και έξι κλινών Μονάδων Αυξημένης Φροντίδας. Το φορτίο είναι πολύ μεγάλο όπως αντιλαμβάνεστε και όλοι ανεξαιρέτως καταβάλουμε τα μέγιστα των δυνατοτήτων μας.
Έχουν δημιουργηθεί ακόμη δύο ΜΕΘ και γίνονται ενέργειες για άμεσο άνοιγμα και τέταρτης εντατικής μονάδας πληρότητας άλλων 10 κλινών σε έναν χώρο που έχει διαμορφωθεί για ανάγκες ΜΕΘ. Η πολυδύναμη ΜΕΘ του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού υποστηρίζει νοσηλεύοντας μη covid ασθενείς, αυξάνοντας τις κλίνες ΜΕΘ. Επίσης, ιδιωτικά νοσηλευτήρια του ΓεΣΥ, κυρίως της επαρχίας Λευκωσίας, βοηθάνε στην πανδημία νοσηλεύοντας ασθενείς που χρειάζονται Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Δύο ιδιώτες εντατικολὀγοι ήδη έχουν ενσωματωθεί στην δύναμη της κλινικής μας. Ιατροί αναισθησιολόγοι του νοσοκομείου μας, επιστρατεύτηκαν στη ΜΕΘ βοηθώντας το δύσκολο έργο.
-Τέτοιες στιγμές δοκιμάζονται οι ανθρώπινες αντοχές. Αν σας ρωτούσε κάποιος αν θα τα καταφέρουμε, πώς θα του απαντούσαμε;
-Eίναι δύσκολες στιγμές για όλους μας. Εκτός όμως από τους ιατρούς, είναι και οι υπόλοιποι συνάδελφοι που στελεχώνουν τις κλινικές. Πρώτοι, οι αφανείς ήρωες της πανδημίας, οι νοσηλευτές της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας, που με ιδιαίτερο ζήλο και αυταπάρνηση δουλεύουν διπλές βάρδιες λόγω έλλειψης εξειδικευμένου προσωπικού. Είναι συνεχώς στο πλευρό των ασθενών, μη λογαριάζοντας τον κίνδυνο, ή τον κόπο. Εκπαιδεύουν νεότερους νοσηλευτές στον χώρο και στην επιστήμη της εντατικής νοσηλείας. Γίνονται οι οικογένειες των ασθενών μας. Τα μέλη της Φυσιοθεραπευτικής Ομάδας με τη σκληρή δουλειά που επιτελούν, την αφοσίωση, την επιστημοσύνη και τη μεθοδικότητα τους, αλλάζουν την πορεία της νόσου των ασθενών. Είναι και πολλοί άλλοι όμως. Οι βοηθοί θαλάμου, οι καθαριστές, που εργάζονται υπερωριακά με αξιοθαύμαστη εργατικότητα. Μια συνεργασία από όλες τις ομάδες που δίνει δύναμη και αλληλοστήριξη και με σύνθημα «μαζί θα τα καταφέρουμε», συνεχίζουμε τον ανηφορικό δρόμο που κληθήκαμε να διαβούμε.
-Είναι όντως οριακά τα πράγματα; Υπήρξαν φορές που αισθανθήκατε ότι χάνεται ο έλεγχος; Συνάδελφοί σας κάνουν λόγο για κατάρρευση των νοσηλευτηρίων. Τι είναι εκείνο που σας ανησυχεί περισσότερο;
-Θεωρώ πως αν συνεχιστεί η προσέλευση των περιστατικών με την ίδια συχνότητα η κατάσταση θα ξεφύγει από τον έλεγχο. Είναι όντως οριακά τα πράγματα. Μας λείπει εξειδικευμένο προσωπικό για τη στελέχωση των νέων χώρων που ευτυχώς έχουν τον βασικό και απαραίτητο εξοπλισμό. Η παροχή σωστής νοσηλείας και στοχευμένης ιατρικής περίθαλψης απαιτεί «χέρια» με γνώσεις και εμπειρία, η οποία μεταφράζεται σε μέρες νοσηλείας και σε καλύτερη έκβαση των περιστατικών.
-Οι εισαγωγές αυτές, τα περιστατικά που έχετε τώρα στις ΜΕΘ, είναι κρούσματα της περιόδου των Χριστουγέννων; Περιμένετε να είναι δυσκολότερες οι επόμενες μέρες ή θα δούμε μείωση των εισαγωγών;
-Η επιδημιολογική ομάδα είναι η κατάλληλη να απαντήσει στο ερώτημα σας αλλά η μείωση των κρουσμάτων των τελευταίων ημερών θα φανεί στις εισαγωγές ασθενών στη ΜΕΘ στο επόμενο δεκαήμερο. Στην παρούσα φάση οι αυξημένες εισαγωγές είναι όντως αποτέλεσμα του αυξημένου αριθμού κρουσμάτων την περίοδο των εορτών. Με γνώμονα τα ανωτέρω θεωρώ ότι οι επόμενες δύο εβδομάδες θα είναι οι δυσκολότερες.
-Μια από τις ιδιαιτερότητες της ασθένειας αυτής, που την κάνει ακόμη πιο σκληρή, είναι ότι οι ασθενείς δεν έχουν τη δυνατότητα να έχουν τους δικούς τους ανθρώπους κοντά τους, και οι συγγενείς δεν έχουν την ευκαιρία να βλέπουν τους δικούς τους. Να τους στηρίξουν. Να τους αποχαιρετήσουν…
-Γινόμαστε εμείς οι οικογένειες των ασθενών μας, των μεγάλων πρωταγωνιστών αυτής της πανδημίας. Μιας πανδημίας της οποίας ο ορίζοντας του τέλους άρχισε ευτυχώς να διαφαίνεται με τον εμβολιασμό.
