Ο Α. Χατζηαντώνης γράφει για τον προσφάτως αποβιώσαντα Κωνσταντίνο Μητσοτάκη.
Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης (1918-2017) ορθά χαρακτηρίστηκε ως ο τελευταίος των μεγάλων. Και λέγοντας μεγάλους, ενδεχομένως να εννοούμε μεταξύ άλλων, τους Κωνσταντίνο Καραμανλή, Ανδρέα Παπανδρέου, Γεώργιο Ράλλη, Ευάγγελο Αβέρωφ, αλλά και τον Χαρίλαο Φλωράκη, για να μην εξαιρούμε τον αριστερό χώρο.
Δεν θα αναφερθώ στην πολιτική πορεία του εκλιπόντος. Μόνο σε λίγα προσωπικά στιγμιότυπα, στιγμές που χαρακτήρισαν το ποιόν του ανδρός, όπως τα θυμάμαι από συζητήσεις με φίλους, συνάδελφους Ελλαδίτες.
Πόσες φορές βρέθηκε ένα βήμα πριν τον θάνατο; 3-4 φορές, σε κελί, κρατούμενος για την αντιστασιακή του δράση, στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, άκουσε τους στρατιώτες να περνάνε έξω από το κελί του, και δεν ήξερε αν ήταν για αυτόν που… «κτυπούσε η καμπάνα». Και όταν είχε ερωτηθεί, πώς ένιωθε ευρισκόμενος τόσο κοντά στην εκτέλεση, στο τέλος, απήντησε: «Σηκωνόμουν, όπως πάντα στις 8.00 π.μ. Ντυνόμουν, ξυριζόμουν και περίμενα, ήρεμα, να έρθουν να με οδηγήσουν στο εκτελεστικό απόσπασμα…».
Άλλη φορά πάλι, κατά τη διάρκεια ενός γεύματος στις φυλακές που εκρατείτο, είχε βρει κάποιος… ένα σκουλήκι στη σαλάτα. Αγανακτισμένοι όλοι, άρχισαν να φωνάζουν ετοιμαζόμενοι για εξέγερση, με δυσάρεστες για όλους, συνέπειες. Σηκώνεται, έτσι ψηλός και αγέρωχος όπως ήταν, και χαμογελώντας λέει στους συγκρατούμενούς του, προσπαθώντας να εκτονώσει το κλίμα: «Μα πώς κάνετε έτσι ρε παιδιά, επειδή μας έβαλαν και λίγο… κρέας στη σαλάτα μας οι άνθρωποι;». Και η κρίση εκτονώθηκε…
Αυτός ήταν ο άνθρωπος Μητσοτάκης. Ο μετριοπαθής, ο συμβιβαστικός. Που στις κρίσιμες στιγμές του 1989, όταν λόγω ενός περίεργου εκλογικού Νόμου του Μ. Κουτσόγιωργα, η Ν.Δ. ακόμη και με 40% δυσκολευόταν να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση, είχε το θάρρος να συνεργαστεί με το ΚΚΕ. Και τελικά κυβέρνησε με 151 βουλευτές… Θύμα της συνεργασίας αυτής, ο γαμπρός του, Παύλος Μπακογιάννης, που δολοφονήθηκε από την τρομοκρατική οργάνωση 17 Νοέμβρη τον Σεπτέμβρη του 1989!
Ο εμφύλιος στην Ελλάδα είχε απώλειες πολύ περισσότερες από τους Βαλκανικούς, όπου είχαμε 8.000 νεκρούς. Ακόμη και από τη Μικρασιατική Εκστρατεία που είχαμε 37.000 νεκρούς.
Στον εμφύλιο οι απώλειες σε Έλληνες ήταν περί τις 44.000, σύμφωνα με τον ιστορικό Μαργαρίτη, και ίσως 50.000-56.000 σύμφωνα με τον Γερμανό ιστορικό Kaspar Dreidoppel. Οι απώλειες των Γερμανών ήταν μόλις 4.000 νεκροί. Και σε αυτό τον εμφύλιο του 1946-1949, ενώ μαινόταν σε ολόκληρη την Ελλάδα, με πρωτοβουλία του Μητσοτάκη, απεφεύχθη η επέκτασή του στην Κρήτη, μετά από συνεννόηση με ηγέτες του ΕΑΜ.
Σε έναν ερημικό χώρο, στον Αργουλιδέ Χανίων, επέλεξε να ταφεί ο Κρητικός πολιτικός. Συνοδευόμενος από ριζίτικα τραγούδια. Συγκράτησα, ένα: «Σήκω απάνω αρχηγέ, μην μας αφήνεις τώρα. Εδά που σε χρειάζεται, για να σωθεί η χώρα!».
Και ο ανυποψίαστος διαβάτης, που τυχαία θα περάσει από εκεί, μπορεί να δει την «κατσούνα», το κρητικό μπαστούνι του, που άφησε ο εγγονός στον τάφο του, θα απολαύσει την ηρεμία της Φύσης αγναντεύοντας τον κόλπο της Σούδας μέχρι τη θαλάσσια περιοχή του Ακρωτηρίου Χανίων και το πάντα τρικυμισμένο κρητικό πέλαγος. Όπως ήταν και η πολυτάραχη πολιτική ζωή του.
