Το Ιράν προχώρησε στην αναστολή όλων των εξαγωγών πετροχημικών προϊόντων, δίνοντας προτεραιότητα στον εγχώριο εφοδιασμό μετά τα ισραηλινά πλήγματα σε κέντρα παραγωγής, την ώρα που η αναταραχή στη Μέση Ανατολή ωθεί τις ΗΠΑ κοντά στο να καταστούν καθαρός εξαγωγέας αργού πετρελαίου για πρώτη φορά από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Σύμφωνα με την οικονομική εφημερίδα Donya-e-Eqtesad, η Τεχεράνη εξέδωσε στις 13 Απριλίου οδηγία για αναστολή των εξαγωγών πετροχημικών μέχρι νεωτέρας, με στόχο να διασφαλίσει επαρκείς πρώτες ύλες για την εγχώρια αγορά και να αποτρέψει ελλείψεις στη βιομηχανία. Η απόφαση αποδίδεται στις ζημιές που προκλήθηκαν από τις πρόσφατες επιθέσεις σε εγκαταστάσεις στην Ασαλούγιε και τη Μαχσάρ, καθώς και σε υποδομές κοινής ωφέλειας που τροφοδοτούν τα πετροχημικά εργοστάσια.
Η απαγόρευση των εξαγωγών αποσκοπεί, σύμφωνα με το δημοσίευμα, στη σταθεροποίηση των εσωτερικών αγορών. Παρά τη διεθνή εκτίναξη των τιμών, οι εγχώριες τιμές πετροχημικών στο Ιράν φέρονται να παραμένουν στα προπολεμικά επίπεδα, ενώ Ιρανοί αξιωματούχοι διαμηνύουν ότι τα μέτρα θα διατηρηθούν για να στηριχθούν η τοπική βιομηχανία και οι καταναλωτές.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο έντονης πίεσης για την ιρανική οικονομία. Ο αμερικανικός στρατός επέβαλε ναυτικό αποκλεισμό στα λιμάνια του Ιράν μέσα στην εβδομάδα, σε μια προσπάθεια να περιορίσει τα έσοδα της Τεχεράνης από τις εξαγωγές και να αυξήσει την πίεση εν μέσω των διαπραγματεύσεων ανάμεσα στις δύο πλευρές. Σύμφωνα με το πρακτορείο Fars, το Ιράν εξάγει περίπου 29 εκατ. τόνους πετροχημικών προϊόντων ετησίως, αξίας 13 δισ. δολαρίων, με βασικούς προορισμούς την Κίνα, την Ινδία, την Τουρκία και τις χώρες του Κόλπου.
Την ίδια ώρα, η αναστάτωση στις ροές ενέργειας από τη Μέση Ανατολή έχει ενισχύσει θεαματικά τη ζήτηση για αμερικανικό αργό. Σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής κυβέρνησης, οι καθαρές εισαγωγές αργού των ΗΠΑ μειώθηκαν την περασμένη εβδομάδα στα μόλις 66.000 βαρέλια ημερησίως, το χαμηλότερο επίπεδο από τότε που τηρούνται εβδομαδιαία στοιχεία το 2001, ενώ οι εξαγωγές πετρελαίου ανήλθαν στα 5,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων επτά μηνών.
Η άνοδος αυτή καταγράφεται καθώς αγοραστές στην Ευρώπη και την Ασία αναζητούν επειγόντως εναλλακτικές προμήθειες για να υποκαταστήσουν τα φορτία από τη Μέση Ανατολή, τα οποία έχουν μειωθεί λόγω του πολέμου με το Ιράν και των απειλών κατά της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Η αναστάτωση αυτή έχει προκαλέσει μία από τις μεγαλύτερες διαταραχές στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου διέρχεται από το συγκεκριμένο πέρασμα.
Διυλιστήρια στην Ασία και την Ευρώπη στράφηκαν σε εναλλακτικές αγορές, με αποτέλεσμα η Ευρώπη να απορροφήσει περίπου 2,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως από τις αμερικανικές εξαγωγές την περασμένη εβδομάδα, δηλαδή σχεδόν το 47% του συνόλου, ενώ η Ασία έλαβε περίπου 1,49 εκατ. βαρέλια ημερησίως ή το 37%. Μεταξύ των μεγαλύτερων αγοραστών ήταν η Ολλανδία, η Ιαπωνία, η Γαλλία, η Γερμανία και η Νότια Κορέα, ενώ ακόμη και η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις χώρες που στράφηκαν στο αμερικανικό αργό.
Καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση της ελκυστικότητας του αμερικανικού πετρελαίου έπαιξε και η απότομη διεύρυνση του premium του Brent έναντι του αμερικανικού WTI, που έφθασε έως και τα 20,69 δολάρια ανά βαρέλι τον περασμένο μήνα. Αυτό έκανε τις εισαγωγές λιγότερο ελκυστικές για τις ΗΠΑ και παράλληλα ενίσχυσε τη ζήτηση για αμερικανικά φορτία από ευρωπαϊκά και ασιατικά διυλιστήρια.
Ωστόσο, αναλυτές και traders προειδοποιούν ότι οι ΗΠΑ πλησιάζουν τα όρια της εξαγωγικής τους δυναμικότητας. Όπως εκτιμάται, η χώρα μπορεί να εξάγει έως και 6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, με βασικούς περιορισμούς τη διαθεσιμότητα αγωγών, δεξαμενόπλοιων και το αυξημένο κόστος logistics. Ήδη, τα 5,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως θεωρούνται επίπεδο πολύ κοντά στο πρακτικό ανώτατο όριο.
Έτσι, η παύση των ιρανικών εξαγωγών πετροχημικών και η παράλληλη αναδιάταξη των παγκόσμιων ροών πετρελαίου αποτυπώνουν τη νέα ενεργειακή πραγματικότητα που διαμορφώνει ο πόλεμος. Από τη μία, το Ιράν επιχειρεί να προστατεύσει την εσωτερική του αγορά και να διαχειριστεί τις συνέπειες των πληγμάτων στις υποδομές του. Από την άλλη, οι ΗΠΑ αξιοποιούν το κενό στην αγορά για να ενισχύσουν τις εξαγωγές τους, σε μια συγκυρία όπου η ενέργεια μετατρέπεται ξανά σε κεντρικό πεδίο γεωπολιτικής αναμέτρησης.
Capital.gr
