Το νέο πακέτο του ευρωπαϊκού εξαμήνου για την Κύπρο συνδυάζει εύσημα για τη δημοσιονομική εικόνα αλλά και πιέσεις από την Κομισιόν για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κοινωνία και η οικονομία αναφορικά με την ενεργειακή μετάβαση, το περιβάλλον, την κλιματική αλλαγή, την αγορά εργασίας, την κατάρτιση και τις δεξιότητες, το σύστημα δικαιοσύνης και την κοινωνική πρόνοια.
Ειδικά για το τελευταίο, έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον οι προκλήσεις που βλέπει η Κομισιόν και επικεντρώνονται σε αυξημένους κινδύνους φτωχοποίησης για τις μεγαλύτερες ηλικίες, σε ανεπάρκειες στο σύστημα μακροχρόνιας φροντίδας, στο στεγαστικό πρόβλημα και την έλλειψη οικονομικά προσιτής και κοινωνικής στέγης.
Για την αγορά εργασίας, στις προκλήσεις καταγράφονται: Ελλείψεις εργατικού δυναμικού και προβλήματα στην ενσωμάτωση των γυναικών και ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας, ανάγκη επιχειρησιακής αναβάθμισης της δημόσιας υπηρεσίας απασχόλησης, ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της ποιοτικής απασχόλησης, με βελτίωση των συνθηκών εργασίας.
Η Κομισιόν καλεί μέσα από τις συστάσεις της την Κύπρο να διασφαλίσει την τήρηση των συμφωνηθέντων όσον αφορά τις καθαρές δημοσιονομικές δαπάνες – παρά τα παρατηρούμενα δημοσιονομικά πλεονάσματα, να αξιοποιήσει πλήρως τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης (απορρόφησε λίγο πάνω από το 50%), να ενισχύσει την έρευνα, την καινοτομία και το επιχειρηματικό περιβάλλον, ενώ για πρώτη φορά δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη για βελτίωση της αποδοτικότητας του δικαστικού συστήματος, αλλά και στην έλλειψη κοινωνικής στέγασης.
Η έκθεση μεταπρογραμματικής εποπτείας (PPS) αναφέρει ότι οι οικονομικές προοπτικές της Κύπρου σκιάζονται από σημαντικούς κινδύνους καθοδικής τάσης, με κυρίαρχο στοιχείο να είναι ο αντίκτυπος της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Επιπλέον, διακυβεύονται οι ευπάθειες, ιδίως στον τουρισμό, όπου οι αφίξεις είναι ευαίσθητες στις γεωπολιτικές εξελίξεις. Σε συνδυασμό με τη σημαντική εξάρτηση της Κύπρου από τις εισαγωγές, ειδικά για τα ενεργειακά αγαθά, που αυξάνει την ευπάθεια της χώρας σε εξωτερικούς κραδασμούς, απαιτεί στενή παρακολούθηση των εξωτερικών ανισορροπιών της.
Η Κομισιόν στέλνει στην Κυβέρνηση πέντε μηνύματα:
- Η ισχυρή ανάπτυξη και οι συνετές δημοσιονομικές πολιτικές περιόρισαν το δημόσιο χρέος. Για να συνεχιστεί η ανάπτυξη, η Κύπρος θα πρέπει να διαφοροποιήσει περαιτέρω την οικονομία της, προς τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας, με τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση και την ενίσχυση της έρευνας και καινοτομίας.
- Ένα πιο ισχυρό πλαίσιο διακυβέρνησης των κρατικών επιχειρήσεων, ειδικά στους τομείς της ενέργειας, των τηλεπικοινωνιών και του ύδατος, θα ενισχύσει τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητά τους. Ανεξάρτητα συμβούλια και δείκτες αποδοτικότητας για τις εν λόγω επιχειρήσεις θα μπορούσαν να βελτιώσουν τις παρεχόμενες υπηρεσίες και να υποστηρίξουν την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, επισημαίνεται.
- Το σύστημα απόδοσης δικαιοσύνης αντιμετωπίζει προβλήματα και καθυστερήσεις που πλήττουν τις επιχειρήσεις και δυνητικά υπονομεύουν το status της Κύπρου ως επιχειρηματικού κόμβου. Δικαστήρια που θα εκδίδουν αποφάσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα (fast track courts), συστήματα ηλεκτρονικής αρχειοθέτησης και μεταρρυθμίσεις στο σύστημα εκτέλεσης των αποφάσεων, θα λειτουργήσουν θετικά ως προς την εμπιστοσύνη των πολιτών στη δικαιοσύνη και την προσέλκυση επενδύσεων.
- Η εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα αυξάνει το ενεργειακό κόστος και τους ρύπους/εκπομπές. Η περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ, η αναβάθμιση των δικτύων και των συστημάτων αποθήκευσης, σε συνδυασμό με τις διασυνδέσεις με γειτονικές χώρες, θα περιορίσουν τις δαπάνες των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών, θα μειώσουν τις εκπομπές και θα συμβάλλουν στη βελτίωση της ενεργειακής ασφάλειας.
- Η αντιμετώπιση του προβλήματος των περιορισμένων υδατικών πόρων θα συμβάλει στη βιώσιμη ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα. Η αναβάθμιση των δικτύων ύδρευσης για περιορισμό των διαρροών, καθώς και των υποδομών αποχέτευσης και διαχείρισης αποβλήτων, θα διασφαλίσουν τον ομαλό εφοδιασμό και θα περιορίσουν τις σχετικές δαπάνες για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.
Οι εκθέσεις μεταπρογραμματικής εποπτείας (PPS) αξιολογούν την οικονομική, δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική κατάσταση των κρατών μελών που έχουν επωφεληθεί από προγράμματα χρηματοδοτικής συνδρομής, εστιάζοντας στην ικανότητα αποπληρωμής τους. Οι αξιολογήσεις για την Ιρλανδία, την Ελλάδα, την Κύπρο και την Πορτογαλία καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι και τα τέσσερα κράτη μέλη διατηρούν την ικανότητα αποπληρωμής του χρέους τους, αναφέρει η Κομισιόν.
