Για πρώτη φορά στην ιστορία της, η Κύπρος φιλοξενεί το σύνολο των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά το διήμερο 23–24 Απριλίου θα ετοιμαστεί ένας οδικός χάρτης για την κρίση από τον πόλεμο στο Ιράν και την αμυντική αυτονόμηση της ΕΕ, ενώ με τους Άραβες γείτονες οι ηγέτες θα συζητήσουν την κατάσταση στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποτελεί την κορύφωση της Κυπριακής Προεδρίας. Οι «27» θα δώσουν πολιτική κατεύθυνση επί σειράς κρίσιμων ζητημάτων και θα προετοιμάσουν το έδαφος για τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου.
Τόσο οι επικεφαλής των θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσο και οι ίδιοι 26 ηγέτες (ο Όρμπαν αποφάσισε να μην έρθει) έρχονται στην Κύπρο για να συζητήσουν και να λάβουν αποφάσεις σε σειρά κρίσιμων ζητημάτων που απασχολούν την Ευρώπη αλλά και ευρύτερα τον κόσμο. Στην Αγία Νάπα και στη Λευκωσία θα μπουν τα θεμέλια για μια Ευρώπη πιο ισχυρή μέσα στο παγκόσμιο σκηνικό.
Για την Κύπρο η συγκεκριμένη σύναξη είναι πρωτοφανής, καθώς ποτέ στο παρελθόν δεν είδε να συγκεντρώνονται στο νησί όλοι οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η υφυπουργός για Ευρωπαϊκά Θέματα, Μαριλένα Ραουνά, μίλησε για ένα σημαντικό ορόσημο: «Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων, η χρονική συγκυρία και η θεματολογία της Συνόδου αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα».
Το δείπνο της Αγίας Νάπας
Από το απόγευμα της Πέμπτης, 23 Απριλίου 2026, η προσοχή της Ευρώπης θα είναι στραμμένη προς την Αγία Νάπα και την εμβληματική της μαρίνα, όπου και θα πραγματοποιηθεί το πρώτο μέρος του άτυπου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Στην ατζέντα η κατάσταση όπως διαμορφώνεται ανάμεσα σε δύο πολέμους, στην Ουκρανία και το Ιράν.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης θα είναι εκεί στις 6 το απόγευμα της Πέμπτης προκειμένου να υποδεχθεί τους επικεφαλής των Θεσμών της ΕΕ και τους ηγέτες των κρατών μελών. Ως γνωστό, ο μόνος εκ των 27 ηγετών της ΕΕ που δεν θα έρθει στην Κύπρο είναι ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος επικαλέστηκε τη διαδικασία παράδοσης της εξουσίας στον νέο πρωθυπουργό της χώρας.
Το δείπνο εργασίας αναμένεται να ξεκινήσει με ενημέρωση από τον Πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντιμίρ Ζελένσκι για τις εξελίξεις στον πόλεμο με τη Ρωσία. Η παρέμβαση Ζελένσκι θα γίνει μέσω τηλεδιάσκεψης.
Θα ακολουθήσει η συζήτηση όλων των άλλων θεμάτων με τις γεωπολιτικές εξελίξεις να είναι στο επίκεντρο. Η κατάσταση με τον πόλεμο στο Ιράν και οι ενεργειακές και ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις θα είναι στην κορυφή της ατζέντας των Ευρωπαίων ηγετών.
Όσον αφορά την Κύπρο, στο πλαίσιο της συζήτησης αυτής θα μπει κάτω και το ζήτημα της αμοιβαίας συνδρομής προς τα κράτη μέλη σε περίπτωση κινδύνου. Πώς δηλαδή θα ενεργοποιείται το άρθρο 42(7) της Συνθήκης της Λισσαβόνας.
Το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι ουσιαστικά χωρισμένο σε τρία μέρη: Ουκρανία, πόλεμος Ιράν και όλες οι σχετικές επιπτώσεις, και Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο.
Η πρόσκληση Αντόνιο Κόστα
Στην επιστολή-πρόσκληση προς τους «27» ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, υπογραμμίζει πως «η εστίασή μας θα είναι διττή: θα αντιμετωπίσουμε το δύσκολο γεωπολιτικό περιβάλλον και την ευρωπαϊκή απόκριση σε αυτό, και θα παράσχουμε πολιτική καθοδήγηση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, ώστε να προετοιμαστούμε για συμφωνία έως το τέλος του έτους».
Ο Κόστα περιγράφει το θέμα ως πολυεπίπεδο, σημειώνοντας ότι «πρέπει να συζητήσουμε την απόκρισή μας σε αυτή την ταχέως εξελισσόμενη κατάσταση. Αυτό περιλαμβάνει τη συνεισφορά της Ευρώπης στην αποκλιμάκωση και την ειρήνη στην περιοχή, καθώς και στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας».
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στον αντίκτυπο των υψηλών τιμών των ορυκτών καυσίμων. «Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στην καθημερινή ζωή των πολιτών και των εταιρειών μας», σημειώνει, ενώ προαναγγέλλει συζήτηση για τα διαθέσιμα μέσα αντίδρασης και τα μέτρα που θα προτείνει η Επιτροπή σε συνέχεια των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου.
Η επιστολή αναφέρεται επίσης σε πιθανή επίκληση του άρθρου 42.7 της Συνθήκης για την ΕΕ, της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής. «Τέλος, η ετοιμότητα της Ένωσης να ανταποκριθεί στο απαιτητικό γεωπολιτικό και ασφαλειακό περιβάλλον θα αποτελέσει επίσης μέρος αυτής της συζήτησης. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει πτυχές που σχετίζονται με το άρθρο 42.7 της ΣΕΕ, υπό το πρίσμα των εργασιών που βρίσκονται σε εξέλιξη», αναφέρει ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Παρουσίαση εργαλειοθήκης από Ούρσουλα
Ένα από τα σημαντικά ζητήματα που θα βρεθούν στο τραπέζι του δείπνου της Αγίας Νάπας είναι τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα της αγοράς ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, παγιδευμένη ανάμεσα σε δύο πολέμους, βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρή ενεργειακή κρίση.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προήγγειλε την εβδομάδα που πέρασε ότι κατά το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα παρουσιάσει εργαλειοθήκη παρεμβάσεων.
Μιλώντας μετά το έκτακτο Κολλέγιο Επιτρόπων στις Βρυξέλλες, με θέμα τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή, η VDL έκανε λόγο για επιτάχυνση του χρονοδιαγράμματος για την παρουσίαση και κύρωση δομικών πακέτων για την αγορά ενέργειας, με ορίζοντα το καλοκαίρι αντί για το τέλος του 2026, ενώ σημείωσε ότι δεν πληρούνται σήμερα οι προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση γενικής ή εθνικής ρήτρας διαφυγής.
Η Πρόεδρος της Κομισιόν περιέγραψε το βάθος της κρίσης σημειώνοντας ότι «sε 44 ημέρες, το κόστος εισαγωγών ορυκτών καυσίμων αυξήθηκε κατά πάνω από 22 δισ. ευρώ, χωρίς να προστεθεί επιπλέον ενέργεια», δίνοντας το μέτρο της πίεσης που δέχεται η ευρωπαϊκή οικονομία.
Όπως εξήγησε, ακόμη και σε περίπτωση άμεσης αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή, οι επιπτώσεις στις ενεργειακές ροές και στις τιμές θα διατηρηθούν για σημαντικό χρονικό διάστημα. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θα παρουσιάσει ήδη την επόμενη εβδομάδα, λίγες ημέρες πριν από την άτυπη σύνοδο, ένα communiqué με τα πρώτα άμεσα μέτρα.
Μία συν μία σύνοδοι στη Λευκωσία
Το δεύτερο μέρος του άτυπου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα πραγματοποιηθεί στη Λευκωσία. Στην ουσία θα πραγματοποιηθούν δύο σύνοδοι την Παρασκευή 24 Απριλίου 2026. Η πρώτη θα είναι σε καθαρά ευρωπαϊκό επίπεδο, με τους 27 να συζητούν για νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, και η δεύτερη θα είναι με τη συμμετοχή και των ηγετών χωρών της περιοχής που έχουν προσκληθεί να έρθουν στη Λευκωσία.
Η Σύνοδος της Παρασκευής θα ξεκινήσει στις 8 το πρωί με την καθιερωμένη τελετή υποδοχής από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη στο συνεδριακό κέντρο στη Λευκωσία. Το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο θα είναι και το μόνο θέμα στην ατζέντα των 27. Στην επιστολή-πρόσκληση προς τους ηγέτες της ΕΕ ο Αντόνιο Κόστα τόνισε τον επείγοντα χαρακτήρα της διαπραγμάτευσης λέγοντας ότι «χρειαζόμαστε ανοιχτή συζήτηση για το πώς μπορούμε να εναρμονίσουμε τις φιλοδοξίες μας με το κατάλληλο επίπεδο χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένης της σημασίας των νέων Ιδίων Πόρων». Ο ίδιος συνδέει ρητά τον νέο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ με την ανταγωνιστικότητά της, αποκαλώντας τον «το κύριο εργαλείο στη διάθεσή μας για κοινή στρατηγική δράση».
Και για την Κύπρο η συζήτηση αυτή έχει μεγάλη σημασία, γιατί είναι ο πιο σημαντικός φάκελος της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ένας από τους στόχους που έθεσε η Λευκωσία — και που στο τέλος της ημέρας είναι αυτό που περιμένει η ίδια η ΕΕ από την Κύπρο — είναι στο τέλος του εξαμήνου η Κυπριακή Προεδρία να παρουσιάσει ένα ώριμο διαπραγματευτικό πλαίσιο με ενδεικτικά αριθμητικά στοιχεία.
Αυτό που εν ολίγοις περιμένει η ΕΕ από την Κυπριακή Προεδρία είναι η ολοκλήρωση της τεχνικής εργασίας που είναι το πιο καθοριστικό κομμάτι της διαπραγμάτευσης του ΠΔΠ πριν πάνε στην πολιτική διαπραγμάτευση. Το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, πέραν του ότι αποτελεί τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει άμεση σχέση και με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, που είναι και ο επόμενος μεγάλος στόχος της Ένωσης.
Οι πέντε προσκλήσεις για τη Λευκωσία
Η Λευκωσία από την αρχή της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχε θέσει ως στόχο να αναδείξει τον ρόλο της Κύπρου στον χώρο της Μέσης Ανατολής, αλλά και το ότι η ΕΕ θα πρέπει να κοιτάξει προς αυτή την περιοχή. Γι’ αυτό και αποφασίστηκε όπως στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προσκληθούν ηγέτες της περιοχής.
Προσκλήσεις προς τέσσερις περιφερειακούς ηγέτες και έναν επικεφαλής περιφερειακού οργανισμού απηύθυνε η Κύπρος για να παραστούν την Παρασκευή σε συνάντηση με την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως ανέφερε η υφυπουργός για Ευρωπαϊκά Θέματα, Μαριλένα Ραουνά, προσκλήθηκαν οι Πρόεδροι της Αιγύπτου, του Λιβάνου και της Συρίας, ο Βασιλιάς της Ιορδανίας Αμπντάλα Βʹ και ο Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, Γιάσεμ Μοχάμεντ αλ-Μπουτάιγουι.
Οι πέντε αυτές παρουσίες καλύπτουν την ευρύτερη Μέση Ανατολή, καθώς θα είναι στην Κύπρο οι ηγέτες των τεσσάρων χωρών που βρίσκονται εγγύτερα στο νησί και ο ΓΓ του ΣΣΚ που εκπροσωπεί το σύνολο των χωρών του Κόλπου (Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Ομάν, Κατάρ, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα).
Η κ. Ραουνά υπογράμμισε ότι η διευρυμένη αυτή συνάντηση «dεν έχει συμβολικό χαρακτήρα, αλλά ουσιαστική πολιτική βαρύτητα, καθώς δημιουργεί έναν άμεσο δίαυλο ανταλλαγής απόψεων για τις κοινές προκλήσεις, αλλά και τις αναδυόμενες ευκαιρίες συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και των περιφερειακών εταίρων». Συμπλήρωσε επίσης πως «μέσα από αυτή τη συγκυρία επιβεβαιώνεται στην πράξη ο ρόλος της Κύπρου ως γέφυρας μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής».
Η Κύπρος συνδετικός κρίκος με τον Κόλπο
Η Κύπρος την τελευταία τριετία είχε θέσει ως έναν από τους βασικούς στόχους της εξωτερικής της πολιτικής το να αποτελέσει συνδετικό κρίκο ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις χώρες της περιοχής αλλά και του Κόλπου. Η προσπάθεια αυτή αναγνωρίζεται τόσο από την πλευρά των χωρών του Κόλπου όσο και από τους εταίρους της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το Κατάρ δεν θεωρείται και η ευκολότερη χώρα για την κυπριακή διπλωματία, εάν λάβει κανείς υπόψη την ειδική σχέση που έχει η συγκεκριμένη χώρα με την Τουρκία. Το πρόσφατο ταξίδι του υπουργού Εξωτερικών Κωνσταντίνου Κόμπου στο Κατάρ, αλλά και η όλη στάση που τηρεί η Λευκωσία, φαίνεται να δημιουργούν νέα δεδομένα στις σχέσεις των δύο χωρών.
Ο υπουργός Επικρατείας του Κατάρ, Αλ Χουλαΐφι, με πρόσφατη ανάρτησή του στο «Χ» κατέδειξε το πόσο αναγνωρίζεται ο ρόλος της Κύπρου ως προς την ενίσχυση των σχέσεων ανάμεσα σε ΕΕ και χώρες του Κόλπου.
Ο Αλ Χουλαΐφι σχολίαζε την τοποθέτηση του Κωνσταντίνου Κόμπου σχετικά με την κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή. Ο Καταρινός αξιωματούχος σημείωσε ότι συμμερίζεται τις απόψεις του Κύπριου υπουργού για το ότι «η ασφάλεια του Κόλπου και της Ευρώπης είναι πράγματι αλληλένδετες». Εξέφρασε επίσης εκτίμηση για «τις εποικοδομητικές θέσεις εταίρων όπως η Κύπρος για την προώθηση της συνεργασίας ΕΕ-ΣΣΚ», σημειώνοντας ότι «αυτή η δέσμευση είναι ειλικρινά αμοιβαία».
«Η ώρα είναι τώρα»
Ο Κωνσταντίνος Κόμπος είχε τονίσει πως «η ασφάλεια στον Κόλπο και στην Ευρώπη είναι αλληλένδετες. Αυτό είναι ένα μήνυμα που είναι ξεκάθαρο. Ειδικά σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς για τους εταίρους μας στον Κόλπο». Η τοποθέτηση Κόμπου ήρθε μετά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός ανάμεσα σε Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν.
Ο Κύπριος υπουργός Εξωτερικών σημείωσε και τα εξής: «Θεωρούμε ότι αυτό ανοίγει ένα παράθυρο για ευκαιρίες σε ολόκληρη την ευρύτερη περιοχή, συμπεριλαμβανομένου, φυσικά, του Λιβάνου. Η Κύπρος υπήρξε, και θα παραμείνει, ο ισχυρότερος υποστηρικτής της στενότερης δυνατής συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και του ΣΣΚ. Σε τέτοιους δύσκολους καιρούς, αυτό πρέπει να γίνει η κινητήρια δύναμη της πολιτικής μας. Η ώρα είναι τώρα. Γιατί, αν όχι τώρα, τότε πότε;».
Αναγνώριση και από τους εταίρους
Την Πέμπτη βρέθηκε στη Λευκωσία ο υπουργός Εξωτερικών της Πορτογαλίας, ο οποίος συναντήθηκε με τον Κωνσταντίνο Κόμπο. Στο επίκεντρο της συζήτησης των δύο υπουργών ήταν και η κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή όπως διαμορφώνεται με τον πόλεμο στο Ιράν και στο Λίβανο.
Ο Πορτογάλος υπουργός Εξωτερικών, Πάουλο Ράνγκελ, έδειξε να αναγνωρίζει τον ρόλο που παίζει η Κύπρος στην ευρύτερη περιοχή. Εξήρε την «aξιοσημείωτη επίδοση» της Κυπριακής Προεδρίας «sε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο», χαρακτηρίζοντας Κύπρο και Πορτογαλία «χώρες με κοινή αντίληψη» που λειτουργούν ως «γέφυρες» με τον υπόλοιπο κόσμο. «Είναι προνόμιο για την Ένωση να έχει την Κυπριακή Προεδρία», είπε.
Στις δηλώσεις του ο Κωνσταντίνος Κόμπος υπέδειξε πως η Κύπρος επανειλημμένα είχε ταχθεί υπέρ της ενίσχυσης των σχέσεων ΕΕ-Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου. Υπογράμμισε, επίσης, την ανάγκη για πιο ενεργό ρόλο της Ευρώπης, σημειώνοντας ότι «η Ευρώπη πρέπει να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο στην προώθηση της αποκλιμάκωσης μέσω της διπλωματίας».
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ενιαία θέση της ΕΕ, καταδικάζοντας «τις αδικαιολόγητες επιθέσεις κατά των εταίρων μας στον Κόλπο» και εκφράζοντας «πλήρη στήριξη και αλληλεγγύη». Επισήμανε, εξάλλου, ότι «η ασφάλεια στον Κόλπο και στην Ευρώπη είναι άρρηκτα συνδεδεμένες».
Στο Λουξεμβούργο η συνέχεια
Την Τρίτη θα πραγματοποιηθεί στο Λουξεμβούργο η σύνοδος του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων. Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή θα είναι ένα από τα βασικά ζητήματα.
Όπως αναφέρεται και σε σχετική ανακοίνωση του ΣΕΥ: «Οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ θα έχουν ανεπίσημη ανταλλαγή απόψεων με τον Nawaf Salam, Πρόεδρο του Υπουργικού Συμβουλίου της Δημοκρατίας του Λιβάνου. Στη συνέχεια, το Συμβούλιο θα συζητήσει για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, λαμβάνοντας υπόψη τις τελευταίες εξελίξεις του πολέμου στο Ιράν, καθώς και τις επιπτώσεις του σε ολόκληρη την περιοχή».
Στο πλαίσιο αυτής της συζήτησης ο Κωνσταντίνος Κόμπος θα τονίσει για ακόμα μια φορά το πόσο σημαντικό είναι για την Ευρωπαϊκή Ένωση να κοιτάξει με περισσότερη προσοχή την ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Η Κύπρος, ως το εγγύτερο προς τη Μέση Ανατολή κράτος μέλος της ΕΕ, γνωρίζει καλύτερα την περιοχή, αλλά ξέρει και το πόσο σημαντικό είναι να έρθουν τα δύο μέρη πιο κοντά. Και προς αυτή την κατεύθυνση κινείται συνεχώς, γιατί ό,τι συμβαίνει στη Μέση Ανατολή επηρεάζει και την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Για πρώτη φορά στην ιστορία της, η Κύπρος δεν ζητά να ακουστεί. Τη φέρνουν στο επίκεντρο οι ίδιες οι συνθήκες.
