Η πορεία της Νιόβης Χαραλάμπους είχε πολλά «γεμάτα» καλοκαίρια αλλά το φετινό είναι ιδιαίτερο. Κι αυτό γιατί είχε την ευκαιρία να δουλέψει παράλληλα πάνω σε δύο σπουδαίους και απαιτητικούς ευριπίδειους ρόλους: την Ανδρομάχη από τις Τρωάδες και τον φερώνυμο ρόλο από την Άλκηστη. Παρουσίασε την πρώτη στον ομφαλό της γης, σε δύο παραστάσεις που έλαβαν χαρακτήρα κοσμοϊστορικού γεγονότος, μιας και για χάρη του Θόδωρου Τερζόπουλου άνοιξε το υπό αναστήλωση Αρχαίο Θέατρο των Δελφών μετά από δεκαετίες σιωπής. Ήταν οι Τρωάδες που έκαναν πρεμιέρα πριν από έναν χρόνο στο Αρχαίο Ωδείο Πάφου κι ενθουσίασαν το κυπριακό θεατρικό κοινό. Καθώς ανακαλούσε και επεξεργαζόταν ξανά τον ρόλο της μυθικής συζύγου του Έκτορα, δούλευε με τον Πάρι Ερωτοκρίτου πάνω στην αινιγματική τραγικωμωδία, σε μια απόπειρα εξιχνίασης των αιώνιων προβληματισμών του Ευριπίδη. Μετρώντας αντίστροφα για την πρεμιέρα της Άλκηστης, η Νιόβη Χαραλάμπους αισθάνεται έτοιμη να δρέψει τους καρπούς του πνευματικού της μόχθου και διαβεβαιώνει ότι τον σωματικό δεν τον υπολογίζει καθόλου, μιας και τον θεωρεί δεδομένο και αναγκαίο μέρος του όμορφου παιχνιδιού που λέγεται θέατρο.
– Πόσο Άλκηστη αισθάνεσαι; Νιώθω όσο πιο Άλκηστη μπορώ για να κατανοήσω τι συμβαίνει μ’ αυτή τη γυναίκα. Αλλά δεν αισθάνομαι ως Νιόβη κοντά στη γυναίκα Άλκηστη. Όχι πια τουλάχιστον!
– Για ποιον λόγο νομίζεις ότι θα μπορούσες ή θα άξιζε να θυσιαστείς; Μάλλον για έναν έρωτα. Και για να βοηθήσω έναν δικό μου άνθρωπο, αν αυτός υποφέρει. Ή για το παιδί μου. Πολύ Άλκηστη τελικά… Στην πραγματικότητα δεν ξέρω να σου απαντήσω. Προφανώς όλα είναι πιθανά, ιδιαίτερα σε στιγμές ζωής ή θανάτου. Γενικά είναι όλα πιθανά.
– Τι συμπυκνώνει για σένα το συγκεκριμένο έργο; Την αμφισβήτηση της συμπεριφοράς του ανθρώπου. Επειδή είναι και μια αμφιλεγόμενη τραγωδία. Κρύβει ένα μυστήριο που δύσκολα μπορεί κάποιος να εξηγήσει. Δεν χρειάζεται πάντα να τα καταλαβαίνουμε όλα κι έτσι θα έλεγα πως αυτό είναι το θέμα που μας απασχολεί εδώ. Το πώς, το γιατί και φυσικά ο συνδυασμός και η επιρροή του θεϊκού στοιχείου απέναντι στον άνθρωπο. Δεν μπορούμε να αποφύγουμε την πραγματικότητά μας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι γνωρίζουμε πώς να την αντιμετωπίσουμε. Το θέμα της συνειδητοποίησης είναι κατά κάποιον τρόπο η βάση αυτού του έργου.
– Τι νέο προτείνει η σκηνοθετική ματιά του Πάρι Ερωτοκρίτου; Πιστεύω ότι τονίζει την αναγκαιότητα του Τώρα. Και εννοώ το τώρα ως σήμερα. Δεν απέχουν οι συνθήκες των ηρώων του τότε, από τους ήρωές του τώρα. Και πόσο εύκολα προσπερνάμε τη ζωή μας χωρίς να την παρακολουθούμε στενά και με σαφήνεια. Ο σκηνοθέτης θέλει να μας αφυπνίσει. Να συνειδητοποιήσουμε τη στιγμή, να αναγνωρίσουμε και να ταυτιστούμε όσο γίνεται με τους ρόλους, να διαβάσουμε την αλήθεια και να πιστέψουμε στον άνθρωπο. Στον ανθρώπινο παράγοντα, στα βαθιά ανθρώπινα συναισθήματα, στην αλήθεια μας τώρα.
– Σε ποιο βαθμό έχει επηρεάσει τον τρόπο που βλέπεις τον θέατρο η συνεργασία με τον Θόδωρο Τερζόπουλο; Καταρχάς, η συνεργασία αυτή είναι μια εμπειρία μοναδική με την έννοια της προσέγγισης του Θεόδωρου Τερζόπουλου, της μεθόδου του δηλαδή και της εξέλιξης αυτής. Αναπόφευκτα, πιστεύω ότι ο ηθοποιός επανατοποθετείται απέναντι στο πώς διαβάζει ένα κείμενο και στην πορεία πώς το τοποθετεί επί σκηνής, ως δήλωση μάλλον κι όχι ως «ερμηνεία». Ιστορικά, έχω «συλλέξει» από πολύ μικρή στοιχεία κοινά με τη μέθοδο του κύριου Τερζόπουλου, λόγω του αγαπημένου μου πατέρα κι έτσι αυτή η συνεργασία με επανέφερε σε μια γερή βάση, ειδικά όσον αφορά την αρχαία τραγωδία, αλλά και στο πώς υπάρχω επί σκηνής. Ανασυγκροτήθηκα. Πολύ σημαντικό.
– Τι αποκόμισες από την πρόσφατη εμπειρία των Δελφών; Μιλάμε για ένα ιστορικό γεγονός. Η ενέργεια του χώρου μάς κατεύθυνε κι εμείς την αγκαλιάζαμε. Η δυναμική της παράστασης ήταν συνυφασμένη με τον υπέροχο αυτό χώρο και η τιμή ανεκτίμητη. Είχαμε ευθύνη. Και πολλή χαρά. Εγώ ένιωθα πως ήμουν ένα με τη φύση. Ακούγεται τρελό, αλλά ήμασταν όλοι έτσι. Δέος κι ευγνωμοσύνη αισθάνομαι απ’ αυτή την εμπειρία.
– Πόσο επίμοχθο είναι, πνευματικά και σωματικά, να δουλεύεις πάνω σε δύο τόσο απαιτητικούς ρόλους –Ανδρομάχη, Άλκηστη- μέσα στο ίδιο διάστημα; Πνευματικά δεν ένιωσα κόπωση, γιατί η ανάμνηση της περσινής διαδρομής με τον Τερζόπουλο επανήλθε αβίαστα και σίγουρα εμπλουτίστηκε φέτος. Και φυσικά η διαδικασία των προβών με τον Πάρι με «προετοίμαζε» κάπως. Και το αντίθετο! Ήρθα πίσω ακόμη πιο προετοιμασμένη για να εστιάσω στον Πάρι και την παράστασή μας. Η σωματική κόπωση είναι φυσικό επακόλουθο και δεδομένη. Κι έτσι δεν τη λαμβάνω υπόψη.
– Σε ποιο βαθμό αυτοσκηνοθετείσαι; Δε θα χρησιμοποιούσα τον όρο «αυτοσκηνοθετούμαι». Θα έλεγα περισσότερο ότι βοηθάω όσο μπορώ τον εαυτό μου για ν’ αποδώσω κάποιον ρόλο σύμφωνα με τα δεδομένα που έχω. Ούτως ή άλλως, αυτό γίνεται κι αυτή είναι η διαδικασία συνεργασίας με έναν σκηνοθέτη. Εκεί συναντιόμαστε ως επί το πλείστον.
– Καταφέρνεις να απωθείς το αίσθημα της ματαιοδοξίας; Και πώς; Δεν μπορώ να πω ότι τα καταφέρνω ιδιαίτερα! (γέλια) Ποιος τα καταφέρνει άραγε; Ωστόσο, αντλώ δύναμη από τα μικρά καθημερινά πράγματα, εκτός από το θέατρο.
– Αισθάνεσαι ότι το θέατρο έχει αλλάξει τις προτεραιότητες στην προσωπική σου ζωή; Προφανώς. Τελεία.
– Επηρεάζεσαι από τις αντιδράσεις του κόσμου; Ναι, φυσικά κι επηρεάζομαι. Είναι τροφή αναγκαία για μένα. Καλές ή κακές για να είμαστε εξηγημένοι. Αν κάνουμε θέατρο για την ψυχή μας, που λένε, εννοούμε ότι κάνουμε θέατρο για την ψυχή μας. Όλων μας. Εγώ αυτό καταλαβαίνω. Κι αυτό με αφορά.
– Επιθυμείς κάποιους συγκεκριμένους ρόλους; Παλιότερα θα σου έλεγα «ναι, θέλω να κάνω αυτόν τον ρόλο». Αλλά αντιλαμβάνομαι πως έπαψε να με απασχολεί αυτή η ανάγκη. Όχι γιατί είμαι κάποια, αλλά γιατί βλέπω πως ό,τι και να έχει κανείς στα χέρια του είναι εξίσου σημαντικό. Οπότε δε μπορώ να εστιάσω σε συγκεκριμένους ρόλους. Δεν τους ξέρω, ούτως ή άλλως!
– Είσαι άνθρωπος που εκφράζει εύκολα τα συναισθήματά του; Παρόλο που είμαι «ανοιχτό βιβλίο» απ’ ότι έχω πληροφορηθεί, όχι δε θα εκφράσω τα βαθιά μου συναισθήματα εύκολα. Θέλω χρόνο και ο χρόνος περνάει και άστα να πάνε! Είναι κι η ματαιοδοξία που λέγαμε. Πάνω απ’ όλα υγεία και καλή καρδιά.
* Άλκηστις του Ευριπίδη, Fresh Target Theatre Ensemble, Διεθνές Φεστιβάλ Αρχαίου Ελληνικού Δράματος, 23/7 Σκαλί Αγλαντζιάς, 28/7 Αρχαίο Ωδείο Πάφου, 30/7 Αρχαίο Θέατρο Κουρίου, 9μ.μ. 70002414
