Οι προγραμματικές θέσεις των τριών βασικών διεκδικητών για τον Πολιτισμό.
Ο Πολιτισμός ελάχιστα απασχόλησε τις συζητήσεις και δημόσιες αντιπαραθέσεις κατά την προεκλογική περίοδο και ακόμη λιγότερο –έως και καθόλου- τις τηλεμαχίες. Οι υποψήφιοι, πάντως, κατά καιρούς φρόντισαν να διοργανώσουν σχετικές επιμέρους εκδηλώσεις, επισκέψεις και επαφές στο πλαίσιο της εκστρατείας τους. Έχει ενδιαφέρον να καταγράψει και να αντιπαραβάλλει κανείς τις εξαγγελίες των τριών βασικών διεκδικητών –με γνώμονα πάντα τις δημοσκοπήσεις- σε μια προσπάθεια να τις «κατοχυρώσει» για μελλοντική χρήση.
Με σημείο αναφοράς το Υφυπουργείο Πολιτισμού, οι Ανδρέας Μαυρογιάννης, Αβέρωφ Νεοφύτου και Νίκος Χριστοδουλίδης δημοσιοποίησαν τις προγραμματικές θέσεις τους σε σχέση με την πολιτιστική διακυβέρνηση στο πλαίσιο του γενικότερου προγράμματος που έχουν επίσημα εξαγγείλει. Είναι σαφές ότι στο εξής είναι δύσκολο να αγνοήσει κανείς το γεγονός ότι η δημιουργική βιομηχανία είναι ένας τομέας με μεγάλη δυναμική και πολλές αναξιοποίητες δυνατότητες. Όπως κι ότι οι επηρεαζόμενοι, καλλιτέχνες και επαγγελματίες, αποτελούν έναν ενεργό, εξελισσόμενο και αποφασιστικό πυρήνα πολιτών που έχει πια κουραστεί να μένει στο περιθώριο και διεκδικεί πλέον πιο σθεναρά αυτά που δικαιούται.
Ανδρέας Μαυρογιάννης
Οι επιτελείς του Ανδρέα Μαυρογιάννη δεν διστάζουν να χαιρετίσουν την πρόσφατη δημιουργία Υφυπουργείου Πολιτισμού, εντούτοις εκτιμούν ότι ο τομέας και οι άνθρωποί του βιώνουν μια άνευ προηγουμένου απαξίωση. Η πρόταση αναπτύσσεται σε επτά πυλώνες με θέσεις για την πολιτιστική δραστηριότητα και τους δημιουργούς που είναι εναρμονισμένες με το στρατηγικό πλαίσιο για την πολιτική της ΕΕ στον τομέα. Οι πυλώνες είναι η «Εθνική Στρατηγική», η «Αναβάθμιση της πολιτιστικής δραστηριότητας», τα «Εργασιακά δικαιώματα», οι «Υποδομές», η «Διεθνής προβολή», η «Εμβάθυνση της καλλιτεχνικής παιδείας» και οι «Διακοινοτικές δραστηριότητες».
Το πρόγραμμα υπόσχεται μια οριζόντια πρόταση για την εκπόνηση και υλοποίηση Εθνικής Στρατηγικής για τον Πολιτισμό, η οποία μάλιστα θα συνδιαμορφωθεί με τους ανθρώπους του Πολιτισμού. Η αναβάθμιση της πολιτιστικής δραστηριότητας προβλέπει σημαντική αύξηση των κονδυλίων, με διασφάλιση της διαφάνειας και της αξιοκρατίας στην κατανομή και απαλλαγή από γραφειοκρατικές διαδικασίες. Προβλέπει επίσης ριζική αναθεώρηση των κριτηρίων για επιχορήγηση των φορέων του Πολιτισμού, αξιοποίηση του Υφυπουργείου, εκσυγχρονισμό του πλαισίου για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, διεύρυνση της προσβασιμότητας σε πολιτιστικούς χώρους και ρύθμιση υποχρέωσης των ΜΜΕ να παρουσιάζουν έργα Κύπριων δημιουργών.
Το πρόγραμμα μιλάει για πολύπλευρη στήριξη των καλλιτεχνών, ώστε όλοι οι άνθρωποι της δημιουργίας να μπορούν να ζουν με αξιοπρέπεια. Στο πλαίσιο αυτό, υπόσχεται νομοθετική κατοχύρωση, άμεση αναγνώριση των εργασιακών δικαιωμάτων των ανθρώπων του τομέα, επαναφορά του τιμητικού επιδόματος όπως αυτό δινόταν μέχρι το 2013 και, τέλος, θεσμική κατοχύρωση της συμμετοχής των φορέων στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Αναφορικά με τις υποδομές, η αναφορά γίνεται καταρχάς στη συντήρηση και αναβάθμισή τους μαζί με τη δημιουργία νέων, που θα ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες και απαιτήσεις. Ο υποψήφιος δεν παραλείπει να αναφερθεί στο υπό ανέγερση νέο Κυπριακό Μουσείο, υποσχόμενος αποφασιστική προώθηση των διαδικασιών για την ολοκλήρωσή του και διαφύλαξη του δημόσιου χαρακτήρα του. Παράλληλα, αναφέρεται στην επαναφορά της χωροθέτησης και του αρχικού σχεδιασμού για ανέγερση της νέας Κρατικής Βιβλιοθήκης στην Αρχιγραμματεία, αλλά και στην ίδρυση και λειτουργία Μουσείου Λογοτεχνίας που θα προωθεί τη συγγραφική δραστηριότητα των Κύπριων λογοτεχνών και Κέντρου Κινηματογράφου για την προώθηση, ανάπτυξη και παραγωγή της κυπριακής ταινίας. Στους στόχους είναι επίσης η ανέγερση Μουσείου Νεότερης και Σύγχρονης Τέχνης, η διεύρυνση της Συμφωνικής Ορχήστρας ώστε να καταστεί πλήρης ορχήστρα, η αναβάθμιση του Κέντρου Μουσικής Πληροφόρησης. Δεν παραλείπει να υποσχεθεί και περαιτέρω στήριξη της τέχνης του χορού. Ακόμη, σκοπεύει να λάβει αποτελεσματικά μέτρα για την εφαρμογή της νομοθεσίας αναφορικά με τον εμπλουτισμό των δημόσιων κτιρίων με έργα τέχνης, υποσχόμενος επέκταση του θεσμού σε μεγάλα ιδιωτικά κτίρια αλλά και σταδιακή αύξηση του ποσοστού από το 1% μέχρι ακόμη και στο 5%.
Η εμβάθυνση της καλλιτεχνικής παιδείας θα γίνει μέσω της αναγνώρισης της υψηλής αξίας των Τεχνών στα σχολικά προγράμματα. Αλλά θα επιτευχθεί και μέσω της στήριξης και αναβάθμισης του θεσμού των Μουσικών Σχολείων, του σχολικού θεάτρου και άλλων δράσεων στο σχολείο μαζί με την αναβάθμιση και επέκταση της Σχολής Καλών Τεχνών του ΤΕΠΑΚ και τη δημιουργία Τμήματος Μουσικής σε όλα τα Πανεπιστήμια της Κύπρου. Παράλληλα, θα στηριχτεί η συγγραφική δραστηριότητα και η προώθηση του κυπριακού βιβλίου, ενώ προβλέπεται αύξηση των κονδυλίων για αγορά βιβλίων Κύπριων συγγραφέων και σχετικός εμπλουτισμός των βιβλιοθηκών.
Αβέρωφ Νεοφύτου
Στις 23 συγκεκριμένες προτάσεις που μοιράζεται για το 2023, ο υποψήφιος ΠτΔ Αβέρωφ Νεοφύτου κάνει αναφορά στον Πολιτισμό, ως μέρος του πυλώνα «H Κύπρος της Ποιότητας Ζωής». Ρίχνει το βάρος στην ανάπτυξη του Υφυπουργείου Πολιτισμού και της Κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών, με επόμενο βήμα την κατοχύρωση
του δημιουργού και του καλλιτέχνη, τα κίνητρα για πολιτιστική δημιουργία και την αναβάθμιση των πολιτιστικών υποδομών με κορωνίδα το Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο.
Για τον Αβέρωφ Νεοφύτου η δημιουργία του Υφυπουργείου και η συγκέντρωση σ’ ένα φορέα όλων των πολιτικών, πόρων και υπηρεσιών- μεταξύ των οποίων προσεχώς και το Τμήμα Αρχαιοτήτων- δημιουργούν μαζί με τη θεσμοθέτηση της Ακαδημίας «ένα πρωτόγνωρο περιβάλλον που ευνοεί την πολιτιστική και πνευματική ανάπτυξη του τόπου». Για τον υποψήφιο, προτεραιότητα είναι μετά και τη δημιουργία μητρώου καλλιτεχνών, η θεσμοθέτηση του καθεστώτος του καλλιτέχνη, των δημιουργικών επαγγελμάτων και η ενίσχυση των κινήτρων που ενθαρρύνουν την πολιτιστική δημιουργία.
Επιπρόσθετα, οι επιτελείς του γνωστοποίησαν την πρόθεση για λήψη 7 μέτρων για την περαιτέρω ανάπτυξη του Πολιτισμού και ενίσχυση των καλλιτεχνών:
1. Φορολογικά κίνητρα σε ιδιωτικούς φορείς και εταιρείες για επιχορήγηση πολιτιστικών δραστηριοτήτων.
2. Αύξηση των οργανωμένων μαθητικών επισκέψεων σε χώρους πολιτισμού για παρακολούθηση πολιτιστικών εκδηλώσεων
3. Υποστήριξη της παραδοσιακής χειροτεχνίας και αριστοτεχνίας και κίνητρα για πυρήνες τοπικής παραγωγής.
4. Κίνητρα και ενίσχυση της πολιτικής του Υφυπουργείου Τουρισμού για αποκέντρωση της πολιτιστικής δραστηριότητας, περιλαμβανομένης της αξιοποίησης αχρησιμοποίητων υφιστάμενων δομών στην ύπαιθρο.
5. Έμφαση στην εξωστρέφεια της πολιτιστικής κληρονομιάς και της σύγχρονης δημιουργίας στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, μέσω στρατηγικού σχεδιασμού που θα ενισχύει την ιδιαίτερη εθνική ταυτότητα και θα αποτελέσει τη βάση για την ανάπτυξη της δημιουργικής βιομηχανίας.
6. Κατοχύρωση των καλλιτεχνικών επαγγελμάτων με μητρώο. Αποκλειστική εξάσκηση από επαγγελματίες και παραχώρηση επιδόματος με την έναρξη της καριέρας τους.
7. Διεύρυνση και αναθεώρηση του τρόπου έγκρισης των κρατικών χορηγιών έτσι ώστε να δίνει δίκαιες ευκαιρίες σε όλους τος καλλιτέχνες και φορείς.
Νίκος Χριστοδουλίδης
Ο υποψήφιος Νίκος Χριστοδουλίδης εξαγγέλλει ότι στοχεύει στη δημιουργία μακροχρόνιας στρατηγικής για τον πολιτισμό, µε φορέα υλοποίησης το νεοσύστατο Υφυπουργείο Πολιτισμού, υφιστάμενους φορείς πολιτισμού και συγκεκριμένες διυπουργικές συνεργασίες. Το πρόγραμμα διακυβέρνησής του, προβλέπει επίσης τη στήριξη της παραγωγής πολιτισμού µε συστήματα χρηματοδότησης, ψηφιακά και άλλα εργαλεία και προώθηση της εξωστρέφειας των δημιουργών, µέσω της πολιτιστικής διπλωματίας.
Η εξαγγελθείσα σχετική πολιτική περιλαμβάνει 13 σημεία και δίνει έμφαση στη συνεργασία με οργανωμένα επαγγελματικά σύνολα. Στο πρώτο από τα σημεία τονίζει την περίληψη του τομέα του Πολιτισμού ως οικονομικής δραστηριότητα στον συνολικό στρατηγικό του σχεδιασμό, με τη δημιουργία και μιας μακροχρόνιας στρατηγικής, με φορείς υλοποίησης το νεοσύστατο Υφυπουργείο και υφιστάμενους φορείς. Στη συνέχεια, στέκεται στην ολοκλήρωση αλλά και στην αποτελεσματική εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου που ρυθμίζει το καθεστώς και την επαγγελματική ιδιότητα των καλλιτεχνών και την άμεση δημιουργία Μητρώου Καλλιτεχνών, ώστε να διασφαλίζονται πλήρως τα εργασιακά δικαιώματα των καλλιτεχνών, με ειδικές διατάξεις για παλαίμαχους επαγγελματίες καλλιτέχνες.
Ο υποψήφιος υπόσχεται ενίσχυση του νεοσύστατου Υφυπουργείου με παροχή στήριξης σε ανθρώπινο δυναμικό και τεχνική υποδομή, καθώς και οικονομικούς πόρους. Στο ίδιο πλαίσιο, προβλέπει τη δημιουργία αντιπροσωπευτικών συμβουλευτικών επιτροπών για καλύτερη ενημέρωση του Υφυπουργείου. Το πρόγραμμά του προβλέπει επίσης μια ετήσια επιδότηση συγκεκριμένου ποσού σε παιδιά και νέους για την παρακολούθηση παραστάσεων και ταινιών και συμμετοχή σε ειδικά σχεδιασμένα εκπαιδευτικά προγράμματα. Επίσης, προβλέπει την εισαγωγή φορολογικών και άλλων κινήτρων για επιχειρήσεις που στηρίζουν οικονομικά τη σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία, αλλά και την προώθηση της φιλαναγνωσίας μέσα από σειρά δράσεων που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων πρόγραμμα δωρεάν παραχώρησης βιβλίων στα παιδιά.
Ακόμη ένα σημείο είναι ο σχεδιασμός Στρατηγικής Πολιτιστικής Διπλωματίας για προβολή και ανάδειξη της Κύπρου ως πύλης, γέφυρας και σταυροδρομιού, ως κόμβου πολιτισμού, δημιουργώντας και αγορές για τα προϊόντα της κυπριακής πολιτιστικής βιομηχανίας. Ο Ν. Χριστοδουλίδης υπόσχεται επιπλέον επέκταση και ενίσχυση του υφιστάμενου Προγράμματος «Πολιτισμός ΙΙ» του Υφυπουργείου Πολιτισμού (2021-2025) και σχεδιασμό του Προγράμματος «Πολιτισμός ΙΙΙ» (2026-2030). Παράλληλα, εξαγγέλλει στήριξη των καλλιτεχνών μέσω της προώθησης της εφαρμογής των εν ισχύ συλλογικών συμβάσεων από τους επιχορηγούμενους φορείς και μέσω της επιδότησης κυπριακών επιχειρήσεων του χώρου για την ψηφιακή τους αναβάθμιση, τον σχεδιασμό σειράς εκπαιδευτικών προγραμμάτων και τον υποτιτλισμό παραστάσεων.
Ο υποψήφιος στέκεται επίσης στην αξιοποίηση του θεσμού των κοινωνικών επιχειρήσεων, στον εξορθολογισμό της λειτουργίας των υφιστάμενων επιχορηγούμενων φορέων πολιτισμού και στην υιοθέτηση πρακτικών άλλων κρατών μελών της ΕΕ στην αξιοποίηση των Διαρθρωτικών Ταμείων και άλλων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Τέλος, ως προς την προστασία της λαϊκής παράδοσης, εξαγγέλλει τη θεσμοθέτηση μηχανισμού διαφύλαξης της Πολιτιστικής Κληρονομιάς (Αρχείου Πολιτισμού).
Ελεύθερα, 15.1.2023
