Όταν το 1857 η Βασίλισσα Βικτώρια αντίκρισε για πρώτη φορά το γύψινο αντίγραφο του Δαυίδ του Μιχαήλ Άγγελου στο Μουσείο Βικτωρίας και Αλβέρτου, σοκαρίστηκε τόσο από τη γύμνια του, που οι επιτελείς φρόντισαν να έχουν διαθέσιμο σε περιπτώσεις βασιλικών επισκέψεων ένα γύψινο φύλλο συκής, που το κρεμούσαν από εκεί που καταλάβατε με ειδικά τοποθετημένα αγκίστρια. Πρόκειται φυσικά για ένα κραυγαλέο μεν, αλλά… στοχευμένο περιστατικό λογοκρισίας που απευθυνόταν σε συγκεκριμένα ευαίσθητα μάτια.
Δεν είναι τυχαίο ότι έκανα αυτόν τον συνειρμό σκεπτόμενος τους μεγαλοσχήμονες στο Υπουργείο Παιδείας που με μια απόφαση -κι ακόμη χειρότερα με τη σπουδή τους να την υποστηρίξουν- κάνουν την πουριτανική βικτωριανή εποχή να φαντάζει… αχαλίνωτα προοδευτική. Όταν ξεκίνησε τη λειτουργία του το Υφυπουργείο Πολιτισμού, έκανα την ανακουφιστική σκέψη ότι σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο το καλό είναι ότι επιτέλους δεν θα χρειάζεται να ασχολούμαι καθημερινά με τον παχύδερμο Λεβιάθαν του ΥΠΑΝ. Θα επικεντρωθώ στον Τουμαζή, που τον έχουμε σχεδόν στο… απυρόβλητο, και θα τον περιμένω στη γωνιά να τον περιλάβω στο πρώτο ολίσθημα (μεταξύ μας αυτά). Να όμως που ο Λεβιάθαν έχει αντίθετη γνώμη. Έτσι, αντί να γράφω λ.χ. για πολλοστή φορά για το ντεζαβού με τον ΘΟΚ και το Φεστιβάλ Επιδαύρου ή την κατάργηση του Διεθνούς Φεστιβάλ Κύπρια, αναγκάζομαι να συνδράμω σε μια δημόσια συζήτηση που θα έπρεπε ήδη να μοιάζει εξαντλημένη.
Από την ελευθερία, έχουν πει, δεν μπορείς να κόψεις ούτε ένα κομματάκι, γιατί αμέσως όλη η ελευθερία συγκεντρώνεται μέσα σ’ αυτό το κομματάκι. Προφανώς, το ίδιο ισχύει και για την ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης και στην προκειμένη περίπτωση η συγκεκριμένη φράση που κόπηκε για τους μαθητές μέχρι 12 ετών έχει συγκεντρώσει την πεμπτουσία του καλλιτεχνικού μηνύματος. Άδικο για την παράσταση, αλλά λογικό, αφού αφαιρώντας τη, την απομονώνεις. Για να μην πω ότι με τη δημοσιότητα που έχει λάβει το θέμα, πολύ περισσότεροι μαθητές κάθε ηλικίας έχουν ήδη απομονώσει την επίμαχη φράση όπως και την αρχική φράση που σκανδάλισε την «ευαίσθητη» επιτροπή όταν την πρωτοείδε στις πρόβες, άσχετα αν τελικά δεν χρησιμοποιήθηκε σε καμιά παράσταση.
Αφού λοιπόν το Υπουργείο της Παιδείας επιμένει τόσο πολύ και έβγαλε και συμπληρωματική ανακοίνωση για να μας το κάνει νιανιά, με ύφος αδικημένου νηπίου, ας εστιάσουμε σ’ αυτή τη «βρόμικη» και «επικίνδυνη» φράση κι ας την αναλύσουμε. Αρχικά δεν ήταν το ερώτημα που περιλάμβανε η παράσταση «αν ένα αγόρι μπορεί να αγαπά ένα άλλο αγόρι κι ένα κορίτσι να αγαπά ένα άλλο κορίτσι», αλλά ήταν η εξής: «Μπορεί ένα αγόρι να θέλει να είναι κορίτσι και ένα κορίτσι να θέλει να είναι αγόρι;». Μάλιστα. Με άλλα λόγια, η απαίτηση της Επιτροπής Έγκρισης Θεαμάτων να αφαιρεθεί δεν είχε ομοφοβικά, αλλά τρανσφοβικά ελατήρια. Εντάξει τώρα; Το ξεκαθαρίσαμε; Από την πλευρά μου, εγώ προτείνω στον ΘΟΚ και τους δημιουργούς να επαναφέρουν στην αλογόκριτη κυριακάτικη παράσταση την αρχική ατάκα. Γιατί όχι;
Αφού λοιπόν έστειλε αρχικά την Τετάρτη μια διπλή ανακοίνωση γεμάτη υπεραναλύσεις και αχρείαστες λεπτομέρειες μαζί με το ιστορικό της υπόθεσης, σύμφωνα πάντα με την οπτική της επιτροπής, επανήλθε την Πέμπτη με μια πιο λιτή και στοχευμένη, για να πει τι; Ότι στα παιδιά των 5, 6 και 7 ετών δεν είναι «σκόπιμο» να τίθενται τέτοια ζητήματα. Θέτει μάλιστα ως επιπρόσθετο ερώτημα «ποια σχέση έχει ένας τέτοιος προβληματισμός φύλου με αυτό το κλασικό έργο της παγκόσμιας λογοτεχνίας;». Ακριβώς το ίδιο ερώτημα, δηλαδή, που απηύθυναν οι «υπερευαίσθητοι» καλοθελητές της γνωστής σχολής σκέψης όταν πρωτοανέδειξαν το θέμα και ξεκίνησαν μια ακόμη σκοταδιστική σταυροφορία.
Σας κάνει εντύπωση η ταύτιση; Και ποιος σας είπε ότι τα μυαλά τους διαφέρουν; Δεν το κρύβουν άλλωστε. Το παραδέχονται κιόλας στην τελευταία ανακοίνωση που διευκρινίζει και πληροφορεί για τα «πραγματικά γεγονότα» και «όσα πρέπει να έχει υπόψη του ο όποιος ενδιαφερόμενος». Μαντέψτε ποιος είναι αυτός ο «όποιος ενδιαφερόμενος». Ποια αυτιά άραγε προσδοκούν να χαϊδέψουν;
Στο ερώτημα δε που τίθεται αν μια τέτοια θεατρική παράσταση θα πρέπει να απευθύνεται σε κοινό με παιδιά ηλικίας κάτω των 12 ετών, η απάντηση είναι ανεπιφύλακτα «ναι» και τους λόγους τους εξηγεί περίφημα και διεξοδικά η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού στη γνωμάτευσή της. Την οποία παρεμπιπτόντως πρέπει να διαβάσουν πιο προσεκτικά εκεί στο ΥΠΑΝ, γιατί προφανώς κάτι δεν κατάλαβαν καλά, γι’ αυτό και συνεχίζουν τον χαβά τους.
Μ’ αυτά και μ’ αυτά, επιβεβαιώθηκε πόσο επιτακτική είναι η απαγκίστρωση της ευθύνης για τις οργανωμένες μαθητικές παραστάσεις από τα σκουριασμένα γρανάζια του ΥΠΑΝ. Δεν γνωρίζω ποιος συνέταξε τις συγκεκριμένες ανακοινώσεις, ωστόσο είμαι σίγουρος ότι δημοσιεύτηκαν με τη συναίνεση του πολιτικού προϊστάμενου, δηλαδή του Πρόδρομου Προδρόμου. Σε κάθε περίπτωση κι από το πνεύμα των κειμένων το ασφαλές συμπέρασμα που εξάγεται είναι ότι είναι οι ίδιοι που δεν μπορούν να διαχειριστούν αυτού του είδους τα θέματα κι όχι τα παιδιά. Κι αυτοί οι ίδιοι, για να μην ξεχνιόμαστε, είναι αυτοί που λαμβάνουν και τις αποφάσεις σε υψηλό επίπεδο για τα παιδιά μας. Για να μην έχετε απορία σχετικά με την κατάντια της εκπαίδευσης στον τόπο μας.
Ελεύθερα, 18.12.22
