Η φθίνουσα παιδεία έπρεπε να αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο στο δημόσιο λόγο, ιδιαίτερα κατά την προεκλογική περίοδο, όταν μισό εκατομμύριο Ελλήνων ζούσαν στην ένταση των κομματικών διαξιφισμών και την κατάλυση των παραδοσιακών αξιών που διέτρησαν τα φράγματα των αιώνων και παραδόθηκαν στον σύγχρονο κόσμο της εξηντάχρονης πολιτείας μας που επιζεί των τουρκικών απειλών και των αμφισβητήσεων των ξένων και διαπερνά τους δυσχερείς χρόνους χωρίς ουσιαστικές αντιστάσεις. Όφειλαν δε κατά κοινή παραδοχή οι κομματικοί διεκδικητές της προεδρίας να προβάλλουν ως σημαίνουσα αναγκαιότητα την διαφύλαξη της κληρονομιάς των αρετών της Παιδείας αλλά και τη δυναμική απαίτηση των πολιτών, για διατήρηση των κεκτημένων και την εξέλιξη των υποχρεώσεων της Πολιτείας και της Πολιτικής έναντι του κλυδωνιζόμενου πνευματικού κόσμου της Παιδείας, ως του θεμελιώδους υποβάθρου προς το επαπειλούμενο μέλλον που αποτελεί το μόνιμο υπαρξιακό εγγυητήριο της ζωής.
Ακούσαμε ξέπνοες παρεμβάσεις στην Παιδεία από τους αναρριχητές της εξουσίας. Υπήρξαμε θύματα άγριων ακουσμάτων από πολιτευόμενους. Επί μήνες η κοινωνία μας ήταν στόχος κατηγοριών και η απειρία της νεολαίας που δεν αμυνόταν να παρακάμψει τον Μαλέα και να υπερβεί το όριο της βάσης στην βαθμολογία, διεκδικώντας την αριστεία ή έστω την αιτιολογημένη ανοχή κατώτερων βαθμίδων απόδοσης στις εξετάσεις. Αλλά δεν ακούσαμε τις λογικές συγκρίσεις με το κοντινό παρελθόν, πριν το 1960, όταν η νεότητα διέπρεπε στις ακαδημαϊκές επιδόσεις χωρίς φροντιστηριακά δεκανίκια και απώλειες εκατοντάδων ωρών στα εμπαρεία της αγοράς πρόσκαιρων γνώσεων. Όταν το 1959 απολυμένοι από τα Κρατητήρια της Αγγλοκρατίας γίνονταν δεκτοί στα ελληνικά πανεπιστήμια Έλληνες από την Κύπρο, πανεπιστημιακοί καθηγητές, όπως ο Νικόλαος Τωμαδάκης, τους υποδέχονταν ως απόφοιτους πανεπιστημίων. Και στις Ανώτερες Σχολές πολλοί Κύπριοι διέπρεπαν, όπως και στους μετέπειτα αγώνες της ζωής. Δεν αγόραζαν φροντιστηριακή παιδεία. Απέδιδαν από την εκπαίδευση στα Γυμνάσια της ξενοκρατούμενης πατρίδας.
Οι παππούδες των σημερινών τροφίμων, της παραπαιδείας δεν προόδευσαν με αγορασμένες γνώσεις. Διέπρεπαν ενδυναμωμένοι από την παρερχόμενη παιδεία σε καταδυναστευόμενη πατρίδα. Και αναμέναμε να ακούαμε αναλύσεις για την καταρρεύουσα παιδεία από τους εραστές της εξουσίας. Και ερμηνείες για τις παταγώδεις αποτυχίες. Κάποιοι μάλιστα αναρωτιόντουσαν αν επιβαλλόταν η επιστροφή στο εκπαιδευτικό σύστημα των υπόδουλων εποχών, όταν οι φοιτητές από την Κύπρο θριάμβευαν στις Ελλαδικές και τις αλλότριες σπουδές.
Ο νέος Πρόεδρος της Κύπρου χαίρει φήμης πολιτικού εμπνευσμένου από την ελληνική και ξένη παιδεία. Και η κοινωνία αναμένει δείγματα αποτελεσματικού προβληματισμού με έλεγχο της παρερχόμενης παιδείας, της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και των σχολείων που ο κόσμος συντηρεί αγογγύστως καταθέτοντας τα εκατομμύρια του στις υπέρογκες δαπάνες των αναγκών που καθορίζει το αρμόδιο Υπουργείο ή που απαιτεί το ανεξέλεγκτο εμπόριο που αποκαθιστά το δημόσιο χρέος.
Ο τραγωδός είπε πριν δυόμιση χιλιάδες χρόνια πως η κατάλληλη μόρφωση εκπαιδεύει ελεύθερους ανθρώπους ακόμα και σε συνθήκες συμφορών (Ευριπίδης) και
ο Ηράκλειτος απεφάνθη πως η παιδεία και η μόρφωση είναι δεύτερος ήλιος για εκείνους που την αποκτούν.Τι αποφαίνονται οι σοφοί μας που ανέχονταν το κατοχικό σκοτάδι χωρίς να αγωνίζονται να τοαποσείσουν από την τουρκοκρατούμενη ράχη της δύσμοιρης πατρίδας μας;
*Πρόεδρος των Συνδέσμων Αγωνιστών της ΕΟΚΑ.
