Η Ευρώπη -και συνεπώς το πρότυπο της Δυτικής Δημοκρατίας- βρίσκεται υπό άμεση απειλή ένεκα των εξελίξεων που διαμορφώθηκαν, έπειτα από την αβαρία αλλά και τη δυσχέρεια της στον χειρισμό και προσδιορισμό στάσεων, απέναντι των διεργασιών. Αυτό που μπορούμε να παρατηρήσουμε είναι ότι η τεχνοκρατία διατηρεί το πάνω χέρι ως προς τον έλεγχο ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, εις βάρος της παραγωγικότητας, με κλασσικό υπόβαθρο την οικονομική επιστήμη.
Επίσης, θα μπορούσαμε να πούμε μετά βεβαιότης ότι ζούμε σε ένα πολιτισμό χωρίς συνείδηση. Η δημοκρατία ανεπιφύλακτα έχει πεθάνει μαζί με τον καπιταλισμό ωσάν έκπτωτοι κήνσορες. Επομένως, τι εστί πολιτική στο σημερινό γίγνεσθαι, σε μία υποτιθέμενη δημοκρατία; Δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης διαφόρων ομάδων συμφερόντων όπου ο άνθρωπος απεταξάνει τον ατομικισμό προς τέρψη της ομάδας την οποία και ανήκει.
Η προώθηση του κοινού καλού παύει πλέον να υφίσταται καθότι η ανιδιοτέλεια τερματίζεται ως όρος στον πολιτισμό. Ποια επομένως είναι η αίσυλη αυτή τελική έκβαση; Τι είναι άραγε δημοκρατία σήμερα; Ποιο καθεστώς θεωρείται δημοκρατικό; Είναι τα κοινοβουλευτικά συστήματα δημοκρατικά ή μήπως η άμεση δημοκρατία είναι η κορυφή της; Σε πόσο βαθμό ικανοποιεί τους πολίτες;
Ο στοχαστής Τσαρλς Τίλλυ, μελετώντας επί χρόνια τα καθεστώτα πολλών χωρών, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι σημασία δεν έχει ο τίτλος του καθεστώτος αλλά οι σχέσεις πολίτη και κράτους. Κατά τον Τίλλυ «δημοκρατία είναι εκείνο το πολιτικό καθεστώς όπου οι σχέσεις ανάμεσα στο κράτος και στους πολίτες διέπονται από ευρεία, ισότιμη, ασφαλή (δηλαδή προστατευμένη και αμοιβαίως δεσμευτική διαβούλευση».
Η απουσία του Δίκαιου και δη του τεθειμένου, αίφνης, – διαδικαστικός χαρακτήρας, τυπική νομοθετική διαδικασία θέσπισής και την κατά άμεση συνέπεια ισχύ που αυτοί εκπέμπουν προς την κοινωνία-, φέρει ως είθισται την αναισχυντία και την λυπρότητα στον ίδιο τον θεσμό. Οι αποφάσεις και ετυμηγορίες καθορίζονται από την διαφθορά και τους φαύλους εκπροσώπους μιας και έχουν μετατραπεί πλέον σε ένα και το αυτό. Αν η σκέψη, στον ενδότερο πυρήνα του υποσυνειδήτου, θα μπορούσε να διαφοροποιήσει το αίτιο και το αιτιατό, τότε θα μπορούσαμε με περισσότερη σαφήνεια να επισημάνουμε τα κριτήρια επιλογής που αποτελούν τον πυθμένα των αποτελεσμάτων, έπειτα από συνήθη διαδοχή μεταξύ τους. Η καθημερινότητα απαρτίζεται από δύστηνους φορείς αναγκαιότητας, που επιφέρουν την άμεση ανταπόκριση μας, με υπάρχοντα σκοπό μιας λυσιτελής και άμεσης κάλυψης των επιμερισμό διαφόρων καθηκόντων της ζωής μας.
Διάφορες και ποικίλες εκφάνσεις αποφάσεων, που απαρτίζουν τη μάστιγα των ημερών αλλά παράλληλα διαμορφώνουν των γίγνεσθαι σύγχρονων αντιλήψεων και μεθοδεύσεων προς αποφυγή μιας επιτριβής κατάληξης, φέρουν σα σκοπό την ευημερία και την εξομάλυνση των προβλημάτων της σημερινής κουλτούρας. Με μια πιο διεισδυτική ματιά, θα παρατηρήσουμε ότι τις πλείστες φορές, γενεσιουργοί των εκάστοτε θεμάτων δεν είναι άλλοι πέραν από εμάς του ίδιους. Η ανάδειξη των καθηκόντων σε ευήθεις πρόσωπα δεν προσφέρουν λύση αλλά προσθέτουν ανασταλτικό χρόνο στην παραμονή των προβλημάτων. Ζάθηλος λύση παραμένει ως σωστότερη η απομάκρυνση των έκαστων μη άρθρον προσώπων και η παράθεση αρμοδιοτήτων σε τίμιες προσωπικότητες.
Η Ευρώπη γηράσκει δημογραφικά, τείνει σε μια γεωγραφική επικράτεια γερόντων. Η Ευρώπη φθείρεται οικονομικά, καθότι δε μπορεί να αντιμετωπίσει τη μετατόπιση του γεωγραφικού ενδιαφέροντος και ειδικού βάρους της παγκόσμιας οικονομίας προς την Ασία και τον Ειρηνικό. Η Ευρώπη είναι έρμαιο και υποκύπτει στα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ, από τις οποίες υποτίθεται ότι εξαρτά την ασφάλειά της: κάθε αλλαγή στρατηγικής των ΗΠΑ, π.χ. στη Μέση Ανατολή, σημαίνει ότι η Ευρώπη «τρώει» τα «απόνερα», καθότι δεν έχει συγκροτήσει δική της πολιτική άμυνας και ασφάλειας. Τέλος, η Ευρώπη, με ηγέτες τύπου/επιπέδου Μπλαιρ και «νέων εργατικών-σοσιαλδημοκρατών» απεδείχθη κοντόφθαλμη ενώπιον της δυναμικής της παγκοσμιότητας. Η αναζήτηση οργανωμένων ελέγχων εκεί που οι άτυποι έλεγχοι δεν φαίνεται πλέον να λειτουργούν υπόσχεται να εξαλείψει την ίδια την ιδιωτικότητα για την οποία οι φιλελεύθεροι διέθεταν πάντοτε τόσο χώρο. Επιπλέον, φωτίζει, όπως έχουμε δει, τον οργανωτικό τομέα με βάρη που δεν μπορεί να αντέξει. Η κρίση της δημόσιας χρηματοδότησης είναι μόνο μία ένδειξη, μολονότι η καθαρότερη, της εγγενούς αδυναμίας των οργανισμών οι οποίοι δεν μπορούν πλέον να υπολογίζουν σε άτυπους, καθημερινούς μηχανισμούς κοινωνικής εμπιστοσύνης και ελέγχου.
Η εξέγερση των φορολογουμένων, αν και η ίδια υποστηρίζεται από μια ιδεολογία της ιδιώτευσης αντιστεκόμενη σε κάθε είδους πολιτική γοητεία, πηγάζει επίσης από μια βάσιμη υποψία ότι τα χρήματα από τους φόρους απλώς συντηρούν μια γραφειοκρατική αυτο-μεγέθυνση. Το κράτος είναι εμφανώς υπερφορτωμένο και κανείς δεν έχει αρκετή πίστη στην ικανότητά του να δίνει λύσεις στα προβλήματα που χρειάζεται να επιλυθούν.
Οπωσδήποτε, μια απομάγευση του κράτους πρόνοιας δεν υπονοεί από μόνη της μια δέσμευση για ένα άλλο είδος λύσεων. Μπορεί κάλλιστα να μη σηματοδοτεί τίποτε πέρα από αδιαφορία, κυνισμό ή παραίτηση. Μολονότι σχεδόν όλοι πιστεύουν τώρα ότι κάτι έχει πάει τελείως στραβά με τη χώρα μας, κανείς δεν έχει μια ξεκάθαρη ιδέα πώς να το διορθώσουμε. Η ολοένα και πιο σκληρή, ακραία ποιότητα του δημοσίου διαλόγου αντανακλά δίχως αμφιβολία αυτή την έλλειψη ιδεών και την απογοήτευση που η τελευταία προκαλεί.
