Η διαρκής ενίσχυση της δημοκρατικής λειτουργίας στην Κύπρο αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για τη διασφάλιση ενός σταθερού πολιτικού και κοινωνικού πλαισίου αναζήτησης ευημερίας για τους πολίτες. Επιπρόσθετα, βελτιώνει τη διεθνή θέση της χώρας, ειδικότερα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, διευκολύνοντας τις προσπάθειες επιδίωξης των στόχων της, περιλαμβανομένων και όσων αφορούν στην επίλυση του Κυπριακού Προβλήματος.
Η εμβάθυνση της δημοκρατίας μπορεί να επιτυγχάνεται μέσα από την αξιοποίηση πολιτικών και νομοθετικών εργαλείων, που σχετίζονται μεταξύ άλλων με την εφαρμογή των αρχών της δικαιοσύνης και της διαφάνειας, τον αποτελεσματικό έλεγχο, την αξιόπιστη λειτουργία των θεσμών, τη δραστηριοποίηση των πολιτών και την άρση εμποδίων συμμετοχής σε πολιτικές και εκλογικές διαδικασίες.
Η πρόταση νόμου που κατέθεσε η Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων Αννίτα Δημητρίου στην Ολομέλεια του Σώματος την Πέμπτη 22 Φεβρουαρίου 2024 αποσκοπεί στη θέσπιση του πλαισίου άσκησης του δικαιώματος του εκλέγειν δια επιστολικής ψήφου, στις Ευρωεκλογές. Προς τούτο, είναι απαραίτητη η τροποποίηση του περί της εκλογής μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Νόμου.
Πρακτικά, εάν η πρόταση υιοθετηθεί και ψηφισθεί σε νόμο, θα δοθεί η δυνατότητα στους εκλογείς να ασκούν το εκλογικό τους δικαίωμα από τις χώρες στις οποίες βρίσκονται, χωρίς να είναι απαραίτητη η φυσική τους παρουσία σε οποιαδήποτε εκλογικό κέντρο. Η πρόταση αποτυπώνεται σε 17σέλιδο έγγραφο και διαλαμβάνει την κατάρτιση επί μέρους εκλογικού καταλόγου στον οποίο καταχωρίζονται οι εκλογείς που έχουν εκδηλώσει, μέσω ηλεκτρονικής πύλης, την πρόθεση τους να ψηφίσουν εντός προβλεπόμενης προθεσμίας. Επιπρόσθετα, περιγράφεται το πλαίσιο διευθετήσεων που απαιτείται αναφορικά με τη διαχείριση των ταχυδρομικών διεργασιών, τη διαλογή των επιστολικών ψήφων και ούτω καθεξής.
Ορθά η Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων στην πρόταση της οριοθετεί την εφαρμογή της προτεινόμενης νομοθεσίας στις Ευρωεκλογές που έπονται των επερχόμενων του 2024. Παρέχεται έτσι μεγάλο χρονικό περιθώριο στα κοινοβουλευτικά κόμματα και στις εμπλεκόμενες κρατικές υπηρεσίες να μελετήσουν την πρόταση, να συζητήσουν επί των διαφόρων πτυχών και ενδεχομένως να καταλήξουν σε πολιτικά «ουδέτερο» χρόνο, σίγουρα όχι κατά τη διάρκεια μιας προεκλογικής περιόδου. Στη συντεταγμένη συζήτηση που θα διεξαχθεί είναι απαραίτητο να συμμετέχουν ενεργά οι οργανώσεις των Κυπρίων του εξωτερικού, οι κυπριακές φοιτητικές ενώσεις και μη κυβερνητικές οργανώσεις και δίκτυα πολιτών που προάγουν την ενεργό πολιτότητα, την εμβάθυνση της δημοκρατίας και τον εκσυγχρονισμό των κρατικών δομών και διαδικασιών.
Ας σημειωθεί ότι στις Ευρωεκλογές του 2014 για την ανάδειξη των 6 Κυπρίων αντιπροσώπων, ψήφισαν 3837 εκλογείς από τους 6135 που ήταν εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους των κέντρων του εξωτερικού. Τα εκλογικά κέντρα λειτούργησαν το 2014 σε μόνο 3 χώρες, την Ελλάδα, το Βέλγιο και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η καθιέρωση της επιστολικής ψήφου είναι βέβαιο ότι θα δώσει την ευκαιρία συμμετοχής σε πολύ περισσότερους εκλογείς, τόσο φοιτητές όσο και εργαζόμενους, που βρίσκονται σε πολύ περισσότερες χώρες ανά την υφήλιο και μάλιστα με αποφυγή των ουκ ευκαταφρόνητων οικονομικών και διοικητικών πόρων που θα απαιτούσε η σύσταση και λειτουργία φυσικών εκλογικών κέντρων. Υπό αυτή την έννοια η δυνατότητα για επιστολική ψήφο συνιστά εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης των εκλογέων και παράλληλα καταργεί περιορισμούς πρόσβασης στην εκλογική διαδικασία κατά τρόπο διοικητικά και οικονομικά εφικτό.
Έως σήμερα, η μέθοδος της επιστολικής ψήφου έχει εφαρμοστεί, με επί μέρους διαφορές σε ρυθμίσεις, σε 21 ευρωπαϊκά κράτη ενώ σε 13 κράτη προσφέρεται και για πολίτες που δεν κατοικούν στο εξωτερικό. Για πρώτη φορά στις ευρωεκλογές 2024 την επιστολική ψήφο για κατοίκους εξωτερικού θα εφαρμόσει η Ελλάδα μετά την πρόσφατη ψήφιση της σχετικής νομοθεσίας από την Βουλή των Ελλήνων, κατόπιν πρωτοβουλίας της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη.
* Διευθυντής Γραφείου της Προέδρου της Βουλής
