Πριν λίγες μέρες, υπήρξαμε μάρτυρες και θύματα σφοδρών σε ένταση καιρικών φαινομένων, με αποκορύφωμα τον ισχυρό ανεμοστρόβιλο που έπληξε το ανατολικό τμήμα της επαρχίας Λεμεσού. Ευτυχώς τα καιρικά φαινόμενα έλαβαν χώρα σε χρονικό διάστημα που δεν ήταν ώρα αιχμής, έχοντας ως αποτέλεσμα μόνο υλικές ζημιές. Πολλές κτηριακές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων κατοικιών αλλά και επαγγελματικών στεγών, έχουν υποστεί πολλές και εκτεταμένες καταστροφές. Το χρηματικό ύψος των καταστροφών ανέρχεται σε πολλές χιλιάδες ευρώ και είναι πολλές οι περιπτώσεις, όπου οι συμπολίτες μας αδυνατούν να καλύψουν τα έξοδα αποκατάστασης.
Παρόλα αυτά, ευχάριστα και ενθαρρυντικά αποτελούν, τα νέα ότι η Κυβέρνηση θα προβεί σε καταμέτρηση των ζημιών και βάσει αξιολόγησης, θα αποζημιώσει και θα καλύψει μέρος των εξόδων που απαιτούνται για την αποκατάστασή τους. Τι συμβαίνει όμως στις περιπτώσεις που ο ιδιοκτήτης είναι κάτοχος ακίνητου, το οποίο κτίστηκε χωρίς την εξασφάλιση οικοδομικής άδειας και τελικής εγκρίσεως, βάσει του Ο περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμος Κεφ.96.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 3 (1) (β) του Νόμου, κανένα πρόσωπο δεν δύναται να ανεγείρει ή να κατεδαφίζει οικοδομή ή να προβαίνει σε οποιαδήποτε μετατροπή, προσθήκη ή επισκευή σε υφιστάμενη οικοδομή, χωρίς πρωτίστως να έχει εξασφαλίσει σχετική άδεια από την αρμόδια Αρχή. Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 10 (1) του Νόμου, κανένα πρόσωπο δεν δικαιούται να κατέχει ή να χρησιμοποίει οποιαδήποτε οικοδομή ή τμήμα της οικοδομής, μέχρι να εξασφαλιστεί η έκδοση του πιστοποιητικού τελικής εγκρίσεως από την αρμόδια Αρχή, σε σχέση με την εν λόγω οικοδομή ή τμήματος αυτής, ανεξαρτήτως αν χορηγήθηκε άδεια με βάσει το άρθρο 3 του παρόντος Νόμου.
Εγείρεται όμως, εύλογα το ερώτημα, τι συμβαίνει στις περιπτώσεις κατά τις οποίες, κτηριακές εγκαταστάσεις, υποστατικά ή κατοικίες, που έχουν ανεγερθεί προ πολλών δεκαετιών, δεν είχαν εξασφαλίσει άδεια, φαινόμενο που απαντάται σε πολυάριθμες περιπτώσεις σε χωριά της επαρχίας. Θα μπορούσε ο Νόμος, να αφήσει κάποιο παραθυράκι που να τους επιτρέπει τη λήψη αποζημιώσεων; Δυστυχώς, ο Νόμος είναι συγκεκριμένος και δεν εξαιρεί τέτοιες περιπτώσεις. Βάσει του Νόμου, γίνεται σαφές, ότι όσες κτηριακές εγκαταστάσεις ή ιδιωτικές κατοικίες ή αποθήκες έχουν κτιστεί χωρίς τη λήψη της σχετικής άδειας, θεωρούνται παράνομες και κατά συνέπεια εξαιρούνται από το σχέδιο αποζημιώσεως της Κυβέρνησης.
Σύμφωνα με το άρθρο 20 (1) (α) του Νόμου, ένα πρόσωπο θεωρείται ποινικά υπεύθυνο, όταν ανεγείρει οικοδομή, χωρίς προηγουμένως να έχει εξασφαλίσει άδεια οικοδομής, όπως προνοεί το άρθρο 3 του Νόμου. Το πρόσωπο αυτό υπόκειται σε περίπτωση που αφορά πρώτη καταδίκη, σε φυλάκιση για περίοδο που δεν υπερβαίνει το ένα (1) έτος ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις δέκα χιλιάδες ευρώ (€10.000) ή και στις δύο ποινές μαζί. Σε περίπτωση δεύτερης ή μεταγενέστερης καταδίκης, το πρόσωπο αυτό υπόκειται σε φυλάκιση για περίοδο που δεν υπερβαίνει τα δύο (2) έτη ή σε χρηματική ποινή, που δεν υπερβαίνει τις είκοσι χιλιάδες ευρώ (€20.000) ή και στις δύο ποινές μαζί.
Αξιοσημείωτο, είναι, ότι οι περιπτώσεις αυτές δεν καλύπτονται ούτε από τις ασφαλιστικές εταιρείες, καθώς δεν γίνονται αποδεκτά προς ασφάλιση, όσα ακίνητα ανεγέρθηκαν χωρίς εξασφάλιση άδειας οικοδόμησης, δεδομένου ότι αυτά κτίστηκαν κατά παράβαση του Νόμου. Επιπρόσθετα, μπορεί μια ασφαλιστική εταιρεία να ακυρώσει την ισχύ του ασφαλιστήριου συμβολαίου, πριν ή ακόμη και μετά την έλευση του ασφαλίσιμου κινδύνου, όταν αντιληφθεί ότι ο ιδιοκτήτης του ακινήτου, κατά τη συμπλήρωση της πρότασης ασφάλισης, παρουσίασε ψευδείς παραστάσεις ή απέκρυψε δολίως τη μη εξασφάλιση οικοδομικής άδειας ή οποιασδήποτε άλλης σχετικής άδειας, όπως καθορίζεται και προνοείται ρητώς από τους Κανονισμούς και τους Νόμους της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Βάσει των ανωτέρων, το Κράτος στα πλαίσια της ισότητας και της ομαλής λειτουργίας του θα αποζημιώσει αναλογικά, τους παθόντες, τους οποίους τα ακίνητα ήταν δομημένα σύμφωνα με τον Νόμο, ενώ σε αντίθετη περίπτωση οι πληγέντες δεν θα λάβουν οποιαδήποτε κρατική ή άλλη αποζημίωση. Οι ενδιαφερόμενοι πολίτες πρέπει να τύχουν της σχετικής ενημέρωσης και να ενθαρρυνθούν, όπως εξασφαλίσουν όλα τα απαραίτητα έγγραφα προκειμένου η οικοδομή τους να θεωρείται νόμιμη, σε αντίθετη περίπτωση θα πρέπει να τους καταστεί ξεκάθαρο ότι κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι να ανακτήσουν τις ζημιές. Ενόψει, της ραγδαίας κλιματικής αλλαγής, οι καταστροφές από ακραία καιρικά φαινόμενα, θα αυξάνονται και δυστυχώς δεν θα αποτελούν πλέον μεμονωμένα περιστατικά. Κατά συνέπεια, η πρόληψη στην εφαρμογή -και όχι παραβίαση-της κείμενης νομοθεσίας, αποτελεί τη μοναδική λύση αυτού του μεγάλου προβλήματος.
*Δικηγόρος – Οργανωτικός Γραμματέας Ινστιτούτου Νέων Επιστημόνων (ΙνΕ)
