Δανείζομαι τη φράση που αποδίδεται στον αρχαίο κυνικό φιλόσοφο Διογένη, για να θίξω με την κυριολεκτική έννοιά της ένα ζήτημα που έχει πρόσφατα αναφυεί και ταλαιπωρεί φαντάζομαι πολύν κόσμο (και όχι βέβαια για να πω ότι βλέπω μόνο κατεργάρηδες και αχρείους στο δρόμο, όπως ο Διογένης υπονοούσε).
Αναγνωρίζω πως η τεχνητή νοημοσύνη, με σωστή αξιοποίηση και σεβασμό του ανθρώπου, μπορεί να βοηθήσει στην καθημερινότητα και να συμβάλει στην καινοτόμο ανάπτυξη. Ωστόσο, απέναντι στα διάφορα πλεονεκτήματα, έχει και πολλά μειονεκτήματα, ενώ ενέχει διάφορους κινδύνους που επιβάλλεται να προληφθούν.
Είναι ακριβώς για αυτούς τους κινδύνους που το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Τετάρτη 13 Μαρτίου με συντριπτική πλειοψηφία έναν κανονισμό ορόσημο, με τον οποίο σπεύδει να ρυθμίσει (καθυστερημένα, κάποιοι θα πουν) τα της αξιοποίησης και λειτουργίας της τεχνητής νοημοσύνης στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το νομοθέτημα κατοχυρώνει την ασφάλεια των χρηστών και την τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, ενώ ενισχύει την καινοτομία. Μια βασική πρόνοια αναφέρεται στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών εργαλείων για τη βελτίωση της πρόσβασης των πολιτών στις πληροφορίες.
Πολλοί χρήστες θα πουν ότι ήδη διασφαλίζουν για το ευρύ κοινό το δικαίωμα πρόσβασης στις πληροφορίες αξιοποιώντας τα εργαλεία που έχουν αναπτύξει και πωλούν οι πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης. Τι εννοούν όμως; Ότι αντί να προσφέρουν στον κάθε πολίτη και καταναλωτή τη δυνατότητα επικοινωνίας με άνθρωπο εντεταλμένο και σε θέση να εξυπηρετήσει, αναγκάζουν τον κόσμο να συνομιλεί – εάν τα καταφέρει – με ένα προϊόν τεχνητής νοημοσύνης, που συνήθως ονομάζεται chat και κάθε άλλο παρά εξυπηρετικός άνθρωπος είναι.
Πρόκειται στην πραγματικότητα για ένα κατασκεύασμα που τροφοδοτείται συνεχώς με πληροφορίες σε αλγόριθμους, συχνά πεπαλαιωμένες, και που «συνομιλεί» με τον ενδιαφερόμενο προσφέροντας προκατασκευασμένες απαντήσεις. Κι αυτό το ονομάζουν σύγχρονη και αποδοτική επικοινωνία – αποδοτική για τις πλατφόρμες που πωλούν και τις επιχειρήσεις που εξοικονομούν εργοδοτουμένους, όχι όμως για τον άνθρωπο.
Ένα τρανταχτό παράδειγμα θα αναφέρω, από κατάσταση που έχω πρόσφατα βιώσει προσωπικά. Αφορά μια μεγάλη, διεθνούς εμβέλειας αεροπορική εταιρεία (και σίγουρα δεν είναι η μόνη). Θέλησα να επικοινωνήσω μαζί της για ένα πρόβλημα που προέκυψε σχετικά με κρατήσεις που έγιναν, προπληρώθηκαν στο ακέραιο, και χρειάστηκε να ζητηθεί αλλαγή ή επιστροφή χρημάτων. Και με τον πιο φυσικό για αυτήν – και δυστυχώς αναπόφευκτο πια για μας τους πελάτες – τρόπο, βρέθηκα να συνομιλώ τάχα με ένα τέτοιο κατασκεύασμα, όχι στα ελληνικά, παίρνοντας προκατασκευασμένες και ελλιπείς απαντήσεις που κάθε άλλο παρά βοηθητικές ήταν. Όταν ζήτησα να μιλήσω με άνθρωπο, στάθηκε αδύνατο.
Το κατασκεύασμα με παρέπεμψε τελικά σε μια ιστοσελίδα, για να «εξυπηρετηθώ άμεσα». Πού τέτοια τύχη! Βρέθηκα σαν ναυαγός χωρίς πυξίδα στο πουθενά, αφού οι διάφορες παραπομπές με οδηγούσαν συνεχώς κυκλικά στο ίδιο σημείο, δηλαδή στο άγνωστο. Υπήρχε κι ένας αριθμός τηλεφώνου με κωδικό εξωτερικού. Σχημάτισα τον αριθμό, περίμενα κάποια ώρα και δέχτηκα κατάπληκτος την ερώτηση, σε ποια πτήση έχασα τη βαλίτσα μου…
Είναι γι’ αυτό που άνθρωπο ζητώ. Μάλλον, έλεος ζητώ. Ή κάτι το εντελώς αδύνατο να μου προσφερθεί το 2024.
Υστερόγραφο: Έχω ετοιμάσει μια επιστολή στην αεροπορική εταιρεία, αλλά… δεν ξέρω πού να τη στείλω! Μαντέψτε γιατί.
*Συνταξιούχος δημοσιογράφος, πρώην ΓΔ του ΡΙΚ
