Σκηνές ανείπωτου τρόμου εκτυλίχθηκαν στην Ελβετία μετά από φονική πυρκαγιά που ξέσπασε στο μπαρ Le Constellation, στο πολυτελές χιονοδρομικό θέρετρο Κραν Μοντανά. Σύμφωνα με τον τελευταίο επίσημο απολογισμό που δόθηκε στη δημοσιότητα την Πέμπτη 1η Ιανουαρίου, τουλάχιστον 40 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ περίπου 115 τραυματίστηκαν.
Ο πρόεδρος της Ελβετικής Συνομοσπονδίας, Γκι Παρμελέν, χαρακτήρισε το περιστατικό ως «μία από τις χειρότερες τραγωδίες που έχει βιώσει η χώρα», κάνοντας λόγο για «ένα δράμα πρωτοφανούς και φρικιαστικής έκτασης».
Ενώ η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη προκειμένου να εξακριβωθούν τα ακριβή αίτια της πυρκαγιάς, οι μαρτυρίες των επιζώντων και τα πρώτα στοιχεία των αρχών επιτρέπουν τη σταδιακή ανασύσταση των γεγονότων αυτής της μοιραίας νύχτας.
Από τη γιορτή στον εφιάλτη
Ήταν περίπου 01:30 τα ξημερώματα. Εκατοντάδες άνθρωποι, κυρίως νέοι, γιόρταζαν την έλευση του νέου έτους στο υπόγειο του Constellation. Ξαφνικά, εντοπίστηκε καπνός, όπως ανέφερε μάρτυρας που ειδοποίησε άμεσα τις αστυνομικές αρχές, σύμφωνα με τον Frédéric Gisler, διοικητή της τοπικής αστυνομίας.
Σύμφωνα με μαρτυρίες παρευρισκομένων, σπινθηροβόλα κεριά στερεωμένα σε μπουκάλια, τα οποία κρατούσε άτομο που βρισκόταν στους ώμους κάποιου άλλου, ενδέχεται να προκάλεσαν την πυρκαγιά. Φωτογραφία που τράβηξε επιζήσασα και περιήλθε στην κατοχή του BFMTV απεικονίζει τη σκηνή, χωρίς ωστόσο να μπορεί να επιβεβαιωθεί με βεβαιότητα ότι πρόκειται για τη στιγμή που προκάλεσε το δράμα.
Η γενική εισαγγελέας του καντονιού του Βαλέ Béatrice Pilloud, ανέφερε ότι «το επικρατέστερο σενάριο είναι εκείνο ενός γενικευμένου αναφλέξεως που προκάλεσε έκρηξη».
«Δεν μπορούσαμε να αναπνεύσουμε»
Λιγότερο από ένα λεπτό μετά την κλήση στις αρχές, σήμανε συναγερμός. «Οι πρώτες αστυνομικές δυνάμεις έφτασαν πολύ γρήγορα στο σημείο, με σημαντική ενίσχυση», δήλωσε ο Frédéric Gisler.
Στο εσωτερικό του μπαρ, η κατάσταση ξέφυγε μέσα σε δευτερόλεπτα. Μια ισχυρή ανάφλεξη συνοδεύτηκε από ταχύτατη εξάπλωση της φωτιάς.
«Αρχίσαμε να τρέχουμε. Η φωτιά εξαπλώθηκε πάρα πολύ γρήγορα. Ο καπνός έκαιγε τα μάτια και δεν μπορούσαμε να αναπνεύσουμε», περιγράφει η Laëtitia, 17 ετών, επιζήσασα της τραγωδίας.
Οι Axel και Nathan, που βρίσκονταν επίσης στον χώρο, μιλούν για απόλυτο χάος: «Ήμασταν σε υπόγειο και προσπαθούσαμε να βγούμε. Έριξα κάτω ένα τραπέζι και κρύφτηκα από πίσω για να μην καώ. Ο κόσμος προσπαθούσε απελπισμένα να διαφύγει, σαν να μην υπάρχει αύριο».
Τελικά κατάφεραν να σωθούν σπάζοντας μια βιτρίνα: «Έδωσα μια κλωτσιά στο τζάμι, έσπασε και βγήκαμε. Ήταν καθαρό ένστικτο επιβίωσης».
Ανεξέλεγκτο ποδοπάτημα
Η ταχύτατη εξάπλωση της φωτιάς προκάλεσε πανικό. «Όλοι σπρώχνονταν απελπισμένα», θυμάται η Laëtitia.
Περιγράφει σκηνές αδιανόητης φρίκης: «Βρέθηκα κάτω από τρία ή τέσσερα άτομα που καίγονταν. Υπήρχαν νεκροί γύρω μας». Χρωστά τη ζωή της σε έναν άγνωστο: «Σήκωσα τα χέρια και φώναξα. Ένα αγόρι που δεν γνώριζα με τράβηξε και χάρη σε αυτόν κατάφερα να βγω έξω».
Οι Emma και Albane επιβεβαιώνουν τη βιαιότητα της σκηνής: «Μέσα σε λίγες δεκάδες δευτερόλεπτα, όλο το κλαμπ τυλίχθηκε στις φλόγες. Βγήκαμε ουρλιάζοντας και τρέχοντας. Ο ένας ποδοπατούσε τον άλλο».
Σκηνές σοκ έξω από το μπαρ
Έξω από το Constellation, το θέαμα ήταν εξίσου σοκαριστικό. Ο Adrien, αυτόπτης μάρτυρας, περιγράφει:
«Είδαμε ανθρώπους να βγαίνουν πανικόβλητοι, να σπάνε τζάμια. Άντρες να υποφέρουν, γυναίκες με καμένα ρούχα να κλαίνε και να ουρλιάζουν. Κάποιοι δεν ήξεραν αν οι δικοί τους άνθρωποι βρίσκονταν ακόμη μέσα».
Ο Alex, επίσης παρών, μιλά για μια «σοκαριστική» εμπειρία: «Υπήρχαν κραυγές παντού, ένα τεράστιο πλήθος σε πανικό. Ήταν πολύ δύσκολο να μείνει κανείς ασυγκίνητος».
Ερωτήματα για τα μέτρα ασφαλείας
Αρκετοί επιζώντες κάνουν λόγο για στενή σκάλα διαφυγής από το υπόγειο. Η εισαγγελέας Béatrice Pilloud τονίζει ωστόσο: «Η έρευνα θα δείξει αν τηρήθηκαν οι κανόνες ασφαλείας».
Πελάτης του μπαρ ανέφερε στην εφημερίδα Blick ότι στο υπόγειο υπήρχε μόνο μια πόρτα διαφυγής και στην έξοδο επικρατούσε το αδιαχώρητο. Μάλιστα ο ίδιος αναφέρει ότι και στο παρελθόν, πριν δύο χρόνια συγκεκριμένα, είχε αναρωτηθεί τι θα γινόταν σε μια κατάσταση αμόκ στο εν λόγω υπόγειο.
Σύμφωνα με την Bild, στην Ελβετία οι αυστηροί κανόνες πυρασφάλειας ορίζονται από συγκεκριμένες οδηγίες που θεσπίζουν τα καντόνια. Για χώρους συνάθροισης αυτού του μεγέθους, δηλαδή για χώρους διασκέδασης άνω των 100 ατόμων, ισχύουν εξαιρετικά αυστηροί κανόνες.
Πρέπει πχ. να υπάρχουν τουλάχιστον δύο, ανεξάρτητες πόρτες διαφυγής που να οδηγούν απευθείας σε εξωτερικό χώρο ή σε σκάλες. Μόνο μια έξοδος διαφυγής, όπως στο συγκεκριμένο μπαρ, μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε «παγίδα θανάτου» σε περίπτωση έκρηξης ή αποπνικτικού καπνού.
Η πυρκαγιά τέθηκε σχετικά γρήγορα υπό έλεγχο, σύμφωνα με τις αρχές, ενώ δημιουργήθηκαν χώροι υποδοχής για τους τραυματίες και τις οικογένειες των θυμάτων.
«Δεν ξέρουμε πού βρίσκονται οι φίλοι μας»
Ώρες μετά την τραγωδία, η αγωνία παραμένει. Πολλοί αγνοούν την τύχη των αγαπημένων τους.
«Περίπου έξι φίλοι μου αγνοούνται», λέει η Laëtitia.
Οι Axel και Nathan εκφράζουν την ίδια απόγνωση: «Υπάρχουν τραυματίες, υπάρχουν αγνοούμενοι. Δεν ξέρουμε πού είναι οι φίλοι μας».
Σύμφωνα με το γαλλικό Υπουργείο Εξωτερικών, οκτώ Γάλλοι πολίτες δεν είχαν ακόμη εντοπιστεί.
Οι ελβετικές αρχές άνοιξαν τηλεφωνική γραμμή βοήθειας για τους συγγενείς των θυμάτων. Λόγω του μεγάλου αριθμού τραυματιών, το νοσοκομείο του Βαλαί βρίσκεται σε «κατάσταση ακραίας πίεσης», σύμφωνα με τον πρόεδρο του Κρατικού Συμβουλίου, Mathias Reynard. Για τον λόγο αυτό, τραυματίες μεταφέρθηκαν σε νοσοκομεία της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Γερμανίας.
Πέρα από τους αριθμούς, η τραγωδία άφησε πίσω της κατεστραμμένες ζωές, οικογένειες σε αγωνία και μια χώρα βυθισμένη στο πένθος. Μια νύχτα που η Ελβετία δύσκολα θα ξεχάσει.
