Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή προκαλεί παγκόσμιο ενεργειακό σοκ. Η τιμή του πετρελαίου καταγράφει αυξήσεις, ενώ είχε ξεπεράσει σε κάποια χρονική περίοδο ακόμη και τα 100 δολάρια το βαρέλι, με αποτέλεσμα κάποιες κυβερνήσεις να έχουν ήδη προχωρήσει με την επιβολή πλαφόν στις τιμές καυσίμων, ώστε να συγκρατήσουν και να περιορίσουν το πλήγμα στην οικονομία τους και στους πολίτες τους από την άνοδο των τιμών.
Μέχρι στιγμής, η Κύπρος και το αρμόδιο Υπουργείο, δηλαδή το Υπουργείο Ενέργειας, δεν έχει προχωρήσει σε κάποια απόφαση σχετικά με την επιβολή ορίου στις τιμές των καυσίμων ή άλλης πρακτικής, όπως η μείωση του φόρου, ωστόσο, σύμφωνα με ενημέρωση που έτυχε ο «Φ», το ζήτημα παραμένει ανοικτό.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το ζήτημα παρακολουθείται και, σε περίπτωση που χρειαστεί, όπως μας μεταφέρθηκε, θα ληφθούν σχετικές αποφάσεις ώστε να συγκρατηθούν οι τιμές.
Έρχονται κλιμακωτές αυξήσεις
Να σημειώσουμε πως, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, η μέση τιμή βενζίνης στην Κύπρο διαμορφώνεται στα 1,378 ευρώ το λίτρο και στα 1,508 ευρώ το λίτρο για το πετρέλαιο, καταγράφοντας αύξηση περίπου 2 σεντς σε σχέση με τις τιμές που ίσχυαν πριν την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί πως οι εν λόγω μικρές αυξήσεις φαίνεται να μη συνδέονται με τον πόλεμο, αλλά λόγω των αρχικών ανησυχιών για ενδεχόμενο χτύπημα, που τελικά έγινε. Μάλιστα, ο πρόεδρος του Παγκύπριου Συνδέσμου Ιδιοκτητών Πρατηρίων Καυσίμων Σάββας Προκοπίου, προειδοποίησε πως οι καταναλωτές πρέπει να αναμένουν κλιμακωτές αυξήσεις το επόμενο διάστημα, ειδικά σε περίπτωση που δεν αποκλιμακωθεί σύντομα η σύγκρουση.
Ποιες χώρες επέβαλαν ανώτατα όρια στις τιμές
Μέχρι στιγμής, Ελλάδα, Κροατία, Ουγγαρία, Νότιος Κορέα και Ταϊλάνδη έχουν εφαρμόσει κάποιο είδος πλαφόν ή όρια στο περιθώριο κέρδους των εταιρειών στις τιμές καυσίμων.
Στην Ελλάδα, όπου θεσπίζεται πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, η τιμή της βενζίνης ξεπέρασε τα 1,85 σεντς το λίτρο, ενώ το πετρέλαιο τα 1,82 σεντς το λίτρο.
Στην Κροατία έχει ήδη επιβληθεί πλαφόν, συγκρατώντας τις τιμές στο 1,5 ευρώ το λίτρο και στο 1,55 ευρώ το λίτρο για βενζίνη και πετρέλαιο, αντίστοιχα. Την ίδια τακτική ακολούθησε και η Ουγγαρία,με το πλαφόν να βρίσκεται στα 1,51 ευρώ το λίτρο στη βενζίνη και στα 1,56 ευρώ στο πετρέλαιο.
Παρόμοια απόφαση έλαβε και η Νότια Κορέα, η οποία αποφάσισε να εφαρμόσει ανώτατο όριο τιμών, με την τιμή της βενζίνης στη χώρα να βρίσκεται περίπου στα 1,28 ευρώ το λίτρο και του πετρελαίου στο 1,3 ευρώ το λίτρο.
Στη Γερμανία, αποφασίστηκε όπως μόνο μια φορά την ημέρα να μπορούν τα πρατήρια καυσίμων να αυξάνουν τις τιμές των καυσίμων, για να αποτραπούν φαινόμενα κερδοσκοπίας
«Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα εισαγάγει αυτό το μοντέλο το συντομότερο δυνατό, υπό το φως των τεράστιων αυξήσεων τιμών στα καύσιμα που προκλήθηκαν από τον πόλεμο στο Ιράν», δήλωσε η υπουργός Οικονομικών Κατερίνα Ράιχε. «Έχει παρατηρηθεί ότι οι τιμές των καυσίμων αυξάνονται εξαιρετικά γρήγορα όταν αυξάνεται το κόστος του πετρελαίου, ενώ, όταν το κόστος μειώνεται, οι τιμές πέφτουν πολύ αργά», τόνισε η υπουργός Οικονομικών.
Μόνο επί Αντώνη Πασχαλίδη
Η Κύπρος μόνο μία φορά επέβαλε πλαφόν στις τιμές καυσίμων. Ήταν το 2010, επί προεδρίας Δ. Χριστόφια και με υπουργό Εμπορίου τον Αντώνη Πασχαλίδη. Οι ανώτατες τιμές που καθορίστηκαν προκάλεσαν μεγάλες αντιδράσεις στους εμπλεκόμενους και αρκετά πρατήρια είτε δεν είχαν αρκετά αποθέματα καυσίμων είτε λειτουργούσαν πλημμελώς, με αποτέλεσμα να προκαλούνται ουρές και να προκληθεί ταλαιπωρία στους καταναλωτές.
Ωστόσο, το κράτος προέβη σε μερικές άλλες περιπτώσεις σε κινήσεις που αναχαίτισαν με διαφορετικό τρόπο τις μεγάλες αυξήσεις.
Το τελευταίο παράδειγμα που το κράτος αποφάσισε να επέμβει για αποκλιμάκωση των τιμών καυσίμων ήταν τον Μάρτιο του 2022. Τότε, λόγω της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία προέκυψε και πάλι ενεργειακή κρίση, με την Κυβέρνηση να προχωρεί σε συγκεκριμένες ενέργειες.
Τότε, η Κυβέρνηση, με τη σύμφωνο γνώμη της Βουλής, είχε τροποποιήσει τον περί Φόρων Κατανάλωσης Νόμο, ώστε να μειωθεί ο φόρος κατανάλωσης στη βενζίνη και στο πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης. Οι μειώσεις ήταν κοντά στα 8,3 σεντς για τα καύσιμα κίνησης και 6,4 σεντς για το πετρέλαιο θέρμανσης.
Αυτό φαίνεται πως πιθανώς να συμβεί και το 2026, σε περίπτωση μεγάλων αυξήσεων στα καύσιμα, αφού, όπως αναφέραμε και πιο πάνω, η επιβολή πλαφόν στις τιμές θα επηρέαζε, λόγω της ιδιαιτερότητας της Κύπρου, τις εισαγωγές και τη λιανική πώληση, με αποτέλεσμα να προκύψουν άλλα δυσάρεστα ζητήματα.
