Ποιητής. Το ζητούμενο κάθε φορά είναι να κάνει τις λέξεις να μιλήσουν. Γι’ αυτό κάθε φορά γράφει σαν να είναι η τελευταία του.
Όλο το μυστικό είναι να κάνουμε τις λέξεις να μιλήσουν. Η πρώτη λέξη ενός ποιήματος είναι εντέλει ο ίδιος ο ποιητής: η σύνταξη, ο κανόνας, η εκφορά του προσώπου του. Υπέροχα το λέει ο Διονύσιος Σολωμός στον «Πόρφυρά» του: «Κοιτάς του ρόδου τη λαμπρή πρώτη χαρά του ήλιου,/ναι πρώτη, αλλ’ όμως δεύτερη από το πρόσωπό σου». Οι λέξεις είναι όργανο για το πρωτεύον, την αστραποβολή της γνώσης του εαυτού μας.
Η ποίηση είναι για μένα τρόπος ζωής. Την υπηρετώ από παιδί, και συνεχίζω με καλπάζοντα ρυθμό να γράφω ποιήματα. Αλλά κι εκείνη μου χαρίζει αδιάλειπτα τα μυρίπνοα άνθη της, ανταποδίδοντας τη δική της βεβαιότητα για την πίστη μου προς αυτήν.
Το μεγάλο ποίημα είναι η ψυχή του ανθρώπου. Αυτή προσδιορίζει και το σθένος απέναντι στις λέξεις, αλλά και το ήθος απέναντι στον κίνδυνο οποιασδήποτε κοινωνικής ευτέλειας. Το μεγάλο ποίημα συνυφαίνεται από λέξεις που μεταμορφώνουν τα λόγια σε λόγο. O λόγος που γίνεται σάρκα, αυτό κινεί την ουσία του μεγάλου ποιήματος.
Μπορεί η ποίηση να βοηθήσει τον άνθρωπο σήμερα; Θα το θέσω αντίστροφα: Μπορεί ο άνθρωπος να βοηθήσει την ποίηση σήμερα; Τι περιμένει η ποίηση από μας; Τον ίδιο τον άνθρωπο! Πόσοι «χρειάζονται» αυτόν τον άνθρωπο; Ποιες είναι οι αξίες της ζωής, το μέτρο των πραγμάτων; Αν η ποίηση επιτελεί ένα ρόλο, είναι για να μας θυμίζει το χαμένο κέντρο του ανθρώπου και να αναμορφώνει τα πράγματα, αποδίδοντας σ’ αυτά το αρχαίο τους κάλλος μέσω της μαγικής αναμόρφωσης των ίδιων των λέξεων.
Η ποίηση γεννιέται με τον άνθρωπο. Μονάχα που αυτός δεν το γνωρίζει. Ευτύχησα να το αντιληφθώ από τα εννιά μου χρόνια και πήρα, στον βαθμό που μου αναλογεί, την ευθύνη της απάνω μου, παράδοξα θεωρώντας ότι μου δόθηκε τέτοια εντολή. Ίσως και να υπερβαίνω το πλαίσιο του ρόλου μου. Αλλά μήπως όλα τα πράγματα, ακόμα και η σωτηρία του κόσμου, δεν στηρίζονται στην υπέρβαση της λογικής;
Σύμφωνα με τη διατύπωση του Τόμας Έλιοτ, η ποίηση είναι «μια ξαφνική διεύρυνση της ευαισθησίας». Συνεπώς και μεγέθυνση ζωής. Προσωπικά συνηθίζω να ορίζω την ποίηση ως την «ανάσα της ζωής». Πνεύμα δηλαδή που δίνει ζωή. Δεν είναι ζήτημα βιολογίας παρά οντολογίας: ξεκινά από το σημείο όπου ο άνθρωπος παύει τυπικά να ζει και αρχίζει να «υπάρχει».
Η ουσία της ζωής είναι στον Ευαγγελισμό της, την καλή αγγελία που χαρίζει ευφροσύνη στον κόσμο, όταν ανοίγουν οι ουρανοί. Το έχουμε απλώς λησμονήσει, γιατί δεν κοιτάμε τον ουρανό. Αυτό κι αν είναι, ωστόσο, ρεαλισμός! Η ζωή συντίθεται βέβαια και από τις ακατάλυτες λύπες και τα πάθια, που παρέχουν αφορμές και υλικό προς αυτογνωσία και εγρήγορση.
H σταθερά στη ζωή μου ήταν η δικαιοσύνη, έναντι οποιουδήποτε τιμήματος. Στον όρο περιέχονται όλα τα δυνατά κινούμενα της αλήθειας, όπως την εννοώ στη ζωή και την τέχνη.
Ο ποιητής ως πατέρας και στη συνέχεια ως παππούς. Ο βιολογικός κύκλος μάς προσφέρει το μέγιστο, την αποδοχή της δωρεάς, την αυτομόρφωση της αγάπης. Ευκαιριακά και διακριτικά επικοινωνώ εντέχνως μαζί τους. Από τα παιδιά και τα εγγόνια μαθαίνω πώς να αγγίζω τις λέξεις μου, να τις καθιστώ υπεύθυνες και ανθρώπινες.
Η ποίηση απαιτεί από όλους, και κυρίως τους νέους, να γνωρίζουν πόσο αυτή είναι παλαιά, τι κόσμο περιέχει και πόση επιστήμη χρειάζεται για να σου δοθεί και να σε κάνει κτήμα της.
Γράφω καθημερινά. Σήμερα το τελευταίο, αύριο πάλι το τελευταίο. Ασκούμαι διαρκώς και μαθαίνω με την τέχνη μου.
Πώς θα χαρακτήριζα τη σχέση μου με τον χρόνο; «Ο χρόνος», είπε ο Βαλερί, «είναι ένα κενό». Περιμένει, υποθέτω, να τον γεμίσουμε, να τον εμψυχώσουμε με τον δικό μας χρόνο.
*Η νέα ποιητική συλλογή του Κυριάκου Χαραλαμπίδη «Ηλίου και Σελήνης άλως» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος.
