«Γίνεται βιβλίο η ιστορία που ανάβει τα φώτα του μυαλού. Οι ήρωες που μένουν μαζί μου στο σπίτι, έρχονται μαζί μου στη βόλτα, μου εμπιστεύονται τις ιστορίες τους».
Ποια ήταν η αφορμή για τη συγγραφή του βιβλίου σας «Στο τέλος νικάω εγώ»;
Αυτά που βλέπω γύρω μου κι αυτά που κουβεντιάζω με τους φίλους μου. Αν τα δύο αφηγηματικά νήματα του βιβλίου είναι ο Εθνικός Διχασμός (παλιά ελληνική ιστορία) και το brain drain (το βασικό ερώτημα ενός νέου στην Ελλάδα σήμερα συνοψίζεται στον διάσημο στίχο: should I stay or should I go?), θα έλεγα ότι η αφορμή της συγγραφής του μυθιστορήματος «Στο τέλος νικάω εγώ» είναι το γεγονός ότι ζω στην Ελλάδα, σήμερα, και επειδή κάτι ξέρω από Ιστορία, μπορώ να αναγνωρίσω πως η σημερινή γάγγραινα έχει μακρύ παρελθόν. Αν όμως με ρωτήσετε τι ήθελα να κάνω με αυτό το βιβλίο, θα σας απαντήσω απλά: ήθελα αισιοδοξία. Ήθελα ο αναγνώστης, όταν το τελειώσει, να το κλείσει με ένα χαμόγελο.
Πώς ξέρετε ποια από όλες τις ιστορίες που γεννιούνται στο μυαλό σας είναι εκείνη που αξίζει να γίνει βιβλίο;
Είναι η ιστορία που επιμένει. Αυτή που ανάβει τα φώτα του μυαλού. Οι ήρωες που μένουν μαζί μου στο σπίτι, έρχονται μαζί μου στη βόλτα, μου εμπιστεύονται τις ιστορίες τους.
Ποιο ήταν το πιο δύσκολο κομμάτι κατά τη διάρκεια της συγγραφής;
Όταν μια αφήγηση ρέει, όταν το κείμενο διαβάζεται βουλιμικά, αυτό σημαίνει ότι έχει (συνήθως) πίσω του πολλή μαστορική δουλειά. Το δύσκολο λοιπόν αλλά και το πιο ενδιαφέρον, ταυτόχρονα κομμάτι της συγγραφής έχει να κάνει με την ύφανση μιας αξιανάγνωστης πλοκής. Και με το σβήσιμο. Με το ποιες σκηνές, φράσεις, κομμάτια της πρώτης γραφής θα σβηστούν, για να αναπνεύσει καλύτερα και να λειτουργήσει το βιβλίο.
Πώς επιλέγετε τα βιβλία που θα διαβάσετε κάθε φορά;
Κάνω, όπως οι περισσότεροι αναγνώστες, τις βασικές κινήσεις προσέγγισης: διαβάζω το οπισθόφυλλο και ανοίγω την πρώτη σελίδα. Αν η αφήγηση με πάρει μαζί της, αν γυρίσω στην επόμενη σελίδα, τότε το βιβλίο με καλεί. Υπάρχουν βέβαια και συγγραφείς που εμπιστεύομαι και διαβάζω φανατικά, ακόμα κι αν κάποιες φορές με απογοητεύουν. Στο κάτω κάτω, όλοι έχουμε δικαίωμα στην αποτυχία.
Θυμάστε το πρώτο βιβλίο που διαβάσατε και σας έκανε εντύπωση;
Το πρώτο βιβλίο που μου έκανε εντύπωση δεν το διάβασα. Μου το διάβασε η μαμά μου. Ήταν το παραμύθι με τα επτά κατσικάκια. Και όλα τα παραμύθια έκτοτε.
Έκτοτε ποιοι συγγραφείς σας επηρέασαν;
Προτιμώ τη λέξη «διαμόρφωσαν». Δεν με διαμόρφωσαν μόνο συγγραφείς. Μου άλλαξαν την όραση, δηλαδή τον τρόπο που βλέπω τη ζωή και τον κόσμο, συγγραφείς, εικαστικοί, μουσικοί, σκηνοθέτες. Στους δικούς μου βίους αγίων εντάσσονται η Βιρτζίνια Γουλφ, οι αρχαίοι Έλληνες λυρικοί, ο Καβάφης, η ροκ της εφηβείας μου, τα ρεμπέτικα, οι Φλαμανδοί ζωγράφοι αγκαλιά με τον Λιχτενστάιν, ο Κόπολα του Νονού και του Δράκουλα, ο Σκορτσέζε της Νέας Υόρκης, ο Βέντερς στα Φτερά του Έρωτα.
Τι επιρροή έχει στη δική σας ζωή η ενασχόλησή σας με τη συγγραφή βιβλίων;
Όταν με ρωτούν γιατί γράφω βιβλία, απαντώ: «γιατί η ζωή δεν είναι ποτέ αρκετή». Το πιο σημαντικό που μου έχει χαρίσει η λογοτεχνία (και μου έχει χαρίσει πολλά) είναι αυτό: όλοι μας, όσο περιπετειώδης ή στατικός κι αν είναι ο βίος μας, ζούμε μία ζωή. Με τη λογοτεχνία, συγγραφείς και αναγνώστες, ζούμε πενήντα, εκατό, διακόσιες ζωές. Δεν είναι λίγο πράγμα.
Ποια βιβλία έχετε αυτόν τον καιρό πλάι στο κρεβάτι σας;
Είμαι αναγνωστικό παμφάγο: σε απόσταση βολής λοιπόν (εκεί που μπορεί να πιάσει το χέρι χωρίς να σηκωθώ από το κρεβάτι) αυτή τη στιγμή βρίσκονται η «Αστυνομία» του Νέσμπο, το «Confiteor» του Καμπρέ, η «Αγνή» του Φράνζεν και η τελευταία Φερράντε. Είναι όλα διαβασμένα και υπογραμμισμένα, αλλά δεν ήρθε ακόμα η ώρα τους να κάτσουν στο ράφι.
«Στο τέλος νικάω εγώ», Εκδόσεις Μεταίχμιο, Νοέμβριος 2017, Σελίδες 304
Η Σοφία Νικολαΐδου έχει εκδώσει μυθιστορήματα, συλλογές διηγημάτων, μελέτες και μεταφράσεις. Το μυθιστόρημά της «Χορεύουν οι ελέφαντες» μεταφράστηκε στα αγγλικά και κυκλοφορεί από τον εκδοτικό οίκο Melville House. Το μυθιστόρημά της «Απόψε δεν έχουμε φίλους» μεταφράστηκε στα εβραϊκά και κυκλοφορεί από τον εκδοτικό οίκο Kester Books, για το βιβλίο αυτό τιμήθηκε με το Athens Prize for Literature 2010. Διδάσκει δημιουργική γραφή στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
