Τα έργα του έχουν χαρακτηριστεί ταξιδιάρικες περιδηνίσεις στον χώρο και τον χρόνο. Αποτελεί ακόμη ένα μυστήριο για τον κόσμο της τέχνης του animation ο τρόπος με τον οποίο ζωντανεύει τους χαρακτήρες του καθώς τους παρακολουθούμε σε πραγματικό χρόνο, αλλά και ο τρόπος που συλλαμβάνει τόσο ποικιλόμορφα σχήματα να κινούνται πειστικά μέσα στον χώρο. Και διακρίνεται για τη βαθιά αισθητική γνώση της τρισδιάστατης φόρμας και του φωτισμού. Δημιουργεί εικόνες που λειτουργούν σαν ακολουθία ονείρων, όπως συμβαίνει στον ύπνο μας. Έχουν λίγες λήψεις και μεταβάσεις, σκηνές που απλά ρέουν η μια μέσα στην άλλη μέσω της μεταμόρφωσης σχεδίων που ενθαρρύνουν την αίσθηση του ονείρου. Η μουσική, η κίνηση, η αισθητική και η ιστορία είναι τα βασικά στοιχεία που κινούν το εκάστοτε πόνημά του.
Κυρίες και κύριοι, ο Ζορζ Σβιτσγκέμπελ! Θα τον υποδεχτούμε στην Κύπρο στο πλαίσιο του 17ου Διεθνούς Φεστιβάλ του Σινεμά Animation στην Ύπαιθρο. Εκεί όπου το 2016 έλαβε το Μεγάλο Βραβείο του Διεθνούς Διαγωνιστικού Τμήματος στη 15η έκδοση του κυπριακού Φεστιβάλ για την ταινία του «Ο βασιλιάς των ξωτικών». Ο βραβευμένος και διεθνώς αναγνωρισμένος Ελβετός σκηνοθέτης και ζωγράφος είναι ο κύριος φιλοξενούμενος της φετινής διοργάνωσης και μέλος της τριμελούς διεθνούς κριτικής επιτροπής. Στο πλαίσιο του φεστιβάλ, που φέτος πραγματοποιείται στην ειδυλλιακή Σαλαμιού της Πάφου, παρουσιάζεται μια ρετροσπεκτίβα με σχέδια από τις ταινίες του κι ένας μαραθώνιος προβολών όπου το κοινό θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει ολοκληρωμένο το έργο του. Ο Σβιτσγκέμπελ, είναι και ο δημιουργός της φετινής αφίσας της διοργάνωσης.
Ο Ζορζ Σβιτσγκέμπελ γεννήθηκε το 1944 στην κωμόπολη Ρεκονβιλιέ της γαλλόφωνης περιοχής του καντονιού της Βέρνης. Όταν ξεκίνησε τις σπουδές του στη Σχολή Καλών Τεχνών της Γενεύης στις αρχές της δεκαετίας του ’60 ούτε περνούσε από τον νου του η προοπτική της ιδιαίτερης τέχνης του animation. Το 1971 ίδρυσε το Στούντιο GDS όπου άρχισε την παραγωγή ταινιών παράλληλα με την ενασχόλησή του στη γραφιστική. Την περίοδο 1986 -1995 εργάστηκε σε εκθέσεις και αναδρομικά αφιερώματα στη Νυρεμβέργη, τη Στουτγάρδη, το Τόκιο, την Οζάκα, το Παρίσι και τη Νέα Υόρκη.
Το 2002 έλαβε το ελβετικό κινηματογραφικό βραβείο καλύτερης ταινίας μικρού μήκους για το πόνημά του «Το κορίτσι και τα σύννεφα», ενώ η ταινία του «Ο άνθρωπος χωρίς σκιά» (2004) έλαβε σειρά βραβείων και περιλήφθηκε στο Animation Show of Shows. Το 2011 η ταινία του «Romance» έλαβε το βραβείο Καλύτερης Ταινίας Μικρού Μήκους στα φημισμένα Βραβεία Genie της Ακαδημίας Κινηματογράφου και Τηλεόρασης του Καναδά. Πρόσφατα έλαβε τιμητική πρόσκληση για να γίνει μέλος στην αμερικανική Ακαδημία Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών, γνωστή σε όλο τον κόσμο για τα ετήσια Βραβεία Όσκαρ.
Ποιες ήταν οι πρώτες σας εμπειρίες σ’ αυτό το πεδίο; Κάπως αργά στο Φεστιβάλ του Ανσί της Γαλλίας, που βρίσκεται κοντά στη Γενεύη όπου ζω. Εκεί ανακάλυψα αυτή την τέχνη, όταν ήμουν ήδη 23 χρόνων.
Ποιες τεχνικές χρησιμοποιείτε; Μέχρι τώρα, μόνο ζωγραφική στο σελιλόιντ.
Προσπαθείτε να απεικονίσετε κάποιο μήνυμα σε κάθε ταινία που κάνετε; Όχι ιδιαίτερα. Προσπαθώ να εκφράσω μια ιδέα που έρχεται σε μένα καθώς ακούω μουσική, καθώς βλέπω έργα ζωγραφικής ή καθώς διαβάζω μια ιστορία.
Κρατάτε το παιδί μέσα σας; Ίσως, αλλά αυτό γίνεται παρά τη θέλησή μου.
Πώς θα περιγράφατε τη δουλειά σας σε κάποιον που δεν έχει ξαναδεί κάτι παρόμοιο; Είναι λίγο δύσκολο. Συχνά λέω ότι είναι κινούμενη ζωγραφική ή ότι ενώ πρόκειται για ταινίες κινουμένων σχεδίων δεν είναι καρτούν.
Ο γιος σας ο Λουί είναι πιανίστας. Ποια είναι η δική σας σχέση με τη μουσική; Πάντα αγαπούσα την κλασσική μουσική κι όταν είχαμε παιδιά που αγαπούσαν τη μουσική, ήταν μια ευκαιρία για μένα να μπορώ να συνεργαστώ μαζί τους. Ο Λουί έπαιξε μια μπαγκατέλα 20 δευτερολέπτων του Μπετόβεν για την ταινία «ZigZag» όταν ήταν εννιά ετών και για τέσσερις άλλες ταινίες (μία μαζί με την αδελφή του Τίνα). Η πιο πρόσφατη συνεργασία μας ήταν στην ταινία «Ο βασιλιάς των ξωτικών» (2015).
Πώς αισθάνεστε όταν έχετε τον ρόλο ενός κριτή, ως μέλος μιας κριτικής επιτροπής σ’ ένα φεστιβάλ ή σ’ ένα τόσο σημαντικό θεσμό όπως τα Βραβεία Όσκαρ; Νομίζω ότι είναι ενδιαφέρον να συμμετέχει κανείς σε μια κριτική επιτροπή όταν κάνει ταινίες και ο ίδιος, διότι αυτό τον κάνει πολύ πιο επιεική με τις επιλογές των κριτικών επιτροπών.
Τι θα συμβουλεύατε έναν νέο δημιουργό ταινιών κινουμένων σχεδίων; Ποιες δεξιότητες θεωρείτε απαραίτητες; Είναι σημαντικό να αγαπάει κανείς το να σχεδιάζει και να λέει ιστορίες, όμως πάνω απ’ όλα το πιο σημαντικό είναι να έχουμε πάθος για ό,τι κάνουμε.
Ποιες προβλέψεις θα τολμούσατε να κάνετε σχετικά με το μέλλον της τέχνης σας, του animation; Όταν ήρθαν τα ειδικά εφέ νομίζαμε ότι όλα είχαν τελειώσει για την τέχνη του animation. Όμως συνέβη εντελώς το αντίθετο. Είναι δύσκολο να προβεί κανείς σε προβλέψεις.
Τι είναι αυτό που έχει επηρεάσει το ύφος της τέχνης σας; Οι ταινίες που είδα στα διάφορα φεστιβάλ κινούμενων σχεδίων, αλλά επίσης και οι εκθέσεις ζωγραφικής, η ανάγνωση κάποιων βιβλίων και η ακρόαση μουσικής.
Ποιοι σχεδιαστές κινουμένων σχεδίων είναι οι αγαπημένοι σας και γιατί; Ο ήρωάς μου είναι ο Νόρμαν ΜακΛάρεν, ο οποίος έχει εργαστεί όλη του τη ζωή ως ερευνητής. Θαυμάζω πάρα πολύ και τον Ιγκόρ Κοβαλιόφ, που καταφέρνει να εκφράσει έντονα συναισθήματα αναμεμιγμένα με χιούμορ. Φροντίζει επίσης όλες τις λεπτομέρειες.
Τι είναι αυτό που συμβαίνει συνήθως στη δημιουργική διαδικασία το οποίο συντελεί τελικά στην παραγωγή του έργου τέχνης; Θα ‘θελα να ‘ξερα!
Αντιμετωπίζετε τη διδασκαλία ως επέκταση της δικής σας τέχνης; Δεν δίδαξα ακριβώς, έδωσα μόνο μερικές συμβουλές και παρουσιάσα τις ταινίες μου ή τον τρόπο που δουλεύω σε σχολεία που με προσκαλούσαν. Η επαφή με τους νέους ανθρώπους είναι αναζωογονητική, αλλά, δυστυχώς –ίσως- δεν έχω την κλίση για δάσκαλος.
Το φεστιβάλ
Το φετινό Διεθνές Φεστιβάλ του Σινεμά Animation στην Ύπαιθρο ακολουθεί τους δρόμους του κρασιού, περνά από τα χωριά της επαρχίας Λεμεσού, χαιρετά τη θάλασσα από ψηλά και καταλήγει στην κοινότητα της Σαλαμιούς, στην Πάφο. Ένας κρυμμένος θησαυρός, ανάμεσα σε καρυδιές, ροδιές και αμπέλια, ανοίγεται για ένα τριήμερο στους φίλους του σινεμά animation, με τον θερινό κινηματογράφο του χωριού να ξαναζωντανεύει και κάθε δρομάκι κρύβει μια γιορτή, όπου εκτός από προβολές ταινιών μεγάλων ονομάτων της διεθνούς σκηνής του animation πραγματοποιούνται εργαστήρια, εκθέσεις, συναυλίες και αφιερώματα.
Εκτός από τον Ζορζ Σβιτσγκέμπελ, η τριμελής διεθνής κριτική επιτροπή περιλαμβάνει επίσης την Ελίζε Λαμπέ, επικεφαλής του Τμήματος Φεστιβάλ και Ανάπτυξης Κοινού του Εθνικού Κέντρου Κινηματογράφου του Καναδά και τον Ζαν- Λικ Σλοκ, ιδρυτή του στούντιο παραγωγής Camera etc στο Βέλγιο, ένα από τα σημαντικότερα στούντιο δημιουργίας animation της Ευρώπης.
Διεθνές Φεστιβάλ Κινουμένων Σχεδίων Υπαίθρου Όψεις του Κόσμου, 19-21 Ιουλίου, Σαλαμιού, Πάφος.
