Δίδυμα, μόλις κάποιων μηνών. Το ένα θάφτηκε ζωντανό στο χώμα, για να φύγει η κατάρα. Η μάνα του, λίγες ώρες αργότερα, το ξέθαψε παράνομα. Αυτή είναι μια απ’ τις πολλές ιστορίες που άκουσε η σπουδαία ερμηνεύτρια κατά τη διάρκεια του ταξιδιού της στην Κένυα λίγο πριν από το Πάσχα. Η συναυλία της εκεί με τα 136 ορφανά του Ιδρύματος Σοφία για τα Παιδιά ήταν η αφορμή για να τα πούμε.

Φωτο: Μαρίνα Σιακόλα 

Θυμάστε ποια ήταν η τελευταία σκέψη πριν ανεβείτε στο αεροπλάνο για την Αφρική; Υπήρχε χαρά, μεγάλη χαρά. Είναι αυτό που νιώθεις όταν ξεκινάς να πας κάπου που θέλεις τόσο πολύ και δεν κοιμάσαι το βράδυ. Ουσιαστικά ήταν η αρχή της πραγματοποίησης της υπόσχεσής μου να τραγουδήσω με τα παιδιά τού Σοφία στην Κένυα.

Ποιος ήταν ο σκοπός του ταξιδιού σας; Είμαι κοντά στο Ίδρυμα Σοφία για τα Παιδιά εδώ και πολλά χρόνια, γιατί επιτελεί ένα έργο μοναδικό, στην Κένυα αλλά και στην Κύπρο, ειδικά τα τελευταία χρόνια, που αντιμετώπισε δυσκολίες. Φροντίζει παιδικές ψυχές, γι’ αυτό και θέλει και πρέπει να έχει τη στήριξή μας. Τα παιδιά αυτά έχουν την ανάγκη μας. Όσον αφορά εμένα, απλά πραγματοποίησα την υπόσχεσή μου… 

Αυτό που είχατε πει στη συναυλία σας στην Κύπρο; Ακριβώς. Η γιορτή αγάπης έγινε μαζί με τους τρεις μουσικούς μου που προσφέρθηκαν να έρθουν μαζί μας. Η φιλοσοφία τού πρέπει να κάνεις το καλό είναι στάση ζωής, όσο μακριά κι αν είναι, γιατί υπάρχουν παιδιά με Aids, κακοποιημένα, ορφανά, παιδιά από φυλακές, χωρίς ταυτότητα, παιδιά που θάφτηκαν ζωντανά και πέρασαν από τον θάνατο ξυστά και σώθηκαν και στην κυριολεξία αναστήθηκαν. Ο εθελοντισμός είναι ύψιστη προσφορά στον άνθρωπο. Γιατι η γη είναι μικρή και μπορείς να προσφέρεις παντού. Αυτά που είδαμε, που νιώσαμε, αυτά που μας άγγιξαν, δεν περιγράφονται με λόγια. Όλες τις μέρες εκεί είδαμε τη ζωή να ξεσπά, να γεμίζει την καρδιά μας χρώματα. Για όλους που ήμαστε τη Μεγάλη Εβδομάδα εκεί, η Ανάσταση ήρθε νωρίτερα. Ένα τεράστιο μπράβο στο Ίδρυμα Σοφία για τα παιδιά, στους εθελοντές, στους ευεργέτες και τους χορηγούς του, για την προσφορά τους στην Κένυα και στην Κύπρο. 

Αλήθεια, τι ήταν εκείνο που περιμένατε πηγαίνοντας στην Κένυα; Δεν περίμενα τίποτα, δεν ήξερα τίποτα. Αυτό που καταλάβαινα ήταν ότι η πόρτα της ψυχής μου άνοιξε διάπλατα και περίμενε.

Και όταν βρεθήκατε στις φυλακές του Nakuru και στο Ορφανοτροφείο Μακάριος, ποιες ήταν οι πρώτες εικόνες που αντικρίσατε; Στη φυλακή ανηλίκων είδαμε παιδιά με μάτια γεμάτα απορία. Αιωρείτο ένα περίεργο συναίσθημα στην ατμόσφαιρα… Μπήκαμε σε μια αίθουσα μικρή, πήρανε τα δώρα τους από το Ίδρυμα Σοφία, και αφού τα παιδιά κάθισαν στα παγκάκια και έγιναν οι συστάσεις, η Μαρίνα (σ.σ. Σιακόλα) ζήτησε αν μπορούσαμε να τους πούμε ένα τραγούδι… Χωρίς δεύτερη σκέψη, η Βασιλική πήρε το βιολί της από το πούλμαν και ο Θωμάς μια μικρή κιθάρα που είχε μαζί, πήρα τα τσίγκινα πιάτα και τα ποτήρια που στράγγιζαν έξω και τα έκανα κρουστά, ενώ ο Αλέξης αυτοσχεδίασε με μία κατσαρόλα! Ξαφνικά στην αίθουσα άλλαξε εντελώς η ατμόσφαιρα! Έγινε σαν τάξη σχολείου και όλα τα παιδιά συμμετείχαν με χαμόγελα, χειροκροτήματα και δυνατές φωνές. Τους είπα και ένα τραγούδι στα σουαχίλι –που έγινε πανζουρλισμός–, το «Όλε Όλε», που μιλάει την παγκόσμια γλώσσα των αγώνων, ενώ μετά ένας έφηβος Μασάι είπε ένα παραδοσιακό τους τραγούδι σε ρυθμό ραπ! Ήταν εξαιρετικός και ήταν η μοναδική στιγμή που χαμογέλασε… Όταν τέλειωσε και ήρθαμε στην πραγματικότητα, ακούσαμε απ’ τον διευθυντή της φυλακής, έναν σπουδαίο άνθρωπο που κάνει πολύ σωστά τη δουλειά του, κάποιες απ’ τις ιστορίες των παιδιών.

Και στο Ορφανοτροφείο Μακάριος; Πώς σας υποδέχτηκαν; Μας έκαναν μια απίστευτη υποδοχή! Όλα τα παιδιά, από τριών έως δεκαπέντε, παραταγμένα με χαμόγελο, με υπέροχα χρώματα και διάθεση. Μας υποδέχτηκαν με χορό, τραγούδι και τύμπανα. Αμέσως μπήκαμε κι εμείς στον κύκλο, χορέψαμε μαζί τους, γελάσαμε… Ήταν μεγάλη η χαρά όλων, απ’ τις πιο απίθανες στιγμές που ζήσαμε, δυνατή, γεμάτη από ζωή. Οι λέξεις ωχριούν… Τόση χαρά μαζεμένη σε μια είσοδο!  

Σας ξάφνιασε η εξωστρέφεια και η χαρά αυτών των ανθρώπων; Θα περίμενε κανείς πως μιας και πολλές φορές δεν έχουν ούτε τα βασικά –στέγη, καθαρό νερό, φαγητό, ρούχα– θα ήταν κατηφείς. Είναι παράδειγμα ζωής αυτά τα παιδιά. Με ξάφνιασε όλη η ιστορία τους. Τα μάτια μου κοιτούσαν και αποτύπωναν το κάθε δευτερόλεπτο, οι αισθήσεις μου χόρευαν τρελά. Νόμιζα ότι ήξερα περίπου τι θα συναντούσα, από τις περιγραφές της Μαρίνας, αλλά η πραγματικότητα ήταν χίλιες φορές πιο ισχυρή. Συναισθηματικός δυναμίτης μεγατόνων! Ζωή, χαρά, διάθεση, προσφορά, συγκίνηση, κλάματα και γέλια, σε απίστευτες δόσεις. Εικόνες που δεν θα σβήσουν ποτέ.

Και απ’ τις ιστορίες που ακούσατε, ποια είναι εκείνη που σας σόκαρε περισσότερο; Η ιστορία των δίδυμων παιδιών. Στα βάθη της Κένυας, όταν γεννιούνται δίδυμα, θεωρείται κατάρα. Και για να φύγει η κατάρα, έπρεπε το ένα από τα δύο παιδιά να θαφτεί ζωντανό. Η μάνα έπρεπε να αποφασίσει… Το έθαψαν και μετά από 17 ώρες πήγε κρυφά, με κίνδυνο της ζωής της, και το ξέθαψε. Ζούσε! Έτσι κατέληξαν στο ορφανοτροφείο με τη μαμά τους, με άκρα μυστικότητα, γιατί ο πατέρας τούς έψαχνε για να το σκοτώσει, γιατί αν δεν το έκανε, θεωρείτο καταραμένος και δεν θα μπορούσε να ξαναπαντρευτεί. Τι άγριο ζώο γίνεται ο άνθρωπος… Η ιστορία αυτή των διδύμων ακόμα με βασανίζει, είναι κάτι που δεν θα μπορέσει ποτέ το μυαλό μου να χωρέσει. 

Η σχέση σας με το Σοφία για τα Παιδιά πάει πολλά χρονιά πίσω, μιας και συμμετείχατε στις κατά καιρούς εκδηλώσεις του. Πώς προέκυψε όμως η γνωριμία με το Ίδρυμα; Γνωρίζω τη Μαρίνα Σιακόλα πάρα πολλά χρόνια, έχουμε μια αληθινή και ουσιαστική φιλία, που ξεκίνησε από μία φωτογράφιση που μου έκανε πριν από χρόνια, γιατί η Μαρίνα είναι και σπουδαία φωτογράφος. Είναι επίσης πρόεδρος του Ιδρύματος Σοφία για τα Παιδιά. Όταν μου ζητήθηκε να συμμετάσχω σε εκδηλώσεις για το Ίδρυμα, όπως το Τόξο της Ελπίδας, που ήταν μια εκδήλωση για τα παιδιά της Κύπρου, φυσικά και δέχθηκα αμέσως. Έχω επίσης ζωγραφίσει για τα παιδιά του Ιδρύματος, ενώ πρόσφατα συμμετείχα και στην έκθεση φωτογραφίας που διοργάνωσαν στην Πάφο. Τον Ιούνιο του 2016, σε κάποια από τις συναυλίες στήριξης για τα παιδιά της Κύπρου και της Κένυας, είχα την έκπληξη από τα παιδιά της Κένυας που μου τραγούδησαν το «Σωτηρία της ψυχής» στα ελληνικά. Αυτή ήταν και η σπίθα του ταξιδιού. Εκεί ξεκίνησε και η υπόσχεσή μου… 

Τραγουδήσατε ιταλικά, αγγλικά, ισπανικά, γαλλικά, κορσικάνικα και κινέζικα, ενώ τώρα, για τις ανάγκες αυτού του ταξιδιού, μάθατε σουαχίλι. Τι έλεγε το τραγούδι που ακούσαμε να τραγουδάτε στις πρόβες; Ήταν τo «Nakupenta Malaika» που σημαίνει «Σ’ αγαπάω άγγελέ μου». Είναι ένα ερωτικό, τρυφερό τραγούδι, πάρα πολύ γνωστό στην Αφρική, που λέει «αγάπη μου, άγγελέ μου, σ’ αγαπάω, είσαι όλος ο κόσμος για μένα, σ’ αγαπάω τόσο πολύ, αλλά δεν έχω χρήματα να σε παντρευτώ». Είναι τόσο όμορφη γλώσσα τα σουαχίλι, έχει πολλά φωνήεντα και αυτό την κάνει να ρέει σαν τραγούδι.

Πώς αντέδρασαν τα παιδιά όταν σας άκουσαν να τραγουδάτε ένα δικό τους, παραδοσιακό κομμάτι; Νομίζω ότι δεν πίστευαν στ’ αυτιά τους τι άκουγαν! Μετά την έκπληξη ήρθαν τα χαμόγελα και μετά τραγουδούσαμε ρυθμικά όλοι μαζί. Τι στιγμή ήταν κι αυτή, τι ουράνιες φωνές!

Το βιντεάκι που ανεβάσατε στη σελίδα σας στο facebook ξεπέρασε σε λίγα 24ωρα τις 170 χιλιάδες προβολές. Είναι απόδειξη ότι η μουσική βοηθά σε τέτοιες συνθήκες; Η μουσική είναι το πιο δυνατό μέσο επικοινωνίας, είναι παγκόσμια γλώσσα… Στην προκειμένη περίπτωση, αυτό το εντελώς ερασιτεχνικό βίντεο που τράβηξε η παραγωγός μου, Τώνια Δραγούνη, άγγιξε ψυχές. Είναι μια αλήθεια καταγεγραμμένη με ένα απλό κινητό, αλλά με τεράστια συναισθηματική δύναμη. 

Πώς ένας καλλιτέχνης μπορεί να βοηθήσει σε όλο αυτό που συμβαίνει και να απαλύνει όλο αυτό που συμβαίνει; Ένας καλλιτέχνης μπορεί να βοηθήσει με πολλούς τρόπους. Μέσα από τη μουσική, μέσα από τα πιστεύω του για τον εθελοντισμό, από τη θέση ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι, αδιακρίτως χρώματος, θρησκείας και πολιτισμού. Πολλές φορές ένας καλλιτέχνης αφυπνίζει συνειδήσεις και χτυπάει ευαίσθητες χορδές που έχει ο κάθε άνθρωπος, δημιουργώντας αντιδράσεις και ενδιαφέρον. Η παρουσία τού καλλιτέχνη στον χώρο επίσης είναι σημαντική, γιατί γνωρίζει από κοντά όλη την κατάσταση και μπορεί να μιλήσει γι’ αυτήν από πρώτο χέρι και να γίνει πρέσβης της κάθε προσπάθειας. 

Ένα μήνα μετά το ταξίδι σας, τι είναι αυτό που θυμάστε πιο έντονα; Ήταν απόγευμα, τα παιδιά ήταν όλα στην αίθουσα φαγητού. Ησυχία, με συννεφιά και υγρασία. Όπως κατηφορίζω το δρομάκι του ορφανοτροφείου, ακούω στα ελληνικά «όπως τυλίγονταν τα χέρια στο σώμα κι όπως έσπαγε στ’ αστέρια η βραδιά, σου είχα αγγίξει δειλά την καρδιά – σ’ αγαπάω». Νόμιζα ότι είχα παραίσθηση και τραγουδούσαν άγγελοι. Αυτές οι παιδικές φωνές έβγαιναν από τους τοίχους, τις πόρτες, τα παράθυρα και σε αγκάλιαζαν. Μπήκα στην αίθουσα και δεν άντεξα. Με φοβερή συγκίνηση και συναισθήματα ανάμεικτα άκουσα το τραγούδι-δώρο από τις μικρές παιδικές ψυχές. Όταν ξέρεις τι έχουν περάσει αυτά τα παιδάκια, οι λέξεις «ο άγγελός μου, ο άνθρωπός μου, ο θάνατός μου» σε χτυπάνε σαν σφυρί. Η συναισθηματική φόρτιση έσπαγε τα πάντα, ήταν μοναδικής έντασης και κατάνυξης. Μετά, το ξανατραγουδήσαμε όλοι μαζί. Ήταν μια στιγμή διαμάντι.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα συνεχίσατε τις πρόβες με τον Σταύρο Ξαρχάκο για την καλοκαιρινή σας συνεργασία. Πώς προέκυψε, αλήθεια; Πέρσι το καλοκαίρι, στην Αθήνα, στο Παναθηναϊκό στάδιο, τραγουδήσαμε πολλοί καλλιτέχνες υπό τη διεύθυνση του Σταύρου Ξαρχάκου, για το «Όλοι μαζί μπορούμε». Ήταν μια μεγαλειώδης συναυλία με τα υπέροχα τραγούδια του, όπου μαζεύτηκαν εκατοντάδες τόνοι τρόφιμα για τους συνανθρώπους μας. Εκεί λοιπόν έγινε το κλικ. Τον Σταύρο Ξαρχάκο τον θαυμάζω, τον εκτιμώ απεριόριστα και με τα τραγούδια του έχω ονειρευτεί, έχω ερωτευτεί και έχω συγκινηθεί πάρα πολύ. Χαίρομαι βαθιά που θα συναντηθώ αυτή τη στιγμή με τον συγκλονιστικό συνθέτη επί σκηνής, που θα διευθύνει την ορχήστρα με τον μοναδικό του τρόπο και οι μελωδίες του θα μας συγκινήσουν για άλλη μια φορά. Πραγματικά ανυπομονώ…

INFO: Οι συναυλίες της Άλκηστης Πρωτοψάλτη και του Σταύρου Ξαρχάκου στην Κύπρο θα πραγματοποιηθούν στις 18 και 19 Ιουλίου, στο Δημοτικό Κηποθέατρο Λεμεσού και στο Αμφιθέατρο Σχολής Τυφλών αντίστοιχα. Εισιτήρια διατίθενται στο tickethour.com.cy Χορηγοί επικοινωνίας Εφημερίδα Ο Φιλελεύθερος και ραδιοφωνικός σταθμός Active 107,4 και 102,5.

 

Σημειώσεις Ημερολογίου

«Η υπόσχεση πραγµατοποιήθηκε. Η γιορτή αγάπης έγινε στο Ορφανοτροφείο Μακάριος στην Κένυα µε 136 ψυχές. Γιατί πρέπει να κάνεις το καλό, είναι για µένα στάση ζωής όσο µακριά κι αν είναι. Γιατί υπάρχουν παιδιά πεταµένα, παιδιά µε AIDS, κακοποιηµένα, ορφανά, παιδιά από φυλακές, χωρίς ταυτότητα, παιδιά που θάφτηκαν ζωντανά (γιατί είχαν την ατυχία να είναι δίδυµα και στα βάθη της Κένυας αυτό είναι κατάρα), παιδιά που σώθηκαν όµως και στην κυριολεξία αναστήθηκαν. Γιατί ο εθελοντισµός είναι ύψιστη προσφορά στον άνθρωπο. Γιατί η γη είναι µικρή και µπορείς να προσφέρεις παντού. Σταγόνα στον ωκεανό αλλά πολλές σταγόνες κάνουν ένα ορµητικό ποτάµι αγάπης, ελπίδας, χαράς και ζωής. Αυτά που νιώσαµε, αυτά που είδαµε, αυτά που µας άγγιξαν δεν περιγράφονται… Οι λέξεις ωχριούν µπροστά τους. Χαρά και κλάµα χιαστή. Αυτό το απόγευµα στο ορφανοτροφείο θα το κρεµάσουµε στον λαιµό σαν φυλακτό. Για πρώτη φορά εκεί να γίνεται µια συναυλία… Τραγουδήσαµε, χορέψαµε µε τα παιδιά και γράψαµε στη γη όσα θέλαµε να πει η ψυχή µας. Ήταν ευτυχία, ήταν περιπλάνηση ανάµεσα στον ουρανό και στη γη.
Στο Ίδρυµα Σοφία για τα Παιδιά ένα τεράστιο ευχαριστώ και µπράβο για την προσφορά του στα παιδιά και εδώ και στην Κύπρο. Το  Ίδρυµα Σοφία είναι έµπνευση αλληλεγγύης και αγάπης στα παιδιά του κόσµου. Θα είµαι πάντα δίπλα σας.
Στο βιβλίο της δικής µου ψυχής όλες αυτές οι µέρες γράφτηκαν και αποτυπώθηκαν µε ανεξίτηλα γράµµατα. Σε αυτή τη γιορτή πραγµατικής αγάπης η ζωή ξέσπασε και γέµισε την καρδιά µας χρώµατα.
 
Εις το επανιδείν
Κένυα, Απρίλης 2017
Άλκηστις Πρωτοψάλτη»