Κι’ ενώ ο Πρόεδρος της Κίνας Xi Jinping επανέφερε σε διεθνή διάσκεψη στο Πεκίνο (28/06) το ζήτημα των «Πέντε Αρχών Ειρηνικής Συνύπαρξης», ο ΓΓ του ΝΑΤΟ ζητούσε (17/6/2024) προκλητικά από την Κίνα να πληρώσει το τίμημα για την υποστήριξη στη Ρωσία. Ας σημειωθεί πως με φόντο την επικείμενη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Ουάσιγκτον τον Ιούλιο, ΗΠΑ-ΝΑΤΟ-ΕΕ επιταχύνουν την στρατιωτική τους επικοινωνία. Ταυτόχρονα, τα’ αστικά επιτελεία της νεοφιλελεύθερης και σοσιαλδημοκρατικής διαχείρισης της ΕΕ, παρά την οικονομική κρίση και την όξυνση των αντιθέσεών τους, εκτείνουν ένα πολύπτυχο πολιτικών εξάρτησης από τις ΗΠΑ-ΝΑΤΟ. Αυτές κορυφώνονται όχι μόνο σε ζητήματα ψηφιακής τεχνολογίας κι’ ενέργειας αλλά και στρατιωτικής συνεργασίας. Εξού και η τεράστια πίεση του ΝΑΤΟ γι’ ανάληψη μεγαλύτερων στρατιωτικών δαπανών. Μολονότι η όξυνση των αντιθέσεων ανάμεσα στα «κράτη-μέλη» της ΕΕ διαμορφώνει κάποιες τάσεις αντίρροπες, εντούτοις ο σκληρός πυρήνας της ΕΕ έχει επιβάλλει νέου τύπου ιδεολογικά και πολιτικά δεσμά. Αυτά γίνονται πιο ευδιάκριτα με τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ και, συνακόλουθα, με τις στρατιωτικές δαπάνες των ευρωπαϊκών κρατών του καθώς αγγίζουν τα 400 δισ. δολάρια. Σε κάθε περίπτωση, η ΕΕ -παρά το μέγεθος της κρίσης-καθοδηγείται από την οικονομία πολέμου. Η Γερμανία, λόγου χάρη, ανακοίνωσε προ καιρού αύξηση 30% των στρατιωτικών δαπανών, με επιπλέον 100 δισεκατομμύρια ευρώ να διατίθενται σε ειδικό ταμείο για τις ένοπλες δυνάμεις. Ο Charles Michel, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αναφέρθηκε την Άνοιξη 2024 στην ανάγκη προετοιμασίας της Ευρώπης για πόλεμο. Λίγο αργότερα (Μάης 2024) η Ursula von der Leyen, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πρότεινε αφαίρεση κονδυλίων από ΕΣΠΑ και Κοινή Αγροτική Πολιτική και τη μεταφορά τους στην «άμυνα» και «ασφάλεια».
Το επίφοβο κι’ επικίνδυνο αυτής της κουλτούρας στρατιωτικοποίησης της πολιτικής είναι πως η ΕΕ βρίσκεται σε απόλυτη αντιστοιχία με τους ιμπεριαλιστικούς στόχους της άλλης πλευράς του Ατλαντικού. Και είναι πραγματικά επίφοβο κι’ επικίνδυνο, καθότι οι στρατιωτικές δαπάνες στη μεν ΕΕ καταγράφηκαν μεγαλύτερες από ό,τι ήσαν στο τέλος του «ψυχρού πολέμου», στις δε ΗΠΑ ξεπέρασαν τα 915 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή σχεδόν το 40% του παγκόσμιου συνόλου. Και μάλιστα σε μια περίοδο που στις ΗΠΑ και στην ΕΕ καταγράφονται φαινόμενα ακραίας φτωχοποίησης και βίαιων ανισοτήτων. Ενδεικτικά αναφέρουμε το χρέος 34,5 τρισ. δολαρίων της Ουάσιγκτον, την αύξηση κατά 40% των Αμερικανών που πεινούν, την έκρηξη πληθωρισμού πουοδηγεί περίπου 80 εκατ. ανθρώπους στις ΗΠΑ και πάνω απο 95 εκατ. στην ΕΕ στη φτώχεια.
Όλα αυτά, μαζί με την οικονομία πολέμου, αποτελούν μία βραδυφλεγή βόμβα. Ιδιαίτερα με την οικονομία πολέμου που ασκούν ΗΠΑ-ΝΑΤΟ-ΕΕ, ανοίγεται το «κουτί της Πανδώρας» τόσο σε περιφερειακό όσο και παγκόσμιο επίπεδο. Δημιουργούνται εστίες αναμετρήσεων που μετατρέπονται σε ανοιχτές πληγές για τον πλανήτη. Οι δε εξ επιλογής εχθροπρακτικές παρεμβάσεις των ΗΠΑ-ΝΑΤΟ-ΕΕ αποδεικνύουν πως η εξωτερική τους πολιτική δεν είναι προσανατολισμένη στην ειρήνη. Τουναντίον, επιζητούν τη σύγκρουση με οικονομικά, στρατιωτικά και πολιτικά μέσα σε κάθε περιφέρεια του πλανήτη. Ειδικότερα, η διεύρυνση του ΝΑΤΟ και η εμπλοκή του μαζί με την ΕΕ-ΗΠΑ σε διάφορα σημεία του κόσμου, στον σχεδιασμό περικύκλωσης Κίνας -Ρωσίας συμπεριλαμβανομένου, ενέχει κινδύνους ανάφλεξης σε όλο τον πλανήτη.
Λαμβάνοντας υπόψη τις εύθραυστες γεωπολιτικές «διευθετήσεις», ο Πρόεδρος της Κίνας Xi Jinping πρότεινε πριν από περίπου μια 10ετία τη θέση για οικοδόμηση μιας «παγκόσμιας κοινότητας κοινού μέλλοντος». Καθώς το έλλειμμα ειρήνης αυξάνεται και οι απειλές για την παγκόσμια ειρήνη συσσωρεύονται με πολέμους, εντάσεις και επιλεκτικά σημεία ανάφλεξης, η εξωτερική πολιτική της Κίνας επανέρχεται συχνά στην πρόταση-θέση Xi, με άξονα τους τομείς συνεργασιών, περιβάλλοντος και ασφάλειας. Μάλιστα στην προ ημερών διεθνή διάσκεψη στο Πεκίνο(28/06) για την 70η επέτειο των «Πέντε Αρχών Ειρηνικής Συνύπαρξης» που είχε θέσει ο Zhou Enlai, ο Πρόεδρος Xi υπογράμμισε ενώπιον ενός κοινού 600+ καλεσμένων τη «στιβαρή ανθεκτικότητα και την αιώνια συνάφεια» των «Πέντε Αρχών Ειρηνικής Συνύπαρξης». Σημείωσε δε ότι το όραμα της οικοδόμησης μιας κοινότητας με κοινό μέλλον για την ανθρωπότητα αποτελεί αποτελεσματική δράση για τη διατήρηση, προώθηση και αναβάθμιση των εν λόγω Αρχών: ήτοι, τον αμοιβαίο σεβασμό της κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας, την αμοιβαία μη-επίθεση, την αμοιβαία μη-ανάμειξη στις εσωτερικές υποθέσεις των άλλων, την ισότητα& το αμοιβαίο όφελος και, τέλος, την ειρηνική συνύπαρξη.
Σε μια περίοδο που ο κόσμος αναζητά ειρηνικές λύσεις, η συνάφεια μεταξύ των «Πέντε Αρχών Ειρηνικής Συνύπαρξης» και της πρότασης για «οικοδόμηση μιας παγκόσμιας κοινότητας με κοινό μέλλον για την ανθρωπότητα» φαίνεται ν’ αποκτά ειδικό βάρος στις διεθνείς σχέσεις. Ιδιαίτερα σε αυτό το κρίσιμο σημείο του 21ου αιώνα, που η ανθρωπότητα πρέπει να επιλέξει μεταξύ ειρήνης και πολέμου, η θέση της Κίνας για «οικοδόμηση μιας παγκόσμιας κοινότητας κοινού μέλλοντος» υποδεικνύει πως μπορούν να υπάρξουν τρόποι επίλυσης συγκρούσεων στο περίπλοκο διεθνές περιβάλλον. Ταυτόχρονα, το Πεκίνο πιστεύει πως αυτή η θέση αποτελεί γόνιμη προοπτική, καθώς υπερβαίνει ξεπερασμένες νοοτροπίες και αντιπαραθέσεις τύπου «ψυχρού πολέμου», συμβάλλοντας έτσι στην εκκόλαψη ενός οδικού χάρτη ενίσχυσης της ειρηνινής συνύπαρξης των λαών. Έχοντας υπόψη όλα τα παραπάνω, αποτελεί conditio sine qua non λαοί και κράτη ν’ αντισταθούν σε νοοτροπίες πυροδότησης σύγκρουσεων, ώστε το όραμα για ειρήνη και ασφάλεια να μετατραπεί σε πραγματικότητα.
*Πρ. Πρύτανης ΕΠΚ, τακτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών &Τεχνών.
