Πρόσφατα, επικεντρωθήκαμε στο μυθιστόρημα «Υποταγή». Εκεί περιγράφεται ένα σενάριο στο εγγύς μέλλον, όπου στον 2ο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Γαλλία, βρίσκονται αντιμέτωποι δύο ακραίοι: ο ισλαμιστής υποψήφιος και ο υποψήφιος της γαλλικής ακροδεξιάς.
Τα «μετριοπαθή κόμματα» στηρίζουν τον ισλαμιστή υποψήφιο, ο οποίος με την ανάληψη της εξουσίας ανατρέπει τις αξίες της γαλλικής δημοκρατίας και του ευρωπαϊκού φιλελευθερισμού. Στις μέρες μας παρατηρείται σημαντική στροφή εκατομμυρίων πολιτών από ανοικτές κοινωνίες της Ευρώπης προς ακροδεξιά σχήματα. Σε αυτούς περιλαμβάνονται αντιευρωπαϊστές καθώς και πλείστοι μετριοπαθείς πολίτες –από τον ευρωπαϊκό βορρά μέχρι τον ευρωπαϊκό νότο– με κοινή συνισταμένη την οργή για την σταδιακή «εγκατάλειψη» των αξιών και της ισορροπίας της σύγχρονης ευρωπαϊκής κοινωνίας. Η πολιτική «διανόηση», ιδιαίτερα σε Αθήνα-Λευκωσία (εκτός φωτεινών εξαιρέσεων), ανακύκλωνε τα περί «ρατσιστών και φασιστών», ενώ τώρα αδυνατεί να εξηγήσει την ακροδεξιά στροφή εις βάρος των «μετριοπαθών» κομμάτων όσο και την περιθωριοποίηση της δογματικής αριστεράς.
Όταν η πολιτική αντιπαλότητα καταλήγει ανάμεσα σε δύο ακραίους, όπως στη Γαλλία, με την επιλογή πλέον στο «μη χειρότερο», θα πρέπει να αναζητηθούν εξηγήσεις έξω από τις καθιερωμένες θεωρίες. Όμως, η εγχώρια πολιτική «διανόηση» επιμένει σε θεωρίες που αποτελούν μέρος του προβλήματος, αφού η αναγνώριση της πραγματικότητας σημαίνει να απαρνηθούν θεωρίες στις οποίες έχτισαν καριέρες, φήμη κι ενδεχομένως πλούτο. Για χρόνια, τεκμηριώναμε ότι μεγάλο μέρος της κοινωνικής μεταστροφής δεν μεταλλάχθηκε ξαφνικά σε ρατσιστές και «θύματα φοβίας», όπως η επικρατούσα «διανόηση» ανακυκλώνει μαζί με διάφορους επαγγελματίες ακτιβιστές και χρηματοδοτούμενους ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Δύο φαινόμενα επηρέασαν καθοριστικά τις εξελίξεις σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο. Στην οικονομία επικράτησε για δεκαετίες μια σταδιακή μετατόπιση προς «νεοφιλελεύθερες» πολιτικές, εγκαταλείποντας την ισορροπία της ελεγχόμενης οικονομίας της αγοράς που χαρακτήριζε την Ευρώπη. Στο κοινωνικο-ιδεολογικό πεδίο, υπήρξε μια ανάποδη μετατόπιση με ραγδαία αλλαγή της καθημερινότητας με «πολιτικές ανοικτών συνόρων» και «δικαιωμάτων», που ο πολίτης βιώνει ως παράνομη και ανεξέλεγκτη μετανάστευση η οποία αλλοιώνει με αυταρχισμό και αναστολή αξιών τις ανοικτές κοινωνίες μας. Τα δύο αλληλοσυνδέονται. Για παράδειγμα, η παράνομη μετανάστευση καταλήγει φτηνό εργατικό για τους εκμεταλλευτές, ενώ η αλλοίωση της κοινωνίας ως πραγματικότητα θεωρείται φοβία και προκατάληψη. Ταυτόχρονα, οικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα με συγκρούσεις και φτωχοποίηση, εντείνουν την ανασφάλεια της καθημερινότητας που γίνεται οργή προς τους αρνητές οι οποίοι περιγράφουν ως «φόβο» τον καθημερινό αγώνα επιβίωσης εν μέσω πραγματικής ανασφάλειας! Απλά, η επικρατούσα πολιτική «διανόηση» αδυνατεί να εγκαταλείψει τις θεωρίες της και να αναγνωρίσει την αποτυχία της. Σε μια ΕΕ πολιτικής στρέβλωσης και αρνήσεων, αντί ορθολογισμού και αναγνώρισης της πραγματικότητας, είχαμε εκστρατεία προώθησης της ισλαμικής μαντίλας ως «στοιχείο απελευθέρωσης», με πρωτοβουλία της Ευρ. Επιτροπής και με χρηματοδότηση των ανήξερων Ευρωπαίων πολιτών!
Εν μέσω περιφρόνησης και άρνησης, ο πολίτης αισθάνεται απόγνωση κι εγκατάλειψη, την οποία τροφοδοτούν τα δύο πολιτικά άκρα στον ανταγωνισμό τους. Όμως, στη δημοκρατία οι επιλογές δεν πρέπει να είναι ανάμεσα στο μη χειρότερο των δύο άκρων, που οδηγούν την Ευρώπη στην υποταγή, αλλά ανάμεσα στον ανταγωνισμό προς την ευημερία και ασφάλεια.
*Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ – S&D, Πρόεδρος της Πολιτικής Επιτροπής για την Μεσόγειο
