Αναφέρομαι στο δημοσίευμα-συνέντευξη του Αθανάσιου Χρυσάφη (ΕΛΔΥΚ 1974) στον Κώστα Βενιζέλο στις 14 και 15 Αυγούστου 2024 στον Φιλελεύθερο όπου αναφέρθηκαν μεταξύ άλλων τα ακόλουθα “To 286 Μηχανοκίνητο Τάγμα Πεζικού που μπορούσε να την κτυπήσει (την απόβαση) είχε έρθει από τον Καραβά για το πραξικόπημα και όταν ξεκίνησε μέρα μεσημέρι -20 Ιουλίου- να πάει προς την απόβαση, καταστράφηκε στο χωριό Κοντεμένο από την τουρκική αεροπορία. Το ίδιο και το 281 Τάγμα Πεζικού”.
Το 286 ΜΤΠ (Μηχανοκίνητο Τάγμα Πεζικού), του οποίου η έδρα ήταν η Κοκκινοτριμιθιά (και όχι ο Καραβάς) μετά το Πραξικόπημα της 15η Ιουλίου 1974, στρατοπέδευσε, με διαταγή του ΓΕΕΦ, απέναντι από την Τρίτη Ανωτέρα Τακτική Διοίκηση, όπου υπηρετούσα (Βοηθός 4ου Επιτελικού Γραφείου) στο παλαιό Γ.Σ.Π και παρέμενε εκεί μέχρι τα ξημερώματα της 20ης Ιουλίου 1974. Χαράματα της 20ης Ιουλίου (και όχι μέρα μεσημέρι, όπως αναφέρεται) μετά από διαταγή του ΓΕΕΦ κινήθηκε προς τον χώρο της απόβασης. Καθ’ οδόν όμως, βομβαρδίστηκε από την τουρκική αεροπορία στον Κοντεμένο.
Προηγήθηκε μια ώρα προηγουμένως στον ίδιο χώρο ο βομβαρδισμός του 181ου Τάγματος Πεζικού, που είναι η μονάδα που έδρευε στην Μύρτου, κοντά στα Πέντε Μίλι όπου έγινε η τουρκική απόβαση. Το 281 ΤΠ στάλθηκε στην Πάφο, στις 16 Ιουλίου 1974, μαζί με άλλες μονάδες, για εξουδετέρωση της αντίστασης στο Πραξικόπημα. Το 281 ΤΠ επέστρεψε στην Λευκωσία στις 19 Ιουλίου 1974 και στρατοπέδευσε στην Αθαλάσσα από όπου ξεκίνησε τα χαράματα της 20ης Ιουλίου 1974 για τα παράλια της Κερύνειας και βομβαρδίστηκε, όπως προανάφερα στον Κοντεμένο.
Ανάφερε επίσης ο Αθανάσιος Χρυσάφη: “Ο 1ος και ο 6ος Λόχος της ΕΛΔΥΚ έφυγαν αρχάς Αυγούστου και πήγαν να βοηθήσουν στον Δυτικό Πενταδάκτυλο”. Η μετακίνηση του 1ου Λόχου έγινε αμέσως μετά την εκεχειρία και όχι αρχές Αυγούστου αφού ο υποφαινόμενος ανέλαβε αυτή την αποστολή. Αναφέρω σχετικά: Το πρωί της 23ης Ιουλίου 1974 ο Διοικητής της ΙΙΙ ΑΤΔ Συνταγματάρχης Σωτήριος Λιανάς, ο Διευθυντής του 3ου Επιτελικού Γραφείου Αντισυνταγματάρχης Ιωάννης Σγούρος, με οδηγό τον στρατιώτη Κώστα Κωνσταντίνου και εμένα ξεκινήσαμε για επιθεώρηση της πρώτης γραμμής άμυνας στην περιοχή της απόβασης των τουρκικών δυνάμεων.
Επιστρέψαμε αργά το απόγευμα στην Ανώτερα από τον Καραβά και μετά από λίγη ώρα με φώναξε ο Διοικητής Συνταγματάρχης Σωτήριος Λιανάς και μου είπε “Θυμάσαι την τοποθεσία με το τάγμα των έφεδρων στον Πενταδάκτυλο πάνω από τον Καραβά;”. Η απάντηση μου άμεσα καταφατική και συνέχισε “Ετοιμάσου να πας στην ΕΛΔΥΚ για να οδηγήσεις τμήματα της στην συγκεκριμένη τοποθεσία”.
Με όπλο ένα στεν και μια φυσιγγιοθήκη με μετέφεραν στο στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ όπου με ανέμενε αξιωματικός, με τον οποίο μετακινήθηκα σε διάφορές τοποθεσίες εντός του στρατοπέδου, το οποίο ήτο βομβαρδισμένο και στα υψώματα της Σχολής Γρηγορίου όπου οι Ελδυκάριοι έκαναν ορύγματα και οχυρωματικά έργα.
Εν τω μεταξύ, έφτασαν στο στρατόπεδο επιταγμένα φορτηγά για την μεταφορά των τμημάτων της ΕΛΔΥΚ. Με την επιβίβαση των Ελδυκαρίων στα φορτηγά, ο αξιωματικός της ΕΛΔΥΚ μου ανάφερε ότι επικεφαλής της δύναμης θα ήτο ο λοχαγός Βασίλης Ζησόπουλος, τον οποίο παρουσίασε, και με τον οποίο θα επιβιβαζόμουν σε προπορευόμενο τζιπ και θα ακολουθούσαν τα φορτηγά.
Μπήκαμε στο τζιπ της ΕΛΔΥΚ, μπροστά ο οδηγός με τον λοχαγό και στο πίσω μέρος ο ασυρματιστής μαζί μου. Σε κάποιο σημείο της διαδρομής ο λοχαγός αφαίρεσε με το μαχαίρι του τα διακριτικά του και τα πέταξε από το παράθυρο. Ενέργεια που αποσκοπούσε στην προστασία του από ακροβολιστές. Στη συνέχεια, αφαίρεσε το διακριτικό του αλεξιπτωτιστή το οποίο του ζήτησα να μου δώσει, πράγμα που έπραξε. Ιερό κειμήλιο ανάμνησης της αποστολής και της προσφοράς της ΕΛΔΥΚ προς την Κύπρο.
*Καθηγητής Πανεπιστημίου, Βοηθός 4ου Επιτελικού Γραφείου ΙΙΙ Ανωτέρας Τακτικής Διοίκησης το 1974
