Οι σποραδικές καταρρεύσεις μπαλκονιών, ευτυχώς χωρίς θύματα, κτυπούσαν ένα αδύνατο καμπανάκι κινδύνου, προειδοποιώντας για τα χειρότερα. Και τα χειρότερα ακολούθησαν. Η κατάρρευση τμήματος της μια πολυκατοικίας στη Λεμεσό με δυο άτυχα θύματα που έχασαν τη ζωή τους, κτύπησαν μια μεγάλη καμπάνα, που ξύπνησε όλους, όσοι έπρεπε να ενεργούν για να αποφευχθούν τραγικά περιστατικά.
Η προβληματική κατάσταση στην οποία βρίσκονται σήμερα χιλιάδες μικρά και μεγάλα κτίρια είναι και αυτή ένα κακό, που σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στην τουρκική εισβολή και την εθνοκάθαρση που επέβαλε η κατοχική δύναμη. Το 1974 οι δεκάδες χιλιάδες εκτοπισμένοι αντιμετώπιζαν άμεση ανάγκη στέγης. Και σε μερικά χρόνια κτίστηκαν χιλιάδες κατοικίες, χιλιάδες πολυκατοικίες και άλλα κτίρια για την στέγαση εκτοπισμένων και επιχειρήσεων. Ευτυχώς τότε η απόκτηση στέγης δεν ήταν ακατόρθωτη. ΟΙ άστεγοι, τα χρόνια που ακολούθησαν την τουρκική εισβολή, μπορούσαν να αποκτήσουν ιδιόκτητη κατοικία.
Η κυβερνητική οικονομική βοήθεια και η εύκολη σύναψη δανείου ιδιαίτερα από τα συνεργατικά ταμιευτήρια έδωσαν την ευκαιρία σε χιλιάδες υπαλλήλων να κτίσουν το δικό τους σπίτι. Η κυβέρνησε έκτισε στους προσφυγικούς συνοικισμούς πολλές πολυκατοικίες και πρόσφερε στέγης στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Τα χρόνια που ακολούθησαν πραγματοποιήθηκε στην Κύπρο ένας οικοδομικός οργασμός. Ο προσφυγικός κόσμος και οι νέες οικογένειες αποκτήσαν στέγη, οι επιχειρήσεις επαναδραστηριοποιήθηκαν και η νέα βιομηχανία του τουρισμού βοήθησε να κτιστούν εκατοντάδες ξενοδοχεία.
Αυτή η μαζική οικοδόμηση κτιρίων είχε συνέτεινε στην υποβάθμιση της ποιότητας της κατασκευής. Οι λόγοι ήταν η ανεπαρκής επίβλεψη στις κατασκευές, η χρήση φτηνών υλικών και η χρήση ακατάλληλων οικοδομικών υλικών, επειδή η κατοχή μας στέρησε τα ποιοτικά υλικά, που πηγή τους ήταν οι κατεχόμενες περιοχές. Έτσι ήταν φυσικό η αντοχή πολλών κτιρίων να είναι περιορισμένη. Σ΄ αυτό συνέτεινε και η έλλειψη επαρκούς συντήρησης για οικονομικούς και άλλους λόγους.
‘Ετσι βρισκόμαστε σήμερα αντιμέτωπη με μια πολύ δύσκολη κατάσταση, με πολλά κτίρια να χρειάζονται είτε άμεση κατεδάφιση, είτε άμεση συντήρηση που στοιχίζει πολύ περισσότερα από όσα στοίχισε η ανέγερση της οικοδομής. Για τούτο κι έχουμε χιλιάδες κτίρια που αποτελούν θανάσιμο κίνδυνο για τους ενοίκους. Πολλοί ιδιοκτήτες ή συνιδιοκτήτες δεν έχουν τα μέσα για την συντήρηση κι έτσι το πρόβλημα και ο κίνδυνος αυξάνεται. Πρέπει να ληφθούν μέτρα δραστικά. Όμως για να γίνει αυτό χρειάζονται χρήματα, πολλά χρήματα.
Το κράτος πρέπει να δρομολογήσει διαδικασίες, νόμους και θεσμούς που να σχεδιάσουν και να οργανώσουν αυτή την προσπάθεια για το μέλλον. Για το παρόν το κράτος πρέπει να διαθέσει όσα κεφάλαια μπορεί για να βοηθήσει ιδιοκτήτες που θέλουν, αλλά δεν μπορούν να συντηρήσουν την κατοικία τους, ούτε να εξασφαλίσουν δάνειο γι αυτό τον σκοπό.
Η υγεία, η παιδεία και η στέγαση είναι τα τρία μεγαλύτερα προβλήματα και έξοδα, που αντιμετωπίζει μια οικογένεια. ‘Όμως συγχρόνως είναι και τα τρία τομείς με τους οποίους μπορεί να πραγματοποιηθεί κάποια ανακατανομή του εθνικού εισοδήματος. Ο τομέας της υγείας έχει ίσως εφαρμόσει μια μεγάλη ανακατανομή του εισοδήματος, προσφέροντας υπηρεσίες υγείας για όλους ανεξάρτητα αν έχουν εισοδήματα. Και πληρώνουν όλοι ανάλογα με τα εισοδήματα τους. Στην παιδεία η ανακατανομή γίνεται με τη δωρεάν δημόσια εκπαίδευση, αλλά υπάρχουν πολλά ακόμα να γίνουν ειδικά στην μέση και τη τριτοβάθμια εκπαίδευση, για να έχουν όλοι το δικαίωμα σπουδών.
Η στέγη πρέπει να είναι ο τρίτος τομέας, που πρέπει να επέμβει με νομοθεσία το κράτος. Η ανακατανομή του εισοδήματος μπορεί να γίνει με τη φορολόγηση της μεγάλης ακίνητης ιδιοκτησίας, πάνω από ένα ορισμένη αξία, η διπλή φορολόγηση της οικιστικής γης που είναι αχρησιμοποίητη, της φορολόγησης των κατοικιών που είναι εξοχικά σπίτια, και των κενών κατοικιών και διαμερισμάτων που δεν προσφέρονται για ενοικίαση. Πρέπει ακόμα να δημιουργηθούν υπηρεσίες στην τοπική αυτοδιοίκηση που να σχεδιάσουν, να οργανώσουν και να ενθαρρύνουν την ανέγερση διαμερισμάτων για ενοικίαση με την παραχώρηση χαλίτικης η δημοτικής ιδιοκτησίας και τον καταρτισμό κανονισμών που να επιβλέπουν την μίσθωση διαμερισμάτων, ώστε να μην υπάρχει εκμετάλλευση. Αυτό ήδη έχει θεσπιστεί σε χώρες με μεγάλη εμπειρία στον τομέα και μπορεί να πάρουμε παραδείγματα.
Τέλος για τη συντήρηση πρέπει να δρομολογηθούν τροποποιήσεις στον νόμο για τις διαχειριστές επιτροπές των κοινόχρηστων οικοδομών, ώστε η είσπραξη των κοινοχρήστων να είναι πιο οργανωμένη και σε αυτά να προστεθεί και ένα ποσοστό για τη συνολική συντήρηση. Το ποσό αυτό μπορεί να το επιχορηγεί με κάποιο ποσοστό ίσως και το κράτος, ώστε όταν μια πολυκατοικία χρειάζεται ριζική συντήρηση να είναι διαθέσιμο ένα μεγάλο μέρος του κόστους.
Αυτές είναι μερικές σκέψεις, πιθανόν απλοϊκές, που μπορεί όμως επιτροπή οικονομολόγων και άλλων ειδικών να τις καταστήσουν επιστημονικές και να τις θεσμοθετήσουν, ώστε να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα, που εμφανίστηκε τόσο οξύ μετά την τραγική κατάρρευση της πολυκατοικίας στη Λεμεσό.
